Tjalf Sparnaay - Delicious Paintings

Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Tjalf Sparnaay - Delicious Paintings
Tjalf Sparnaay - Delicious Paintings

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jan Stoel
4/5

Megarealistische foodpainting: het schone van het gewone

[Recensie] In het Rijksmuseum hangt een klein olieverfschilderij van 25 x 20,5 cm: Stillevens met asperges van de zeventiende eeuwse schilder Adriaan Coorte. Een bosje asperges waarvan het wit zo transparant geschilderd is dat het water je in de mond loopt. Met recht een ‘delicious painting.’  Hyperrealistisch geschilderd, met gevoel en aandacht voor het detail. Het schilderij is afgebeeld in Delicious Paintings, gewijd aan de Nederlandse schilder Tjalf Sparnaay (1954).

De zeventiende eeuw is een bron van inspiratie voor Sparnaay, net als de moderne schilders van het Amerikaanse hyperrealisme. Sparnaay is internationaal bekend met zijn fotorealistisch schilderen. Daarbij gaat het om een bijna fotografische weergave van het onderwerp. Vaak wordt een fragment geïsoleerd en vergroot weergegeven. Alles is even scherp in beeld. Dat hyperrealisme kwam in de jaren zeventig van de vorige eeuw op, als reactie op bijvoorbeeld de popart. Popart-kunstenaar Tom Wesselmann combineerde destijds de figuratieve schilderkunst met objectmontages. Het levert onder mee ‘stillevens’ op van gebruiksvoorwerpen en voedsel als hamburgers uit de hedendaagse consumptiemaatschappij. Ralph Goings is een vertegenwoordiger van het hyperrealisme. Hij schilderde tussen de jaren zeventig van de vorige eeuw tot aan de eeuwwisseling bijvoorbeeld fastfood.

Tjalf Spaarnaay gaat nog een stapje verder in zijn olieverfschilderijen: gebakken eieren, een pot piccalilly, colablikjes, een kom met sla, Vlaamse frites, een boterham met kaas, draadjesvlees, een lunchpakketje, snoep, bananen in plastic, ijssorbets en nieuwe haring met vlaggetjes blaast hij op tot mega-afmetingen.  Zijn werk heet daarom Megarealisme. Hij fotografeert zijn onderwerp en bouwt daarna zijn schilderijen op en brengt steeds transparante kleurlagen over elkaar aan. Onder andere daardoor krijgen zijn schilderijen diepte. Door wat hij afbeeldt zo enorm op te blazen ga je op een andere manier naar het alledaagse kijken. Wat is er nou speciaal aan bijvoorbeeld een boterham met oude kaas of de vlekkerigheid van een half lege fles ketchup. Het is de uitsnede, de supergedetailleerde wijze van schilderen die een nieuwe kijkervaring oplevert. Je wordt je bewust van de schoonheid, het bijzondere van het alledaagse. De verfijning waarmee hij werkt is ongelofelijk. Hij speelt met licht en schaduw, werkt zeer nauwkeurig in zijn ‘stillevens’ en legt dus zo weer de relatie naar de kunst van de zeventiende eeuw.

Delicious Paintings bevat drie inleidingen (zowel in het Nederlands als in het Engels) op het werk van Sparnaay. Janny van der Heijden, culinair specialiste heeft het over de verwondering en de vervreemding die het werk bij jaar oproept. “Kijken wordt zien,” zegt ze over diens werk. Marieke Uildriks, conservator van het Museum Jan van der Togt gaat nader in op het Megarealisme en vindt dat de schilderijen van Sparnaay  “de kijkervaring intensiveren”. Kunsthistoricus Jody B. Cutler-Bittner plaatst het werk van Sparnaay in de historische context van het fotorealistisch schilderen van etenswaar in de naoorlogse kunst. Ze zegt over het werk van Sparnaay: “Hij laat zijn etenswaar zien op het kritische punt  tussen rijpheid en bederf, een memento mori.” De kunstenaar zelf geeft korte toelichtingen bij de vijf thema’s van het werk in Delicious Paintings (eggs, american, healthy & seafood, dutch en sweeties). Over de sweeties-schilderijen zegt hij: “Het ultiem verleiden. Het gaat mij om de knisperende schoonheid van het materiaal en de stofuitdrukking van het monumentale van de kleine verleiders.”

Het ontwerp van het boek is van Frank de Wit. Prachtige foto’s, een goed doordachte lay-out, met bijvoorbeeld ook het atelier van de kunstenaar en als laatste foto een schilderij van een kassabon. Want al dat gekochte eten moet natuurlijk ook afgerekend worden.

En dan blijven er altijd die spiegeleieren. Sparnaay is er beroemd om geworden. Ieder belletje zie je, het krokante bruine randje kraakt je tegemoet. De eieren zijn iconisch geworden. Op de cover van het boek staat niet voor niets een ei-schilderij in de vorm van een Russisch icoon op een achtergrond van bladgoud. “Het gaat mij om het schone van het gewone”, zegt de kunstenaar over zijn werk.

Delicious Paintings een zintuiglijk boek, een boek om van te smullen.

Tot en met 19 januari 2020 kunt u het werk van Tjalf Sparnaay zien in het Museum Jan van der Togt in Amstelveen.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Vera Weterings

Magischrealistische voedselstillevens

[Recensie] Het werk van de Nederlandse kunstenaar Tjalf Sparnaay leerde ik enkele jaren geleden kennen tijdens een bezoek aan Museum De Fundatie waar begin 2015 een overzichtstentoonstelling van het werk van deze Haarlemmer te zien was: Closer. Het megarealisme van Tjalf Sparnaay. Sparnaay maakt eigentijdse stillevens, maar waar de stillevens van zeventiende-eeuwse meesters met name fruit, brood en vis tonen, kiest Sparnaay voor meer hedendaagse lekkernijen zoals een broodje gezond, bakje patat en cheeseburger.

Het werk van Tjalf Sparnaay is zoals hij het zelf noemt megarealistisch. Met zijn enorme uitvergrotingen en fotorealistische precisie intensiveert hij de kijkervaring en wekt hij de eetlust op. Op een broodje kaas kun je stuk voor stuk de sesamzaadjes er haast afplukken en bij een gebakken eitje heb je de neiging de belletjes door te prikken. Zo weet Sparnaay met zijn opgeblazen voedselstillevens voort te borduren op de traditie van dit soort werken stammend uit de Gouden Eeuw. Net als de meeste fotorealisten fotografeert Sparnaay zijn stillevens. Desalniettemin schildert hij niet exact de foto na, maar maakt hij meerdere transformaties van het stilleven aan de hand van diverse traditionele kwasten en hedendaagse visuele media.

De uitvergrote voedselstillevens spreken telkens weer tot de verbeelding. En dat is precies wat Sparnaay met zijn kunst voor ogen heeft; verwonderen. Door een broodje gezond uit zijn context te halen en extreem uit te vergroten, laat hij de beschouwer verwonderd kijken naar iets gewoons. Hij noemt dit zelf ‘het schone van het gewone’. Van een oerhollands zakje krentenbollen tot een pot piccalilly en van een maatje haring tot een ingepakte kermislolly.

In de tentoonstelling Delicious Paintings kan men deze verwondering zelf ervaren in Museum Jan van der Togt. En wie er thuis van wil nagenieten, kan dat met de bijbehorende tentoonstellingspublicatie. Hierin staan de werken die op de tentoonstelling pronken paginagroot afgebeeld begeleid door een inleidend essay van Nederlands culinair publiciste Janny van der Heijden, een voorwoord van museumdirecteur Marieke Uildriks en een ingekort artikel van kunsthistoricus Jody B. Cutler-Bittner. In deze laatste bijdrage leert de lezer meer over de fotorealistische schilderijen van etenswaar en smaak in naoorlogse kunst. De lezer krijgt een introductie van deze stroming en ontdekt in welke traditie de werken van Sparnaay  te plaatsen zijn. Sparnaay startte met zijn megarealistische werken nadat hij in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw kennismaakte met het fotorealisme in Amerika. Uiteraard is in de publicatie genoeg aandacht voor de eigenheid van Sparnaays werk. De rijk geïllustreerde publicatie  laat de lezer kennismaken met zijn kunst. Aan de hand van een selectie werken wordt je als lezer verrast en krijg je te zien hoe zijn kunst gewone dingen bijzonder maakt, ook ons voedsel. Kortom, de publicatie is zeker de moeite waard en de bijzondere voedselstillevens zullen eenieder verrassen!

De tentoonstelling Delicious Paintings – Tjalf Sparnaay was verlengd tot en met 1 maart 2020 in Museum Jan van der Togt in Amstelveen.

Eerder verschenen op Hereditas Nexus

Samenvatting

Tjalf Sparnaay heeft zich geschaard onder de eigentijdse en internationale stroming die Hyperrealisme wordt genoemd. Hij schildert alledaagse onderwerpen en blaast ze op tot megaproporties. Dat geeft hem de gelegenheid elk detail zeer nauwkeurig te verkennen en laag voor laag te ontleden om zo tot de kern van het onderwerp te komen. “Mijn schilderijen”, zo stelt hij, “zijn bedoeld om de kijker in staat te stellen de realiteit opnieuw te ervaren, opnieuw de essentie te laten ontdekken van het voorwerp dat zo alledaags is geworden. Zijn 'Gebakken Eieren' zijn iconisch en worden over de hele wereld als beeld gebruikt en nageschilderd. Hij is uitgegroeid tot een van de meest toonaangevende contemporaine Food schilders ter wereld. In dit boek wordt speciale aandacht besteed aan zijn food schilderijen van o.a. hamburgers, gebakken eieren, broodjes, ketchupflessen, friet en kreeft.

Met een inleiding door Janny van der Heijden, jurylid Heel Holland Bakt.

Toon meer Toon minder
€ 19,95

Verwachte leverdatum: donderdag 09 juli


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789462622760
Verschijningsdatum
oktober 2019
Druk
1
Aantal pagina's
88 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
644: Tentoonstellingscatalogi
Categorieën

Uitgever
Waanders Uitgevers

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden