Een graafschap achter de duinen

het ontstaan en de vorming van het graafschap Holland [850-1100]

Auteur(s): Erik Cordfunke
Taal: Nederlands
1 recensie
Een graafschap achter de duinen
Een graafschap achter de duinen
Een graafschap achter de duinen

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Marjoke de Roos

Ontstaan en geschiedenis van het graafschap Holland

[Recensie] Geschiedenis is geen wiskunde. Daarom is niet voor alle vragen die we aan het verleden stellen, een sluitend bewijs te vinden. Sommige historici blijven zoeken naar betere antwoorden, andere herschrijven het verhaal van tijd tot tijd. Zo is het ook met de geschiedenis van het graafschap Holland. Bijna tegelijkertijd verschenen hier twee nieuwe publicaties over: E.H.P. Cordfunke neemt in Een graafschap achter de duinen de ‘oerperiode’ van 850 tot 1150 onder de loep en Henk ’t Jong behandelt in De dageraad van Holland de ontwikkelingen in de 12de en 13de eeuw. De geschiedenis van Holland begint met de West-Friese graaf Gerulf, die afstamde van de legendarische Friese koning Radbod. Gerulf wordt beschouwd als de stamvader van het Hollands-Zeeuwse gravenhuis. Hij speelde een belangrijke rol bij het afweren van de aanvallen van groepen Noormannen en werd daarvoor beloond door de Frankische koning.

Het kustgebied behoorde tot het Frankische rijk. Maar in de praktijk gedroegen de gewestelijke, feodale heersers zich al snel als landsheren en ontstonden er erfdynastieën. De Hollandse graven, met namen als Dirk, Floris en Arnulf, stonden hun mannetje in het politieke machtsspel. Ze veroverden gebied op omringende landsheren, zoals de bisschop van Utrecht. Ze beheersten de mondingen van de Rijn en de Maas, werkten mee aan de ontginning van uitgestrekte veenmoerassen, sloegen hun eigen munten en creëerden met de abdij van Egmond een eigen geestelijk centrum. Vanaf het midden van de 11de eeuw was het Friese karakter van het graafschap verdwenen. En na 1100 stond het graafschap Holland echt op de kaart.

Een belangrijke factor in het succes van het Hollands-Zeeuwse kustgebied was de economische positie. Het is bekend dat de geografische ligging meerwaarde heeft voor de ontwikkeling van een stad of een regio. Een gunstige plek, bijvoorbeeld op een knooppunt van land- en/of waterwegen, is een van de randvoorwaarden voor de economische en, vervolgens ook, de politieke groei en de bloei van een gebied. Daarom is het belangrijk om hier ook te wijzen op de nieuwe, herziene uitgave van het prachtige boek dat Annemarieke Willemsen in 2009 schreef over Dorestad. Een wereldstad in de Middeleeuwen (Walburg, €19,95 ). Dit handelscentrum in de vroege Middeleeuwen legde de basis voor wat later de kracht van onze gewesten zou blijken te zijn: het vermogen om producten op het juiste moment en in de juiste vorm op de juiste plek te krijgen. Henk ’t Jong vertelt in zijn geschiedenis van het graafschap Holland van 1100 tot 1300 over het leven en streven van negen Hollandse graven en hun entourage, van Floris II tot en met Jan I, de jong overleden zoon van de zo jammerlijk aan zijn einde gekomen graaf Floris V. Ook dit boek is een soort overzichtswerk over de ‘voorsprong’ die Holland ten opzichte van andere gewesten wist op te bouwen. De observaties zijn nuchter en prettig om te lezen.
Bijvoorbeeld over het wel en wee van Willem II. Deze graaf schopte het in 1247 tot Rooms Koning. Hij had echter te weinig geld om indruk te maken. Met behulp van wisselende partners probeerde hij voet aan de grond te krijgen in het Duitse Rijk, ook door het sluiten van een strategisch huwelijk. Tussen alle bedrijven door moet zijn zoon Floris V verwekt zijn en werd er gebouwd aan het Ridderzaalcomplex in Den Haag. De keizerskroon lag in het verschiet, maar tijdens een veldtocht tegen de opstandige Westfriezen zakte hij bij Hoogwoud door het ijs en werd hij door zijn tegenstrevers vermoord. De verhalen zijn niet nieuw, maar wel mooi verteld.

Eerder verschenen in Geschiedenis Magazine


Marjoke de Roos studeerde geschiedenis in Groningen en Parijs. Zij is
werkzaam bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Samenvatting

Het kustgebied van het huidige Holland - in de vroege middeleeuwen als West-Frisia aangeduid - heeft in de tweede helft van de 9e eeuw eveneens te lijden gehad van de plundertochten van de Noormannen. In 885 is het gelukt ze uit het kustgebied te verdrijven. Een belangrijke rol speelde daarbij de Friese graaf Gerulf, afstammeling van een hoogadellijk geslacht dat zijn wortels had in het Friese Westergo. Als beloning ontving hij van de keizer belangrijke goederen en werd hij belast met het bestuur over Kennemerland en het voor de handel zo belangrijke Rijnmondgebied.

Graaf Gerulf kon bij zijn overlijden een omvangrijk gebied aan zijn beide zoons nalaten. Waldger, de oudste zoon, kreeg het centrale rivierengebied met de belangrijke handelsstad Tiel, De jongste zoon Dirk kreeg het kustgebied. Met Dirk I begon de opmars van een gravengeslacht dat gedurende drie eeuwen het West-Friese graafschap zou uitbouwen.

Dirk I en zijn zoon Dirk II speelden een belangrijke rol in de internationale politiek van die dagen. Onder hun opvolgers werd het West-Friese graafschap door verovering en ontginningen vergroot. Allereerst in zuidelijke richting, Maasland met de kerk van Vlaardingen, vervolgens in oostelijke richting, het Maas-Merwedegebied. De ontginningen van de oostelijk gelegen veenvlakten, in het bijzonder van de Utrechts-Hollandse laagvlakte, brachten welvaart aan de snel groeiende bevolking. De van boven af geleide ontginningen brachten ook culturele invloeden uit het zuiden en verdrongen in de 11e/12e eeuw het Friese karakter van het graafschap. Vanaf het midden van de 11e eeuw kreeg het nog naamloze graafschap de ruimtenaam Holland. Floris II noemde zich vanaf 1101 graaf van Holland. Zijn opvolgers zouden tot 1299 het bewind over Holland voeren en de grondslag leggen voor de latere welvaart van dit gewest.

Toon meer Toon minder
€ 24,95

Verwachte leverdatum: vrijdag 05 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789462493407
Verschijningsdatum
november 2018
Druk
1
Aantal pagina's
144 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Categorieën

Uitgever
Walburg Pers B.V., Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden