Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Religieus atheïsme

(Post)moderne filosofen over God en godsdienst

Auteur(s): Erik Meganck
Taal: Nederlands
1 recensie
Religieus atheïsme
Religieus atheïsme
Religieus atheïsme

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Bert Altena

(Post)moderne filosofen over God en godsdienst

[Recensie] Het is een opmerkelijk gegeven dat veel atheïstische denkers meer over God schrijven dan menig theoloog, merkt Erik Meganck halverwege Religieus atheïsme haast terloops op (p. 143). In zijn boek maakt hij een toer langs twaalf belangrijke filosofen uit de afgelopen twee eeuwen. Hij is geïnteresseerd in de vraag hoe deze denkers God en godsdienst waarderen. De meesten van hen hebben de naam ‘atheïstisch’ te zijn. In de filosofie sinds de Verlichting is God stilaan verdwenen, letterlijk ondenkbaar geworden. God is dood, verklaarde Nietzsche. Godsdienst werd beschouwd als een achterhaald fenomeen, gedoemd om een langzame maar zekere dood te sterven. Is de filosofie erin geslaagd om God definitief van het toneel te laten verdwijnen?

De onhoudbaarheid van het geloof in de dood van God en godsdienst, is inmiddels gebleken. Niet zozeer vanwege de wereldwijde, aanhoudende aanwezigheid van religie. Ook in de kritische, westerse filosofie zelf, is een comeback van God te bespeuren. God is niet meer weg te denken.

Hoe dat zo gekomen is, probeert Meganck in zijn vlot geschreven boek te achterhalen. Hij kiest voor een bespreking per denker en presenteert ze in chronologische volgorde. Van Feuerbach tot Derrida, krijgt de lezer zo “twaalf exponenten van het moderne filosofisch atheïsme” voorgeschoteld. De gelijkenis met de twaalf apostelen, is hem zelf ook al opgevallen, blijkt in het afsluitend hoofdstuk (p. 201). Wellicht verklaart dat ook waarom hij zich tot filosofische mannen heeft beperkt?

Meganck pretendeert niet een compleet overzicht van de behandelde filosofen te geven, maar beperkt zich tot de vraag naar hun vermeende atheïsme. Dat blijkt nogal te verschillen. In de 19e eeuw richtte het atheïsme zich vooral kritisch op kerk en traditioneel christendom. Het atheïsme leunt dan nogal sterk op het theïsme. In de 20e eeuw krijgt het een meer filosofisch accent als een kritiek van de metafysica, het denken in twee werelden. Je zou kunnen zeggen dat het atheïsme op eigen benen komt te staan, waardoor er op een verrassende manier ruimte komt voor een religieuze inkleuring ervan. Immers, met de dood van God (Nietzsche) zijn er “…geen goede redenen meer (…) om een radicale atheïst te zijn. De ervaring van de dood van God beantwoordt niet de vraag naar het al dan niet feitelijke bestaan van God, maar verklaart dergelijke antwoorden ongeldig en de vraag zinloos. Wie beweert dat God niet bestaat, heeft de dood van God niet vernomen (p. 70). Het tweede deel van het boek, zo ongeveer vanaf Heidegger, is daarom ook het meest interessant, wat mij betreft.

Meganck presenteert zijn filosofische apostelen naar eigen zeggen op een “tendentieuze wijze”. Het is duidelijk dat hij zelf een gelovige (katholieke) positie inneemt. Dat kleurt zijn weergave. Met name bij de vertegenwoordigers van het postmoderne denken, waarin gepoogd wordt het metafysische denken geheel achterwege te laten, kan hij theologisch garen spinnen. “… God is onmogelijk en de vraag naar (het bestaan van) God onbeslisbaar. God is niet onmogelijk omdat de wetenschap dat bewijst, maar omdat hij voorbij de door de mens bevatbare en uitlegbare mogelijkheden ligt. De onbeslisbaarheid van het bestaan van God wist de naam nog niet uit”(p. 198). Dat biedt gelegenheid om voorbij de metafysicakritiek te komen en ruimte te scheppen voor een theologisch-filosofisch spreken over de Naam (pp. 205e.v.).

Religieus atheïsme is een interessante zoektocht naar God in het actuele filosofiedebat. Het helpt als je al enige voorkennis hebt, want het is soms best pittig wat in redelijk kort bestek naar voren wordt gebracht. Maar Meganck toont zich een bekwaam docent, die met de nodige olijkheid zijn leerlingen bij de les weet te houden.
Met de bibliografische tips aan het eind kan de geïnteresseerde lezer zijn of haar zoektocht verder vervolgen.

Eerder verschenen op NieuwWij en Bert Altena

Samenvatting

Hoe komt het dat Feuerbach, Nietzsche, Wittgenstein, Russell, Sartre of andere filosofische zwaargewichten er niet in geslaagd zijn God definitief uit de westerse wereld te vegen?

In 'Religieus atheïsme' bespreekt Erik Meganck twaalf invloedrijke (post)moderne filosofen die elk in meer of mindere mate ‘atheïst’ worden genoemd. Althans, dat leert de karikatuur die men in handboeken en inleidingen vindt. Meganck schoont dit beeld op en biedt aan de hand van hun visie op God en godsdienst een frisse kijk op actuele godsdienstfilosofie, die voorbijgaat aan de moderne spagaat tussen denken en geloven. Dat mondt uit in een rijker atheïsme dan de oppervlakkige variaties op ‘God bestaat niet’. God is dood, leve God!

"Is God verdwenen uit de filosofie? Allerminst, zo laat Erik Meganck zien in dit boeiende boek, waarin de moderne filosofie op een onthullende manier gelezen wordt. Aan het eind van alle metafysicakritiek keert onherroepelijk de naam van God weer terug."

Ger Groot

Toon meer Toon minder
€ 24,90

Verwachte leverdatum: vrijdag 18 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789463402941
Verschijningsdatum
april 2021
Druk
1
Aantal pagina's
252 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
730: Filosofie algemeen
Categorieën

Auteur
Uitgever
Uitgeverij Damon VOF

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden