Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De magie van het beeld

Auteur(s): Oek de Jong
Taal: Nederlands
2 recensies
De magie van het beeld
De magie van het beeld
De magie van het beeld

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Piet Halma

De kunst van het kijken

[Recensie] Bewust kijken naar een foto, schilderij of een still uit een film: als je er de tijd voor neemt openen zich nieuwe vergezichten. Romanschrijver Oek de Jong laat je in zijn gelijknamige boek verwonderen over de Magie van het beeld.

Als kind houdt hij al van kijken, vertelt Oek de Jong in het voorwoord bij deze bonte verzameling aan beelden. Plaatjes kijken in boeken en tijdschriften. Op zijn achttiende gaat hij naar Amsterdam om kunstgeschiedenis te studeren. Hij raakt onder de indruk van de kunst van de twintigste eeuw.

Na de schilders voegen zich tekenaars, fotografen, cineasten, architecten, designers en beeldhouwers in de lange rij van mensen die hij bewondert. “Ik leerde kijken. Door steeds nieuwe beelden te zien, door ze met elkaar te vergelijken, door met kunstenaars te praten en te gaan aanvoelen wat een sterk beeld is,” schrijft hij. Al die ervaringen hebben bij De Jong geleid tot een schrijversbestaan waarin landschappen en kunst naast de bijzondere personages, een prominente plaats innemen in zijn romans. Zijn meest recente roman Zwarte schuur, over de verwerking van een trauma is daar getuige van.

Mysterie

Voor De Jong blijft elk beeld uiteindelijk een mysterie. “Het geheimzinnige van een beeld is de schoonheid die niet te analyseren valt. ‘De magie van het beeld is dat je ernaar blijft kijken,” zo verwoordt hij het in zijn boek zelf.

Eerder beschreef Oek de Jong zijn beeldwaarnemingen al voor het Museumtijdschrift . Met hier en daar een lichte bewerking maakte hij een keuze uit veertig van die publicaties van vaak niet meer dan twee á drie pagina’s bij elk door hem beschreven beeld.

Vaste thema’s zijn niet te vinden in deze caleidoscoop. De Jong heeft wel bijzondere aandacht voor vrouwen in de kunst, films die indruk op hem hebben gemaakt en natuurlijke landschappen. Een greep: onder meer Cézanne, Rembrandt, Van Gogh, de badkuipen op Piazza Farnese in Rome, winter in Istanboel, een ontmoeting met Chopin en Srebrenica komen voorbij.

Marilyn Monroe

Mooi is het verhaal bij de overbekende foto die is gemaakt van Marilyn Monroe op een luchtrooster van een metro in New York. De Jong beschrijft wat er achter deze misschien wel beroemdste filmfoto uit de twintigste eeuw schuil gaat. Maar ook wijst hij op de mannelijke blikken op de achtergrond bij deze opwaaiende zomerjurk.

Een foto van een uitgestorven landschap uit 1988 gemaakt in het uiterste noorden van Canada siert de omslag. Het beeld doet De Jong mijmeren over de geschiedenis van de kunst: het is de verbondenheid met de traditie van de romantische wandelaar, de esthetiek van rotsblokken in hedendaagse Zen-tuinen en landschappen die je onderweg op vakanties kunt tegenkomen. De foto leidde ertoe dat de trek naar de door de fotograaf Hamish Fulton gemaakte wildernissen een hoge vlucht heeft genomen. De romantische ongereptheid is verleden tijd.

De enige Friese connectie is een foto uit 1946 gemaakt door de in Workum geboren Andries Deinum (1918). Eind jaren twintig gaat hij met zijn vader de Zuiderzee op om te kijken naar de aanleg van de immense Afsluitdijk. Hij emigreert naar Amerika, komt te werken bij filmmaker Alfred Hitchcock en keert vlak na de oorlog terug naar Workum om in beeld te brengen wat hij als fotograaf zo gemist heeft in Amerika: het Friese land met zijn weilanden, sloten, vaarten en wolkenluchten. Zo maakt hij een foto van een voorbijvarende tjalk die door de wind wordt voortgestuwd. De Jong kijkt vooral naar wat hij ziet op en rondom het schip.

Wat mijzelf het meest intrigeert is een schilderij van Gustave Caillebotte, Straat in Parijs bij regen, uit 1877. Het plein is de Place de Dublin. Alles is er nog gloednieuw. Er zijn nog geen bomen geplant. Er gebeurt van alles. Maar wat is het dan dat me zo raakt? Misschien is het wel de beschrijving van dit schilderij.

Oek de Jong leert mij bewust te kijken. Maar ook zijn er de eigen emoties die dit werk oproepen. Welke die zijn? Dat is nu de magie van het beeld. Soms ongrijpbaar, maar wel prikkelend tot verder kijken. Magie en mysterie zijn niet maakbaar.

Eerder verschenen in Friesch Dagblad

Recensie door: Dietske Geerlings

De kunst van het kijken

[Recensie] Lezen in De magie van het beeld van Oek de Jong is vergelijkbaar met het bezoek een levensgroot museum onder leiding van een bevlogen deskundige. Het museum is levensgroot, omdat de kunstwerken zich verspreid over de hele wereld bevinden, uit veel verschillende tijdperken komen, en variëren van bijzondere gebouwen, interieurs van ateliers, schilderijen, filmshots, tot vele foto’s van bekende en minder bekende fotografen. De kracht van dit boek zit zowel in de variatie als in de samenhang.

Het begint bij een eenvoudige foto van een tak met blaadjes die zijn schaduw werpt op een achtergrond. Volgens de auteur zou het zomaar eens kunnen dat bij onze voorouders op deze manier onze fascinatie voor beelden is begonnen: iemand die stilstond bij de schaduw van een tak en deze schaduw zag als beeld, een beeld dat misschien wel mooier was dan de tak zelf. Het armzalige takje dat op de foto zichtbaar is, valt inderdaad in het niet bij de schoonheid van de hele schaduwpartij. De grote liefde van De Jong voor kijken is al op jonge leeftijd begonnen. Het is niet voor niets dat hij op zijn achttiende naar Amsterdam ging om kunstgeschiedenis te studeren. Zijn grote kennis van de geschiedenis van het beeld klinkt in elk essay door.

De diversiteit is groot. Dat heeft niet alleen te maken met het grote aantal verschillende kunstenaars, maar ook met de diversiteit aan voorstellingen die zijn afgebeeld. Zo zit je je het ene moment te vergapen aan de Hagia Sophia in Istanboel met haar uiterst verfijnde interieur dat haast op kantwerk lijkt, en het andere moment zie je ‘Red Umbrella’, een foto van Saul Leiter, waarbij je op een regenachtige dag door de achterruit van een New Yorkse taxi kijkt en enkele vage vormen en kleuren waarneemt. Er zijn sobere foto’s van verstilde landschappen, stenen, bizarre bomen, maar daarnaast ook kleurrijke foto’s en filmshots waarin juist actie centraal staat. De afwisseling zit bovendien in het lezen van de essays en het kijken naar de afbeeldingen. De essays hebben de lengte van anderhalf tot twee bladzijden en hebben elk meestal één beeld, een enkele keer wat meer.

Niet voor niets heet het boek De magie van het beeld. De meeste beelden blijven geheimzinnig. Volgens de auteur is dat juist de kracht van het beeld. Juist door het ongrijpbare kun je heel lang naar de verschillende beelden kijken, en er ook steeds opnieuw naar kijken. Het is tegelijkertijd ook de kracht van de auteur dat hij de lezer meeneemt in het hele ontstaan en de achtergrond van het beeld, en je ook beter leert kijken. Hij wijst op de lichtval, de kracht van een vage achtergrond, de blik in iemands ogen, de samenstelling van de kleuren, contrasten in vormen. Zonder zijn scherpe blik zie je als niet-geoefende kijker veel over het hoofd. Neem de volgende observatie van de Hagia Sophia: “Het is wel vreemd dat mensen miljoenen stukken steen op elkaar stapelen tot een gebouw om met dat gebouw de indruk van gewichtloosheid te creëren. Om materie om te vormen tot een gebouw dat vooral geest uitdrukt: de geometrie.”

De samenhang zit in de fascinatie van Oek de Jong zelf, zijn wezen, zijn manier van kijken en beschrijven. Bepaalde thema’s komen terug. Zo beschrijft hij nogal wat vrouwen in de kunst: onder andere de tragische Marilyn Monroe en Mathilde Willink, Marina Abramovic, die hij “een geharde partizaan en sjamaan in één persoon” noemt, en Nan Goldin met haar fotoboek The Ballad of Sexual Dependancy. Daarnaast heeft hij een liefde voor landschappen en ook voor allerlei kunstenaars die deze landschappen op een bijzondere manier hebben vastgelegd, zoals Richard Long, Hamish Fulton en Andy Goldsworthy. In diverse beelden komt het raadselachtige, erotische naar voren. Ook opvallend is zijn fascinatie voor tijd: bomen van duizend jaar oud, sporen die de tijd heeft achtergelaten, stenen die al eeuwenlang tot de verbeelding spreken en juist onaantastbaar zijn voor tijd, maar ook diverse momentopnamen, die ene seconde waarin een speciale blik is gevangen. Hij laat bovendien zien hoe schoonheidsbeleving door de eeuwen is veranderd.

Oek de Jong is behalve een goede observator natuurlijk ook een begenadigd schrijver, en niet alleen van romans. Zijn essays zijn stuk voor stuk mooi opgebouwd en prachtig verwoord: “Elke metro heeft zijn eigen schoonheid. Voor mij wordt die groter naarmate er meer geschiedenis in de stations en wagons zichtbaar is. De tijd moet er zijn patina hebben achtergelaten. Een metro wordt mooier als hij een beetje vuil is, als de tegels, de klokken en kaarten er oud zijn, als de verf op de kabelbundels langs het plafond afbladdert. Tot de eigenheid en schoonheid van een metro hoort ook de bewegwijzering: cijfers en letters, kleuren en lijnen op de borden en kaarten.” Ook door zijn manier van schrijven roept hij een gedetailleerd beeld op.

Dit alles maakt het ‘beleven’ van dit boek tot een aangenaam tijdverdrijf: vanuit je stoel reis je de hele wereld over, dwars door de geschiedenis, en al lezend en bladerend raak je steeds meer bedreven in de kunst van het kijken.

Eerder verschenen op Tzum

Samenvatting

Oek de Jong kijkt naar kunst en zoekt het ongrijpbare, om het vervolgens voor ons allemaal onder te woorden te brengen. Negen jaar lang schreef Oek de Jong voor Museumtijdschrift over beeldende kunst, fotografie, film, architectuur en design. Hij koos steeds een kunstwerk en schreef er een mini-essay bij: persoonlijk, beeldend en in de heldere stijl die hem ook kenmerkt als romanschrijver.

Over een intieme ets van Rembrandt, de bekende foto van Marilyn Monroe op het luchtrooster van de metro, de Land Art van Richard Long en Hamish Fulton, de Hagia Sophia in Istanbul, foto’s van Nan Goldin, Koos Breukel, Weegee, Saul Leiter en Ad Windig, de ondergang van Jackson Pollock, Matisse en het licht, Picasso en de vrouwen, een schilderij van Co Westerik, Paris, Texas en cameraman Robby Müller, het sign system in de New Yorkse metro, het schokkende werk van Ronald Ophuis en de berg van Cézanne, die de schrijver in ijzige kou en een razende mistral beklom.

Die mini-essays samen vormen een waaier van onderwerpen, die De Jongs brede belangstelling weerspiegelt. Dit boek biedt met een selectie van ruim veertig stukken – tekst én beeld – ook een unieke kijk op zijn persoonlijke wereld. Dit zijn de kunstenaars, de beelden en de plekken die deze gelauwerde romanschrijver al vele jaren fascineren, betoveren, ontroeren en inspireren.

Toon meer Toon minder
€ 19,95

Verwachte leverdatum: zaterdag 04 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789462584457
Verschijningsdatum
juli 2021
Druk
1
Aantal pagina's
160 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
646: Beeldende kunst
Thema's
  • Kunst
  • Schone kunsten: behandelingen en onderwerpen
  • Kunstgeschiedenis
Categorieën

Auteur
Uitgever
Uitgeverij WBOOKS

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden