Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Zusters in oorlog

Auteur(s): Luc Vints
Taal: Nederlands
0,15/5
1 recensie
Zusters in oorlog
Zusters in oorlog

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Marijke Laurense
3/5

Het gesluierde verzet in de Belgische kloosters

De schrijvers

[Recensie] Zusters in oorlog is het werk van vier historici, allen gespecialiseerd in de Belgische sociale en religieuze geschiedenis van na 1800. Hermans werkt bij het katholieke documentatiecentrum aan de Leuvense universiteit, waar Suenens vooral thuis is in het kloosterleven. Christens weet veel van de positie van nonnen in het Vlaamse onderwijs en Vandenberghe doet onderzoek naar de rol van vrouwelijke religieuzen in de zorg en missie.

De thematiek

Bij het woord ‘nonnenklooster’ denkt u misschien meteen aan een oord waar u niet wilt zijn, met al die gruwelverhalen over onvoorwaardelijke gehoorzaamheid, ongehuwde moeders die gedwongen werden hun baby af te staan, kinderlijkjes in een put… Geen wonder dus dat de vrouwenkloosters tegenwoordig bijna allemaal leegstaan. Dat was vlak voor de Tweede Wereldoorlog wel anders, met name in het katholieke België, waar toen zo’n vijftigduizend vrouwen de kloosters bevolkten. Ze vulden daar hun dagen niet alleen met zwijgen en bidden, maar werkten ook veel in het onderwijs en de zorg. Maar wat gebeurde er tijdens de bezetting achter de kloostermuren? Wat schreven de zuster-kroniekschrijfsters daarover op en wat kan de rap krimpende groep van inmiddels hoogbejaarde betrokkenen daar nog over vertellen? 

Hoe afzijdig sommige kloostergemeenschappen ook leefden, de oorlog hakte er ook bij de nonnen in. Bijvoorbeeld omdat hun klooster in de frontlinie lag en ook hun buurtgenoten (soms tevergeefs) in hun vaak grote kelders kwamen schuilen. Omdat ze opeens moesten evacueren, met leerlingen, zieken, bejaarden en al. Of maar even plaats moesten maken, omdat hun gebouwen zo geschikt waren als militair hospitaal of hoofdkwartier. Er dus maar tegen moesten kunnen dat er vloekende en halfblote soldaten door de kloostertuin banjerden. Er is een pak schokkende, ontroerende, sluwe, tragische, indrukwekkende, soms zelfs grappige verhalen over te vertellen. Zoals over wat je allemaal onder een habijt kon verstoppen of hoe de clarissen in Sint-Truiden elf keer na elkaar ter communie gingen om alle hosties uit handen van de vijand te houden. Of over hoe het de zusters in Eeklo uitdrukkelijk verboden werd de bevrijders te verwelkomen met vreugdekreten: een ingetogen applausje en het Te Deum paste beter bij hun waardigheid.

Opvallendste stelling

Het spannendste hoofdstuk van dit boek gaat natuurlijk over hun rol in het verzet. Zo hebben er heel wat mensen verstopt gezeten bij de nonnen, wier geoefende zwijgzaamheid daarbij goed van pas kwam. Onder de onderduikers waren ook veel Joodse kinderen, die niet opvielen in de wees- en kindertehuizen, zeker als ze een christelijke naam kregen, gedoopt werden en mee moesten doen aan misvieringen. Bekeringsdrift? Of gewoon een slimme dekmantel vanuit oprechte barmhartigheid, waarvoor 64 Belgische kloosterzusters naderhand terecht erkenning kregen van Yad Vashem.

Mooiste woorden

Het heeft met de oorlog niets te maken, maar als kind van boven de rivieren werd ik heel vrolijk van de luisterrijke namen van sommige zustercongregaties. Zoals die van de Allerheiligste Verlosser, van het Heilige Hart van Jezus en Maria en (de allermooiste) die van Onze-Lieve-Vrouwe van Zeven Weeën.

Redenen om dit boek niet te lezen

Natuurlijk kan in 175 pagina’s nieuw onderzoek niet alles afdoende worden besproken. Maar het pijnlijke getouwtrek om ‘van wie’ de ziel was van de Joodse onderduikertjes wier familie nooit meer terugkwam, wordt helaas weggemoffeld in een eindnoot, waarbij de waarheid veel te gemakkelijk in het midden wordt gelegd.

Redenen om dit boek wel te lezen

Hulde voor dit onderzoek dat net op tijd heeft vastgelegd hoe een groep katholieke vrouwen in stilte en anonimiteit het hunne hebben gedaan tijdens de zwartste dagen van de Europese geschiedenis. En herinnert u zich nog hoe in ‘Allo ‘Allo Britse piloten als nonnen vermomd naar Engeland probeerden te ontkomen? Waargebeurd. Al liep het in werkelijkheid helaas slecht af.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Samenvatting

De Tweede Wereldoorlog spaarde niets of niemand. Ook niet de nagenoeg 50.000 vrouwen die hadden gekozen voor een leven als zuster in een van de kloosters in België. Hun verhaal is nooit eerder verteld. Omdat oorlog een mannenzaak was, schijnbaar veraf van het onzichtbare bestaan van zusters verscholen achter hoge kloostermuren. En toch werd ook hun leven grondig overhoopgegooid. De oorlog bracht angst en twijfel, maar daagde ook uit tot actie en verzet, zoals blijkt uit de unieke verhalen in Zusters in oorlog. Vanuit de kwetsbare positie die vrouwelijke kloosterlingen innamen in de kerk en in de samenleving ontstaat er een heel ander beeld van het dagelijks leven tijdens de bezetting.

Roeland Hermans studeerde geschiedenis en culturele studies en is verbonden aan KADOC-KU Leuven.

Kristien Suenens is historica en als onderzoeker en consulent voor het erfgoed van ordes en congregaties verbonden aan KADOC-KU Leuven. Haar onderzoek en publicaties focussen op de geschiedenis van het kloosterleven in België in de negentiende en twintigste eeuw.

Ria Christens studeerde geschiedenis en is archivaris en erfgoedbeheerder bij vzw Cultureel erfgoed annuntiaten Heverlee. Zij verricht onderzoek en publiceert rond de wisselwerking onderwijs, gender en religie in de negentiende en twintigste eeuw in Vlaanderen.

An Vandenberghe is historica en werkt voor het Erfgoedhuis | Zusters van Liefde.

Toon meer Toon minder
€ 27,50

Verwachte leverdatum: Onbekend

Niet bestelbaar

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789463105262
Verschijningsdatum
mei 2020
Druk
1
Aantal pagina's
pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Categorieën

Auteur
Uitgever
Pelckmans uitgevers

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden