Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Stoom bij NS in de jaren dertig

Nederlandse stoomlocomotieven door Britse fotografen geportretteerd

Auteur(s): Hans van Poll
Taal: Nederlands
0.2/5
2 recensies
Stoom bij NS in de jaren dertig
Stoom bij NS in de jaren dertig
Stoom bij NS in de jaren dertig

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Mischa Brendel

Een waardig eerbetoon aan de Nederlandse stoomlocomotief

[Recensie] De geschiedenis van de NS is wellicht minder oud dan je denkt. Want hoewel de eerste spoorlijn van Nederland in 1839 werd geopend, waarbij twee jaar daaraan voorafgaand het eerste spoorwegbedrijf werd opgericht, duurde het tot en met 1917 voordat de SS en HSM een samenwerking aangaan onder de naam NS – waarbij beide maatschappijen overigens nog steeds zelfstandig hun eigen werkzaamheden blijven uitvoeren. Pas in 1937 is er sprake van de zelfstandige vennootschap Nederlandse Spoorwegen.

Tegen die tijd is het tijdperk van de stoomtrein in Nederland al bijna voorbij: de diesellocomotief wint aan populariteit en al sinds 1908 is de elektrische trein in opmars. Waarom dan een boek over stoomtreinen bij de NS in de jaren dertig?

Simpel: omdat Britse fotografen een prachtig fotoarchief hebben aangelegd van Nederlandse stoomlocomotieven, een archief waartoe auteur Hans van Poll toegang wist te verkrijgen. Het resultaat is wellicht niet een kijkje in de meest belangrijke periode van het Nederlandse Spoorwegennet, en misschien niet eens de periode met de mooiste locs – al is dat natuurlijk een subjectieve kwestie – maar dat mag de pret voor de treinliefhebber, en dan met name de stoomtreinliefhebber, niet drukken.

Van Poll wist toegang te verkrijgen tot fotoscans van digitaal bewerkte negatieven, gemaakt door Britse spoorwegliefhebbers die ons land bezochten. De Britten, bij uitstek liefhebbers van stoomlocomotieven – wellicht omdat ze beschouwd worden als de uitvinder ervan – zagen hun stoomlocs als meer dan vervoersmiddelen; elke locomotief kreeg een naam. De Britse treinliefhebbers die in de jaren dertig ons land en spoorwegennet aandeden, wisten onze stalen rossen wel te waarderen. Dat lieten ze vooral blijken uit de vele foto’s die ze maakten en waar dit boek een selectie van toont.

Na een korte introductie over de stoomlocomotief bij de NS tussen 1920 en 1940, gevolgd door een stuk over de Britten en hun relatie tot de stoomlocomotief, springt het boek volop in de ‘actie’: de foto’s. Deze gaan allen begeleid van een bijschrift, waarin Van Poll gedetailleerde informatie verschaft over zowel de betreffende locomotief als de locatie waar deze is gemaakt. Het leidt tot een fikse verzameling van fraaie foto’s, vergezeld van relevante en boeiende informatie. Uitgebreide informatie, maar dusdanig klein afgedrukt dat deze nooit de aandacht van de foto wegtrekt, want de foto’s: daar is het de treinliefhebber om te doen!

De foto’s volgen elkaar in vijf hoofdstukken op: de oudste locomotieven worden afgelost door de ‘nieuwe’ locomotieven, waarna het de beurt is aan locomotieven in de vier grote steden van Nederland. Vervolgens krijgt locserie 3700 met zijn diverse varianten een eigen – heel klein – hoofdstuk, waarna het de beurt is aan de overige locaties. De epiloog mag je met één grote foto en een enkele alinea aan tekst eigenlijk geen hoofdstuk noemen. De indeling van de hoofdstukken lijkt enigszins arbitrair, maar het schept wel een vorm van overzicht. Toch zal dit een treinenliefhebber niet heel veel uitmaken; die zal elke foto stuk voor stuk tot in detail bestuderen.

Op 7 januari 1958 reed de laatste officiële stoomtrein in Nederland. En hoewel de stoomtrein een beperkte rol speelde in de geschiedenis van de NS als bedrijf, doen de vele foto’s die dit boek rijk is anders denken. Stoom bij NS in de jaren dertig is vooral dan ook een eerbetoon van een stoomtreinliefhebber. Een heel waardig eerbetoon.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Evert van der Veen
4/5

Trein – nostalgie

[Recensie] Voor alle liefhebbers van ‘het spoor’ is dit een prachtig boek. Hans van Poll is er zelf al zijn leven lang door gefascineerd en wist door goede contacten veel Brits fotomateriaal te verkrijgen dat hij in dit boek Stoom bij de NS in de jaren dertig bij elkaar heeft gebracht. In de jaren 30 kwamen namelijk regelmatig Britse groepen spoorwegliefhebbers naar Nederland om hier stoomlocomotieven te fotograferen. De oorspronkelijke foto’s zijn gescand waardoor ze met uitstekend resultaat in dit boek kunnen worden afgedrukt en soms ook zijn vergroot.

Het zijn beelden vol romantiek: “prachtige getuigenissen uit een lang vervlogen tijd in de geschiedenis van de spoorwegen in Nederland”. Het hoogtepunt van stoomlocomotieven viel qua aantal in 1923; in dat jaar reden er 1513 rond in Nederland en dat aantal is inclusief tramlocomotieven. Tien jaar later was het aantal afgenomen naar 1172 en in 1940 waren er nog maar 866 stoomlocomotieven. Diesel en electriciteit waren toen in opkomst.

Het is echt een boek voor gevorderde liefhebbers. Na een korte historische terugblik op de uitvinding van de stoommachine (James Watt in de 18e eeuw) beschrijft Hans van Poll de ontwikkeling van nieuwe typen locomotieven met hun technische verbeteringen. Ook worden de gebruiksgeschiedenis van de locomotief genoemd en de aantallen die ervan zijn gebouwd.

Deze informatie is voor kenners natuurlijk interessant maar voor anderen spreken vooral de vele afbeeldingen het meest tot de verbeelding. Het is werkelijk prachtig wat er in dit boek bij elkaar is gebracht aan bijzonder fotomateriaal.

Een mooi tijdsbeeld is de foto van een Britse fotograaf met zijn gezin en de auto waarmee zij in 1935 door Nederland reist. Zo te zien is het een tamelijk welgestelde familie die zich een dergelijk uitstapje kon permitteren.

Een kaart uit de jaren 30 met spoor- en tramwegen laat zien dat er sindsdien wel het een en ander aan lokaal spoor is verdwenen. We kennen allemaal uit onze eigen provincie wel van die lijntjes van vroeger die er niet meer zijn. Soms krijgen ze als fietspad een tweede leven.

Een aantal locomotieven komt extra indrukwekkend over omdat de foto op twee pagina’s is gezet. Interessant is de foto van de Centrale Werkplaats in Zwolle en ook de foto’s van vele stations geven een mooi tijdsbeeld. Zo is er een fraaie foto uit 1935 van een locomotief onder stoom die op het punt staat om van het Centraal Station in Amsterdam naar Parijs te vertrekken. Ook de grote foto van het station Weesperpoort in Amsterdam uit 1935 is bijzonder sfeervol. Fraai is ook de foto van de twee locomotieven op stoom op het station in Den Haag in 1935 evenals de close-up uit 1930 van 3 locomotieven op het emplacement in Utrecht.

Interessant is de foto uit 1935 waar op het station in Dordrecht – grote brokken – kolen worden geladen. Een schitterende foto is die uit 1935 waarop maar liefst elf locomotieven voor de loods met de draaischijf ervoor. Het lijkt wel alsof ze speciaal voor de fotografen zijn opgesteld.

Hans van Poll is al van jongs af aan gefascineerd door stoomlocomotieven. Hij publiceerde eerder Stoomtractie bij de Nederlandse Spoorwegen 1944 – 1958 en Vervlogen stoom.

Dit is een boek vol nostalgie om heerlijk van te genieten!

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

In de jaren dertig van de twintigste eeuw bezochten Britse spoorwegliefhebbers ons land om stoomlocomotieven van NS te fotograferen. De uitstraling van het Nederlandse rollend materieel deed hen in veel opzichten denken aan de locomotieven op het eigen spoorwegnet. En niet onterecht.

De foto’s die de Britten hier maakten waren van sublieme kwaliteit. Veertig jaar na hun bezoek waren sommige afdrukken (bijgesneden en op klein formaat) te koop in de zogenoemde Photomatic-collectie. Daarnaast is er de weinig bekende negatiefverzameling van fotograaf Ransome-Wallis, die zich nu in het National Railway Museum te York bevindt. Her en der is een aantal Britse foto’s voor publicaties gebruikt, maar een alomvattend fotografisch verslag van wat de Britten hier op de gevoelige plaat hebben vastgelegd ontbrak tot nu toe.

Daarin brengt Stoom bij NS in de jaren dertig nu verandering. Dit boek toont talloze, nooit eerder gepubliceerde foto’s en presenteert ze ook in een samenhang, voorzien van veel gegevens die vroeger niet bekend waren. En juist omdat de Britten indertijd fraaie, scherpe opnamen hebben gemaakt, komen die foto’s op groot formaat tot hun recht. Hiermee wordt een eerbetoon gebracht aan de Britse fotografen, die ons met hun prachtige foto’s een kijkje laten nemen in een tijd dat de stoomtractie weliswaar al op haar retour was maar nog lang niet gemist kon worden.

Toon meer Toon minder
€ 34,95

Verwachte leverdatum: donderdag 09 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789462584372
Verschijningsdatum
juni 2021
Druk
1
Aantal pagina's
176 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Thema's
  • Levensstijl, hobby‘s en vrije tijd
  • Vervoer: algemeen
  • Treinen en spoorwegen: algemeen
Categorieën

Auteur
Uitgever
Uitgeverij WBOOKS

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden