Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Het Oude Hollandse Waterlinie Boek

Auteur(s): Sander Enderink
Taal: Nederlands
0,15/5
2 recensies
Het Oude Hollandse Waterlinie Boek
Het Oude Hollandse Waterlinie Boek

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Evert van der Veen
3/5

Water als natuurlijke verdediging

[Recensie] De Hollandse Waterlinie wordt tegenwoordig – terecht – gekoesterd als belangrijk historisch erfgoed. Vervallen gebouwen zijn gerestaureerd en de loop van deze linie staat momenteel duidelijk op de toeristische kaart. Dat is begrijpelijk want de linie loopt door een prachtig Hollands polderlandschap en menig fort is een aangename pleisterplaats tijdens een wandel- of fietstocht langs water, door weilanden omzoomd met bomen. Volgend jaar bestaat de Oude Hollandse Waterlinie 350 jaar en dat feit zal niet ongemerkt voorbij gaan. Sander Enderink publiceerde eerder een boek over de Krimpenerwaard.

Het idee voor deze natuurlijke kering van mogelijke vijanden ontstond in een roerige tijd, namelijk de 80-jarige oorlog die – met de nodige onderbrekingen uiteraard – duurde van 1568 – 1648. Het Oude Hollandse Waterlinie boek gaat voor het overgrote deel in op deze periode en de daarop jaren van de 17e eeuw. De bewogen geschiedenis van ons land met machtswisselingen en de talloze gevechten in die tijd komt uitgebreid ter sprake in relatie tot de waterlinie die begon bij Muiden en via Utrecht naar de Biesbosch liep. Inundaties vonden aanvankelijk rondom steden plaats maar werden later uitgebreid tot het omringende land.

Al lezend wordt duidelijk dat de totstandkoming een moeizaam proces was; de politiek was besluiteloos en dat kwam de uitvoering van de waterlinie bepaald niet ten goede. Bovendien was er in 1672 een tekort aan waterbouwkundige ingenieurs. Een zware storm richtte in 1674 grote schade aan waardoor veel werkzaamheden grotendeels opnieuw moesten worden uitgevoerd. Deze storm is vooral bekend omdat het middenschip van de Domkerk in Utrecht werd verwoest en nooit is herbouwd.

De waterlinie was in feite nooit af: er zijn in de loop der eeuwen talloze veranderingen en verbeteringen aangebracht. In 1816 werd er een nieuwe linie aangelegd maar snelle ontwikkelingen als verder dragend geschut, de uitvinding van de brisantbom en begin 20e eeuw de komst van het vliegtuig maakten de waterlinie in toenemende mate tot een verouderd concept. Aanpassingen als de Stelling van Amsterdam konden met die ontwikkelingen geen gelijke tred houden. In 1951 werd de waterlinie bij koninklijk besluit als “vestingwerken van geen klasse” officieel buiten militair gebruik gesteld.

Het Oude Hollandse Waterlinie boek bestaat uit veel korte paragraafjes die zich gemakkelijk laten lezen en bovendien rijk geïllustreerd zijn: kaartjes, schilderijen en historische tekeningen geven het boek een aangenaam uiterlijk. Het boek is met name interessant voor wie in de oude historische en militaire geschiedenis van ons land is geïnteresseerd.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Wouter van Dijk

De Oude Hollandse Waterlinie

[Recensie] Volgend jaar is het 350 jaar geleden dat ons land van alle kanten werd aangevallen, een situatie die bekend kwam te staan als het Rampjaar. Er worden tal van activiteiten gepland om de herinnering aan deze bijzondere periode in onze geschiedenis levend te houden, en ook uitgevers lopen zich warm om een aantal publicaties op de markt uit te brengen die handelen over het Rampjaar.

WBOOKS en schrijver Sander Enderink zijn er met Het Oude Hollandse Waterlinie Boek vroeg bij. Hoewel de insteek van het boek breder is dan enkel het Rampjaar, maken de gebeurtenissen uit de periode 1672-1673 het leeuwendeel van het boek uit. De link met de waterlinie is snel gelegd, want in het Rampjaar werd voor het eerst het stelsel van inundaties, onderwaterzettingen, ter verdediging van de Republiek op geplande en grote schaal uitgevoerd. De linie van onder water te zetten gebieden, aangevuld met forten en schansen op te passeren punten noemen we de Hollandse Waterlinie. Tegenwoordig spreken we van Oude Hollandse Waterlinie om deze eerste linie te onderscheiden van de Nieuwe Hollandse Waterlnie die na 1815 werd gevormd.

Net als in de andere delen van de reeks ‘Het …. Boek’ belicht Het Oude Hollandse Waterlinie Boek vele aspecten uit de geschiedenis, in dit geval van de waterlinie en het Rampjaar, in beknopte vensters van een pagina. Er is daarbij veel ruimte voor afbeeldingen, wat het lezen veraangenaamd. Deze nadruk op afbeeldingen heeft ook een keerzijde. Doordat bij ieder venster een afbeelding geplaatst wordt lijkt het alsof sommige afbeeldingen nogal gezocht zijn. Niet altijd sluit een afbeelding goed aan op de inhoud van het venster. De onduidelijkheid ontstaat mede doordat er geen bijschriften bij de afbeeldingen geplaatst zijn zodat je niet altijd weet waarnaar je kijkt.

Toch is Enderink erin geslaagd een heel representatief en prettig leesbaar overzicht te geven van het ontstaan en gebruik van de Oude Hollandse Waterlinie. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werden al onderwaterzettingen gebruikt om steden te beschermen tegen belegering of juist belegeringen op te heffen, denk aan Alkmaar, Leiden, Woerden, ’s-Hertogenbosch. Na onafhankelijkheid van de Republiek ontstonden er voornamelijk in Holland plannen voor een linie om die provincie met behulp van het water tegen invasie te beschermen. Samenwerkingen met Utrecht liepen spaak, waardoor de de Oude Hollandse Waterlinie voornamelijk een Hollandse aangelegenheid werd.

De gebeurtenissen in het Rampjaar beslaan een groot deel van het boek. Enderink beschrijft de moeilijkheden waarmee het in werking stellen van de waterlinie gepaard ging in de zomer van 1672. Er was veel lokaal verzet van boeren die hun land verloren zagen gaan, waardoor het niet veel gescheeld had of de linie was niet op tijd in gereedheid gebracht om de Franse legers van Lodewijk XIV tegen te houden. Gelukkig voor Holland verdeden de Franse legers de nodige tijd met het belegeren en innemen van praktisch iedere stad die zij op hun weg naar Holland tegenkwamen. Enderink beschrijft hoofdrolspelers in het conflict, de verschillende posten in de linie, de vestingsteden, de schermutselingen en de gevechten en creert zo een caleidoscopisch beeld van het Rampjaar. Door het uitlichten van de beslommeringen op lokale schaal zorgt hij ervoor dat de gebeurtenissen echt gaan leven voor de lezer. Extra leuk is het dan natuurlijk wanneer je persoonlijk bekend bent met plaatsen die een belangrijke rol in de gebeurtenissen van het Rampjaar speelden.

Na het Rampjaar heeft de waterlinie niet veel dienst meer gedaan. De Patriotten probeerden hem eind achttiende eeuw in werking te stellen tegen de Pruisische invasie maar dat mislukte. Zo mislukte ook de poging van de Orangisten om de linie enkele jaren later te gebruiken tegen de revolutionaire legers van de Franse republiek. Enkele pagina’s zijn gewijd aan de opvolger van de Oude Hollandse Waterlinie; de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ondanks de hernieuwde aandacht voor fortenbouw en inundaties in de landsbescherming heeft deze linie zich nooit in tijden van oorlog bewezen. De gebeurtenissen in het Rampjaar zijn daardoor de meest aamsprekende voorbeelden van het gebruik van het water als bondgenoot in de militaire strijd in onze geschiedenis. Sander Enderink heeft dat in dit boek op een innemende en aantrekkelijke manier voor het voetlicht gebracht.



Eerder verschenen op Hereditas nexus

Samenvatting

In het beruchte Rampjaar 1672 hielden tientallen kilometers onder water gezet polderland het Franse leger van Zonnekoning Lodewijk XIV buiten de grenzen van Holland. Het 350-jarig jubileum van de Oude Hollandse Waterlinie wordt volgend jaar gevierd in de vestingsteden en plattelandsgemeenten in het voormalige liniegebied.

In Het Oude Hollandse Waterlinie Boek wordt in ca. 250 verhalen een beeld geschetst van de bijna anderhalve eeuw waarin de Oude Hollandse Waterlinie dienst deed als grensverdediging van Holland. Van de chaotische ontstaansgeschiedenis, de militaire tegenslagen en successen tijdens de oorlog met Frankrijk tot de grootscheepse naoorlogse modernisering die Naarden, Schoonhoven en Gorinchem hun nog altijd herkenbare vorm gaf.

In de verhalen komen naast de bekende prins Willem III van Oranje, raadpensionaris Johan de Witt en luitenant-admiraal Michiel de Ruyter ook vele minder bekende personen en plaatsen aan bod; van de predikant van Waverveen en boeren uit Stolwijk tot de secretaris van Woerden.

Toon meer Toon minder
€ 19,95

Verwachte leverdatum: donderdag 28 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789462584259
Verschijningsdatum
april 2021
Druk
1
Aantal pagina's
288 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
693: Regionale stadsgeschiedenis
Thema's
  • Kunst
  • Architectuur
  • Architectuur: Appartementsgebouwen en woningen
  • Architectuur: kastelen en vestingwerken
Categorieën

Uitgever
Uitgeverij WBOOKS

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden