Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Gedichte gedachten

Auteur(s): Jan Terlouw
Taal: Nederlands
0,15/5
2 recensies
Gedichte gedachten
Gedichte gedachten
Gedichte gedachten

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Nico Voskamp
3/5

Verstand concurreert met gevoel

[Recensie] Met deze poëziebundel voegt Jan Terlouw een voor hem nieuw genre toe aan zijn brede oeuvre. Sinds 1970 schrijft hij met grote regelmaat kinderboeken (18 stuks), met iets mindere regelmaat fictie voor volwassenen (10 waarvan 9 samen met dochter Sanne) en tussen de bedrijven door nog non-fictie boeken (5); dat is meer dan sommige schrijvers fulltime produceren. In zijn ‘gewone’ leven was hij onder andere D66-voorman, minister van EZ en senator van de Eerste Kamer.

In zijn woord vooraf vertelt hij hoe de gedichten tot stand kwamen: “Het overkomt me, als ik een lezing voorbereid, dat ik zin heb om het onderwerp te concentreren in enkele rijmende regels. Dat helpt me om mijn gedachten te ordenen en tot de kern terug te brengen… Zo zijn in mijn lichtelijk chaotische werkkamer, en in duistere hoeken van mijn computer, teksten te vinden waarvan ik het bestaan niet meer wist. Marie-Anne van Wijnen van uitgeverij de Kring heeft me aangespoord ze op te zoeken en te ordenen… Het zijn mijn gedichte gedachten.”

En, volgt de onvermijdelijke vraag, is het wat?

Die vraag is lastiger beantwoord dan gesteld. Eerst moeten we vaststellen wat deze bundel eigenlijk is. Poëzie? Zijn het zoals de titel aangeeft: gedichten? Of is het rijmelarij? We kunnen volstaan met twee voorbeelden:

Plataan

Mijn dierbaarste vriend is de boom achter ’t huis
Je kunt op hem rekenen, hij is altijd thuis,
mijn plataan.
De taal der seizoenen die hij me onthult
is uiterst welsprekend en leert me geduld.
Niet altijd haasten, op zoek naar gewin.
Stilstaan geeft dikwijls beduidend meer zin
aan ’t bestaan.
Een boom kan niet praten, wordt dikwijls beweerd,
Maar ‘k hoor hem, al is ’t niet gearticuleerd,
keer op keer.
Wanneer ik van hot naar her ben geracet,
als ’t weer eens een rottige dag is geweest,
ik door mijn partner ben afgesnauwd,
dan ritselt hij zacht dat hij wél van me houdt,
zonder meer.
Ik word ook door hem op m’n nummer gezet,
als ‘k luister naar hem, als het stormt, in mijn bed,
windkracht acht.
Dan fluit hij me uit en sabelt me neer.
Dan gaat hij indrukwekkend te keer.
Hij doet me beseffen hoe nietig we zijn.
Hij hoont mijn pretenties. En ik word heel klein
in de nacht.
Maar meestal kalmeert hij, bemoedigt en sust,
de boom in mijn tuintje. Zie hem daar rust-
gevend staan.
Hij loopt niet, hij zwemt niet, hij vliegt niet. hij staat.
Gastvrij voor de vogel die aan ’t nestelen slaat.
Misschien overdrijf ik een beetje, dat kan,
maar ik zag nog nooit iets voortreffelijkers dan
mijn plataan.”

 

“Vrijheid (1)

Vrijheid, begrip met een onvoorstelbare weidsheid,
een woord waar het leven spontaan van open bloeit.
Onbereikbare verten
worden door vrijheid ontsloten,
kale, woeste terreinen
zijn ineens te ontginnen,
het is of door vrijheid alles de hemel in groeit.
Vrijheid, zo hoog op ieders verlanglijst.
Als je ontbreekt, wat is het leven dan schraal.
Iedere nieuwe gedachte
gevangen binnen je schedel.
Iedere zin die je uitspreekt
verhuld in een hypocriet jasje,
diep door de knieën in houding, in mening, in taal.
Vrijheid, je laadt op onze fragiele schouders
Ook een grote verantwoordelijkheid.
Als we je kwetsbare plekje
niet hardnekkig verdedigen,
Als we de mogelijkheden
die je schenkt niet waarderen,
Keer je ons zomaar de rug toe, en zijn we je kwijt.”

Beide gedichten rijmen, hebben een soort van metrum, drukken iets uit. Het verschil is dat Plataan, het eerste gedicht, een gevoel uitdrukt. Een nederig, troostend gevoel dat door simpele woordkeus wordt bewerkstelligd, versterkt, vergroot. Hier overheerst het gevoel.

In het tweede gedicht Vrijheid (1) worden een heleboel woorden gebruikt. Ze dienen om een groot goed te ondersteunen en uit te drukken: vrijheid. Wat je echter ziet doorschemeren is meer de politicus dan de gevoelsmens: de vrijheid die de mens heeft, is belangrijk maar ook erg kwetsbaar. Het moet verdedigd worden, bevochten zelfs. In dit gedicht overheerst het verstand.

Dat is wat er in deze bundel gebeurt: er staan mooie gedichten in maar ook minder goed gelukte. De mooie zijn ontstaan uit (warme, diepe, urgente) gevoelens. De minder goede volgen uit het verstand, de rede prevaleert. Daar neemt de politicus het over van de poëet. Maakt dat de bundel onevenwichtig? Een beetje, maar erg is dat niet. Veel interessanter is het dat de gedichten een breder licht werpen op de mens Terlouw.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles 

Recensie door: Nathalie Brouwers
3/5

Binnenkijken in de gedachten van Jan Terlouw

[Recensie] Jan Terlouw, ex-minister, ex-fractievoorzitter van de Nederlandse partij D66, Gouden Griffel-winnaar, auteur van o.a. het boekenweekessay Natuurlijk vorig jaar (2018), maar vooral vermaard jeugdboeken-auteur tot over de lands- en taalgrenzen heen, placht al eens een vers te schrijven om zijn gedachten te ordenen blijkbaar. Dit leren we uit zijn nieuwste publicatie, Gedichte gedachten

Het is duidelijk dat de thema’s die al naar voor kwamen in zijn jeugdboeken, leidraden van hem zijn gebleven: de natuur, politiek en maatschappij, verantwoordelijkheid en vrijheid, en de liefde en het leven. Alles komt terug in deze bundel waar zijn klassieke bestseller Koning van Katoren maar ook boeken als Oorlogswinter en Oosterschelde: windkracht 10 al over gingen. De verzen die Terlouw tot dan bewaarde in een la bij hem thuis, werden hem listig afhandig gemaakt door uitgever Marie-Anne van Wijnen.  

Het is moeilijk om deze verzen op rijm en die gedachten toegankelijk in woorden omzetten, werkelijk poëzie te noemen die verder kijkt en een diepere waarheid onderzoekt, wat niet wil zeggen dat ze de lezer niet kunnen raken. Ontroering en/of kwaadheid kan in verschillende vormen voorkomen en iets doen met je. Het zijn toch vooral heel persoonlijke verzen van Terlouw, waarin ook het leed en de rouw niet uit de weg worden gegaan:  

Je hebt je gevoegd bij de
duizendmiljard sterren
in het heelal. Ik sta bij het open, nachtelijke raam,
niet begrijpend, starend in de donkere
mysterieus en afstandelijk flonkerende
verte.
En ik zeg je naam.”

Uit: Elgar (p. 35).

Zijn neef Elgar Terlouw kwam in 1991 op 22-jarige leeftijd om bij een verkeersongeluk in Frankrijk.  

Of zijn gedachten over hoe de taal van een persoon ontwikkelt van baby tot de dood onder het hoofdstukje Leven en Liefde:  

“Het eerste woord dat mama hoort uit baby’s mond
dat wordt terstond aan paps gemeld
en doorgebeld in heel het land: familiekrant.

[…]

Zijn laatste woord maar nét gehoord. Met doffe klank
een woord van dank. Toen lag hij neer. Hij sprak niet meer.
En toen hij niets meer had te spreken
toen was het feitelijk wel bekeken.”

Uit: Taal (p. 26).    

Zijn liefde voor de natuur, zijn politieke idealen, de vriendschap, het leven: het is allemaal zo herkenbaar in deze verzen. Zijn engagement tegenover de onverschilligheid en het egoïsme in de maatschappij blijft overeind, daar ging de speech over ‘het touwtje in de brievenbus’ ook over, die hij voerde in het tv-programma De Wereld Draait Door en ook viraal ging in Vlaanderen in 2016. Terlouw is met deze bundel geen poëet pur sang geworden, maar heeft zijn plaats in de leesbevordering van verschillende generaties Nederlandse en Vlaamse lezers al jaren geleden gevestigd. Deze uitgave doet daar helemaal geen afbreuk aan en geeft een inkijkje in zijn leefwereld waar zijn trouwe lezers zeker plezier aan zullen beleven.

Eerder verschenen op Hebban

€ 17,50

Verwachte leverdatum: dinsdag 27 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789462971202
Verschijningsdatum
november 2018
Druk
1
Aantal pagina's
64 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
306: Poezie
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Poëzie
Categorieën

Auteur
Uitgever
Uitgeverij De Kring

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen