Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Het geluk te overleven

Auteur(s): Daan Fousert
Taal: Nederlands
0,2/5
1 recensie
Het geluk te overleven
Het geluk te overleven
Het geluk te overleven

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Jan Stoel
4/5

Indrukwekkend familieverhaal: de geest overwint


[Recensie] “De geest overwint” staat te lezen op het Indisch Monument in Den Haag. Dat monument werd op 15 augustus 1988 onthuld, precies 43 jaar na de capitulatie van Japan. Pijnlijk dat het zo lang heeft moeten duren. In Nederland was er lange tijd nauwelijks interesse over wat een kwart miljoen landgenoten in Nederlands-Indië was overkomen. Het was ver weg, en hier in Nederland hadden we de hongerwinter gehad. Zo erg kon het in Indië toch niet geweest zijn? Niets bleek minder waar. Er was ook geen tijd, want het land moest opgebouwd worden.

Het zijn niet de geschiedenisboeken, maar de persoonlijke getuigenissen die de meeste impact hebben, die je doen beseffen wat er echt gebeurd is en je de ogen openen. Daan Fousert (1947) heeft met zijn boeiende historische roman Het geluk te overleven zo’n ooggetuigenverslag op papier gezet. Het beschrijft de lotgevallen van de familie Mobach – vader, moeder, drie zoons en drie dochters – in Nederlands-Indië en hun internering, gescheiden van elkaar, in zes verschillende Jappenkampen, en hun terugkeer naar Nederland. Zij hadden het geluk om te overleven, alle acht.

De basis van het verhaal wordt gevormd door twee documenten. Vader Jaan Willem tekende zijn herinneringen op in Gevangene van Nippon en zijn zoon Jan hield een dagboek bij met als titel Als leven niet mag. Het verhaal wordt beschreven vanuit drie perspectieven: die van Jaan Willem, Jan én moeder Johanna. Het laat zien hoe je dezelfde gebeurtenis op een andere manier beleeft. De eerste twee perspectieven zijn personaal en worden vanuit de derde persoon enkelvoud beschreven. Dat is logisch omdat Fousert gebruik maakt van de door hen geschreven bronnen en die chronologisch volgt. Johanna wordt beschreven vanuit het ik-perspectief. Auteur Monique Melief heeft dit gedaan op basis van historische feiten en die gecombineerd met fictie. Fousert heeft die bijdrage organisch in het verhaal verweven. Mooi om zo de scheiding tussen wat uit de geschreven bronnen naar voren komt en het feit/fictie-gedeelte van elkaar te onderscheiden. Storend is het allerminst in het verhaal.

De overlevingsdrang, de strategieën (bewust of onbewust) die daarbij kwamen kijken, de gevoelens, het effect dat het kampleven op de mensen heeft staan centraal. De gruwelijkheden spelen een ondergeschikt belang.

Het verhaal begint in januari 1930 en eindigt op 30 december 1949. Jaan Willem is vijf jaar getrouwd, is onderwijzer in Bolsward. Het gezin heeft drie kinderen. Jan is de jongste met zijn twee jaar. Vader wil “van betekenis zijn in een nieuwe omgeving en meehelpen aan het uitbouwen van het christelijk onderwijs en een gemeente van God in een ver land.” Zendingsdrang, dus. Johanna wil niet naar Indië, maar de vrouw is ondergeschikt aan de man. Je moet je man volgen. In Djokdjakarta neemt het leven haar loop. Er worden nog drie meisjes geboren, de jongste Annie in 1938. Dan vallen Japanners Pearl Harbor aan. Vanaf dat moment verandert hun leven langzamerhand in een nachtmerrie. Terugkeer naar Nederland wordt door Jaan Willem afgehouden. Hij laat zich leiden door zijn geloof: je moet alles aan God overlaten, dan komt het goed. De veertienjarige Jan komt tot de conclusie dat er geen bewijs is voor de opvatting van zijn vader.

Mensen worden geïnterneerd en ook het gezin Mobach weet daaraan niet te ontsnappen. In de kampen is er gebrek aan voedsel, ziekte, dwangarbeid, hitte, zijn er mishandelingen, maar ook opofferingsgezindheid van mensen, saamhorigheid en de onzekerheid over hoe lang de oorlog gaat duren.

“De dood werd een welkome vriend, een verlosser van verdriet, pijn en ellende.”

Er volgt een tijd van proberen te overleven. Houvast hebben – in dit geval de hoop op hereniging van het gezin – houdt de gezinsleden sterk: “Niet opgeven, zoveel mogelijk meebewegen met de Japanners, klusjes oppakken voor extra eten en blijven knokken.” Na de overgave van Japan op 17 augustus 1945 roept Soekarno de republiek Indonesië uit. Er volgen de zogenaamde politionele acties, eigenlijk een koloniale oorlog. Dat levert voor de Nederlanders nieuw gevaar op. De veiligste plek is het kamp, waar de Japanners hen nu beschermen tegen de rondtrekkende aanhangers van Soekarno. Uiteindelijk keert de familie terug in Nederland, Jan is de eerste en arriveert op 1 maart 1946 in Amsterdam, vader eind juni 1949. In Nederland heeft niemand aandacht voor hen. De enige hulp komt van familieleden. Pas in 1949 krijgt het gezin een eengezinswoning toegewezen.

In de Het geluk te overleven zijn er ook momenten van geluk in de kampen: een ontluikende verliefdheid, het delen met elkaar, het bedenken van spelletjes (“Spelen is een manier om aan de kampellende te ontkomen”). Er is ook humor. Als Gerard en Piet, de oudste zoons, hun vader vinden zeggen ze dat ze om bij hem te komen overplaatsing hadden aangevraagd. “Binnen een paar dagen was het voor elkaar. Ze waren ons liever kwijt dan rijk.” Dit soort kleine zinnetjes zorgt voor lucht in het verhaal.

De kracht van het verhaal zit ook in het volgen van veranderingsproces in het denken van de mensen, de maatschappelijke veranderingen, de kijk op het geloof (”Waar is God als je hem echt nodig hebt”). Zo ziet Jan in dat de Nederlanders Indië hebben bezet, net zoals de Duitsers de Nederland en dat Nederlanders dus in Indië niets te zoeken hebben. Het geeft een andere blik op de koloniale tijd. Fousert diept de psychologische ontwikkeling van de gezinsleden en houdt daarbij rekening met de leeftijd van die personages. Het contact met anderen maakt je ‘wereldwijzer’. Jan ontdekt zo de jazzmuziek, de evolutietheorie, dansen.

Fousert is een goed verteller, schrijft toegankelijk, gebruikt vlotte dialogen, houdt de spanning goed vast. Het levert een herinneringsmonument op voor de familie Mobach. Het laat ons stilstaan bij het universele verhaal van onderdrukking, het diskwalificeren van mensen, helpt je een beeld te vormen van de historie, kleurt het verleden in. Het is ook een verhaal dat gaat over de kracht van de geest, over het niet opgeven. “De geest overwint” staat niet voor niets op het Indisch Monument in Den Haag.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Op 15 augustus 2020 is het 75 jaar geleden dat het toenmalige Nederlands-Indië werd bevrijd van de Japanse bezetting. In dit boek vertelt Daan Fousert het verhaal van Jaan Willem Mobach (1894), zijn vrouw Johanna (1897) en hun zes kinderen, die gevangen worden genomen door de Jappen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij eindigen in verschillende kampen waar ze gruwelijke dingen meemaken. In deze ‘Jappenkampen’ komen naar schatting 30.000 mensen om door honger, uitputting en martelpraktijken. Bijzonder genoeg overleven de leden van het gezin Mobach de verschrikkingen en worden ze na de bevrijding herenigd.

Zoon Jan Mobach heeft een dagboek, Als leven niet mag, bijgehouden, waarin hij terugblikt op zijn puberteit tijdens de Japanse bezetting van Java. Ook vader Jaan Willem heeft zijn herinneringen opgetekend in Gevangene van Nippon. Deze twee documenten vormen de basis van dit boek. Daan Fousert heeft schrijfster Monique Melief gevraagd om het verhaal vanuit het perspectief van moeder Johanna op te tekenen.

Een bijzonder document, over een ijzingwekkende periode in de geschiedenis.

Daan Fousert is een actief schrijver in verschillende genres: psychologische romans, historische romans, spirituele romans en psychologische thrillers. Hij schreef eerder een historische roman over Indonesië, getiteld Wandelen in liefde. Daarin baseerde hij zich, net als bij Het geluk te overleven, op originele documenten. Zijn kennis en ervaring met mensen weet hij overtuigend om te zetten in sprekende personages en sterke dialogen.

Toon meer Toon minder
€ 19,95

Verwachte leverdatum: woensdag 30 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789463652445
Verschijningsdatum
juli 2020
Druk
1
Aantal pagina's
324 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
342: Historische roman (populair)

Auteur
Uitgever
Elikser B.V. Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden