Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De dubbele waarheid

Auteur(s): Roelof Smit
Taal: Nederlands
0,2/5
3 recensies
De dubbele waarheid
De dubbele waarheid
De dubbele waarheid

Recensie

Aantal recensies: 3

Recensie door: Jan Stoel
4/5

Wie is de dader en wie het slachtoffer?

[Recensie] Roelof Smit (1985) slaagt er in – al dan niet bewust – de actualiteit te verbinden met zijn romans. Toen ik zijn debuutroman Kerst in Essen (verschenen in 2019) las moest ik denken aan de documentaire Dance or Die (2018). Die gaat over de Syrische danser Joudehdie met behulp van het Nationaal Ballet naar Nederland verhuisde. Hij keert terug naar de puinhopen van zijn geboortestad Aleppo en danst daar voor de ‘ziel’ van de mensen die omkwamen. Omar, een van de personages in Kerst in Essen is eveneens een Syrische danser, die doorzet en in Nederland terechtkomt. De parallel was voor mij duidelijk. In De dubbele waarheid, Smits tweede roman, gebeurt iets dergelijks. Rond het moment dat het boek verscheen kwamen de beschuldigingen van seksueel misbruik aan het adres van modeman Martijn N. naar buiten. In beide gevallen speelt de modewereld een rol en zijn de hoofdpersonages homoseksueel. Maar misschien refereert De dubbele waarheid nog veel meer aan de kwestie tussen Gijs van Dam en Jelle Brandt Corstius in 2017. Brandt Corstius beschuldigde Van Dam in het kader van de #MeToo-beweging van verkrachting. Uiteindelijk werd die laatste zaak geseponeerd.

Ruben Staal en Milan de Groot, de hoofdpersonages in De dubbele waarheid, hebben een onenightstand, maar beleven die allebei op een totaal andere manier. Milan is dan 18 en Ruben 23 jaar. Ruben heeft het ervaren als een vluchtig seksueel contact voor één avond – hij had er zoveel in die tijd – met een knul die hij ‘seksueel’ niet wilde teleurstellen, maar die hij niet aantrekkelijk vond. Hij vergeet Milan daarna. Milan verwachtte meer van de relatie, maar heeft het seksueel contact als verkrachting ervaren en heeft er in het aangaan van latere contacten ‘last’ van: “Mijn toekomst was een herinnering geworden.” Toch pikt hij het leven weer op. “Ik was gestopt mezelf de schuld te geven van wat er gebeurd is. Ik erkende dat ik het niet had uitgelokt en me niet had aangesteld. (…) Ik was het slachtoffer van iets wat niet had mogen gebeuren.”

Ruben komt via fotoshoots in de modellenwereld terecht en wordt top of the bill: “de mannelijke Doutzen.” Hij wordt het gezicht van het modemerk Dolce & Gabbana, verdient een fortuin, maar is eenzaam. Milan ziet een reclamefoto van Ruben en zoekt contact: “De hele wereld vergaapte zich aan de schoonheid van mijn verkrachter.” Ruben is hem totaal vergeten en heeft een heel andere herinnering aan hun seksuele ontmoeting. De media gaan een rol spelen en alles wat Ruben opgebouwd is verkruimelt onder zijn handen. “Ik werd in één adem genoemd met Harvey Weinstein en Kevin Spacey.”

Gaat Milan aangifte doen? Komt het tot een confrontatie? Een #MeToo-situatie? Wat is de waarheid? Roelof Smit zoekt de nuance, wijst nergens een schuldige aan, veroordeelt niet, maar toont op geloofwaardige, integere wijze de dubbele waarheid.

Dat doet hij op verschillende manieren. Zo is er de vorm van de roman: een dubbele cover. De lezer kan kiezen welke versie van het verhaal hij/zij het eerste leest. Maakt het uit of je eerst de versie geschreven vanuit het perspectief van Milan leest of die uit het gezichtspunt van Ruben leest? Als je de eerste versie hebt gelezen word je uitgenodigd het boek om te draaien en de tweede versie te gaan lezen. De beide verhalen tellen evenveel pagina’s, de hoofdstukken zijn kort, van een halve tot een paar pagina’s lang. Er is evenwicht. Ook inhoudelijk zijn er veel raakvlakken tussen beide verhalen. Ze zijn geschreven in de ik-vorm waardoor het persoonlijke getuigenissen worden. Van beide hoofdpersonages wordt hun tocht door het leven beschreven: voor, tijdens en na hun ontmoeting.

Smit geeft Milan en Ruben een eigen stem. Naarmate ze ouder worden verandert hun toon, wordt het ernstiger. Het gezin waaruit ze afkomstig zijn vormt ze, maakt ze tot wie ze zijn. Zo blijft de vroege dood van zijn moeder een gemis in het leven van Milan, die enigst kind is. Ruben komt uit een gezin met drie dochters die allemaal een duidelijke ambitie hebben en last hebben van een vader die zijn inspiratie in de klassieke oudheid vindt en te pas en te onpas met Griekse verhalen komt. Milan is gevoelig, intelligent, onzeker en heeft een duidelijk doel in zijn leven. Ruben wil dolgraag dj worden, studeren is niks voor hem, hij is ongelofelijk knap.

De hoofdstukken, meer scènes, hebben een filmisch karakter. Smit schrijft vol vaart. Het is mooi dat hij in zijn taal zoveel ruimte laat. Dat leidt tot reflectie, maar zet bovendien aan tot verbeelding. Hij vertelt dus meer dan dat er staat. Ondanks de stevige thematiek is De dubbele waarheid geen ‘zwaar’ boek. Lichtvoetigheid biedt tegenwicht in het verhaal. Zou de vader van Milan, Ajax-fan, hem genoemd hebben naar AC Milan, dat PSV in 2005 de weg naar de Champions League versperde? Of is hij genoemd naar schrijver Milan Kundera of naar de Servische koning Milan? Voetballen kan Milan in ieder geval niet. “Tot aan mijn middelbareschooltijd werd ik TOP Oss genoemd.” Als Ruben succesvol is en veel naar Milaan (!) vliegt zegt hij “meer glamour, minder easyjet.” Smit weet ook te ontroeren. Als Milan met zijn oma bij een bezoek aan een kinderboerderij reïncarnatie bespreekt bij de hindoes en zich afvraagt of zijn moeder in een geitje was teruggekomen, zegt oma: “Als je heel veel liefde van dat geitje voelt, dan zit de ziel van je moeder er misschien wel in.” “Ik knuffelde het geitje voor de zekerheid extra stevig.”

De vraag wie de dader is en wie het slachtoffer, is het hoofdthema van het verhaal. Gemis, zoeken naar liefde en geborgenheid, vriendschap, de worsteling met homoseksualiteit, genegeerd worden, grensoverschrijdend gedrag, de rol van de media zijn andere thema’s die door heel het verhaal spelen.

De dubbele waarheid is strak gecomponeerd, mooi van taal. Smit schrijft vol empathie en weet te ontroeren, in een mooie beeldende taal. Wie is de dader en wie het slachtoffer? Of….?

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Jan Stoel

Interview met Roelof Smit: “Ik schrijf over het grijze gebied. En daar is, naar beide kanten, nuance wél van belang”

Over de auteur

Roelof Smit (Tilburg, 1985) is zelfstandig tekstschrijver. Onder het pseudoniem Rudolf Julius schreef hij meer dan 2000 artikelen voor De Speld. Trouwe fans van De Speld mogen zich ‘Vage kennis’ noemen.

Samenvatting

Ruben: model, knap, succesvol. Milan: intelligent, onzeker, gevoelig. Ze brengen een nacht met elkaar door, maar beleven die allebei anders. Terwijl Ruben zijn weg vervolgt naar internationale roem, stort Milans wereld in. Jaren later gaat Milan de confrontatie met Ruben aan en worden de levens van beide jonge mannen beheerst door #metoo, advocaten en sociale media.

Wat is er werkelijk gebeurd? Wie is de dader en wie is het slachtoffer? En is de wereld wel zo zwart-wit?
In De dubbele waarheid zijn de twee kanten van het boek ook de twee kanten van het verhaal. Milan en Ruben vertellen ieder hun eigen versie. Het maakt niet uit welk perspectief het eerst gelezen wordt. Of misschien ook wel…

Interview

Kerst in Essen (2019) was de debuutroman van Roelof Smit. De geliefde van het hoofdpersonage Mark overlijdt plotseling. Maar hadden ze wel een toekomst samen? Mark kan zijn vriend niet vergeten en zoekt zijn heil in de drank en gaysauna’s. Daar ontmoet hij, met Kerst, Omar, een jonge Syrische vluchteling, een danser. Mark wil Omar niet verliezen en beschermt hem op overdreven wijze, totdat… Subtiliteit was een van de kenmerken in het verhaal. Ik was nieuwsgierig naar zijn tweede roman, die de titel De dubbele waarheid heeft gekregen. Ook in deze roman gaat het om een (homoseksuele) relatie. En ook de #MeToo-beweging speelt een rol, de rol van de media. Snel wordt iemand beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag, maar is het in werkelijkheid ook zo? Of is er sprake van een dubbele waarheid? Roelof Smit kiest voor een originele vorm om het verhaal te vertellen. Dat zet zich door in de vormgeving van het boek. Let eens op de cover met dat subtiele bliksemschichtje in de eerste ‘a’ van het woord waarheid. Ook met zijn tweede roman hield Smit me in zijn greep. Reden om hem eens te bevragen.

Misschien kennen de lezers je van De Speld (een satirisch online nieuwsmagazine dat in 2007 werd opgericht). Tweemaal per week zorgt De Speld ook voor een artikel in de Volkskrant. Je publiceert er onder de naam Rudolf Julius. Vanwaar die naam Julius?

“Rudolf en Julius zijn mijn eerste twee doopnamen. Ik ben vernoemd naar mijn grootvader, die al voor mijn geboorte is overleden. Hij heeft ooit onder datzelfde pseudoniem een dichtbundel met de titel Eppure uitgebracht. Toen ik voor De Speld ging schrijven heb ik mijn vernoeming doorgezet.”

Je schrijft hilarische puntige stukjes met titels als Rapport ‘Ongewenst olijk’, welke hard oordeelt over titels van rapporten en Secretaris tot tranen toe geroerd nu eindelijk iemand notulen gaat lezen. Hoe ben je bij De Speld terechtgekomen en is er een relatie tussen het werk bij dat nieuwsmagazine en je schrijverschap?

“In 2012 was ik al een tijdje fan van De Speld toen ik besloot een stukje in te sturen. Het eerste kreeg een positieve reactie, maar haalde de site net niet. De volgende drie artikelen wel. Daarna werd ik uitgenodigd voor een kop koffie met de hoofdredacteur en voor ik het wist zat ik regelmatig op de redactie. Er is zeker een relatie met mijn schrijverschap. Een satiricus wil altijd een punt maken, iets zeggen wat hij belangrijk vindt. Op een wat minder directe manier doe ik dat in mijn boeken ook. Ik denk dat mijn stijl net als de artikelen op De Speld bondig en precies is. En ik probeer een beetje humor in mijn romans te verwerken, ook al is de thematiek zwaar.”

Je hebt op een gegeven moment de keuze gemaakt om romans te gaan schrijven. Dat is andere koek dan satire, lijkt me. Vanwaar die drang?

“Schrijven doe ik mijn hele leven al. Op de basisschool won ik een opstelwedstrijd, in de categorie ‘meest originele verhaal’. Ik herinner me dat er een verplichte openingszin was. Dat vond ik zo stompzinnig dat ik binnen een paar regels een enorme plotwending creëerde en toch mijn eigen verhaal ben gaan schrijven. Mijn eerste bijbaan was sportverslaggever bij de lokale krant en sinds mijn afstuderen verdien ik mijn geld als tekstschrijver. Ik vermoed dat bijna iedereen die zo graag schrijft ergens wel de drang voelt een boek te schrijven. Ik had geen idee of ik het in me had, een roman, en of ik het wel leuk zou vinden. Inmiddels weet ik dat ik niets mooier vind om te doen. De eerste versie van Kerst in Essen heb ik volledig geschreven zonder contact met een uitgever te hebben. Ik wilde een compleet manuscript kunnen inleveren. Via mijn De Speld-collega Laura van der Haar heb ik gepolst of er interesse was bij Podium, mijn eerste keuze. Daarna ging het snel. Een groot commercieel succes werd Kerst in Essen niet, maar het fijne aan een literaire uitgever als Podium is dat het niet alleen om verkoopcijfers gaat. Ze waren erg enthousiast over mijn idee voor De dubbele waarheid, dus kreeg ik daarvoor ook een contract.”

Relaties zijn een belangrijk thema in je werk, en dan met name relaties die zich afspelen in de gayscene. Vanwaar die belangstelling?

“Liefde is een haast onvermijdelijk thema, omdat het ons leven zo domineert. Vaak in goede zin, maar iedere seconde lijden er ook miljarden mensen in meer of mindere mate aan de liefde. Daar raak je nooit over uitgeschreven. De gayscene kent daarin heel eigen kanten, die soms fascinerend zijn, maar wat minder vaak beschreven. Voor sommige lezers kan dat interessant zijn door de herkenbaarheid en voor andere juist omdat het een inkijkje geeft in een wereld die ze niet kennen. Identificatie en nieuwsgierigheid spelen beide een grote rol bij het lezen van een boek. Voor mij in ieder geval.”

Hoe je het doet weet ik niet, maar voor de tweede keer op rij slaag je erin de actualiteit (misschien achteraf en bij toeval) te verbinden aan het verhaal dat je vertelt. Toen ik je debuutroman Kerst in Essen las moest ik denken aan de documentaire Dance or Die (2018). Die gaat over de Syrische danser Joudeh die met behulp van het Nationaal Ballet naar Nederland verhuisde. Hij keert terug naar de puinhopen van zijn geboortestad Aleppo en danst daar voor de ‘ziel’ van de mensen die omkwamen. Omar, een van de personages in Kerst in Essen is eveneens een Syrische danser, die doorzet en in Nederland terechtkomt. De parallel was voor mij duidelijk. In De dubbele waarheid gebeurt iets dergelijks. Rond het moment dat het boek verscheen kwamen de beschuldigingen van seksueel misbruik aan het adres van modeman Martijn N. naar buiten. In beide gevallen speelt de modewereld een rol en zijn de hoofdpersonages homoseksueel. Maar misschien refereert De dubbele waarheid nog veel meer aan de kwestie tussen Gijs van Dam en Jelle Brandt Corstius in 2017. Brandt Corstius beschuldigde Van Dam in het kader van de #MeToo-beweging van verkrachting. Uiteindelijk werd die laatste zaak geseponeerd. In De dubbele waarheid zie ik zoveel raakvlakken: de manier waarop de media er aandacht aan hebben besteed, de rol van de advocaten, de vraag wat nu waar is. Hoe zit dat, Roelof?

“Martijn N. was puur toeval. Ik had nog nooit van hem gehoord, laat staan van de verhalen over hem. Maar de zaak van Jelle Brandt Corstius en Gijs van Dam was inderdaad de inspiratiebron voor De dubbele waarheid. Ik luisterde naar hun tegenstrijdige verhalen en besefte dat ik ze allebei geloofde. Dat zette me aan het denken: zou het kunnen dat zij die nacht compleet anders beleefd hebben? Mijn conclusie was: ja, dat kan. Natuurlijk kan ik er in hun geval naast zitten, misschien heeft één van de twee wel degelijk glashard zitten liegen. Maar het gegeven dat zo’n dubbele waarheid mogelijk is, vond ik een mooi uitgangspunt voor een roman. Die verder overigens volledig losstaat van hun zaak, dat wil ik wel benadrukken. Beide hoofdpersonen en het hele verhaal zijn verzonnen. Dat geldt ook voor Kerst in Essen. De documentaire over Ahmad Joudeh kwam uit toen ik al over Omar aan het schrijven was. Dat was mooie aanvullende inspiratie, maar het karakter van Omar is niet op Joudeh gebaseerd. Ik ben een liefhebber van fictie en vind het interessanter om een nieuw verhaal te creëren dan een verhaal dat al bestaat op te schrijven.”

De vormgeving van je boek en ook de vorm van het verhaal is opvallend. Zo is er de dubbele cover. De lezer kan kiezen welke versie van het verhaal hij/zij het eerste leest. Dat van Milan of dat van Ruben. Op het moment dat Milan de confrontatie zoekt met Ruben is het vier jaar geleden dat ze een one night stand hadden. Ruben is dat vergeten en is verder gegaan met zijn leven. Hij is uiterst succesvol als model in de modewereld. Milan heeft last van die eenmalige ontmoeting gehad en van het leven dat hij voor zich had uitgestippeld is daardoor niets terechtgekomen. Hij meent verkracht te zijn door Ruben. Wat is nu de waarheid? Of is er een dubbele waarheid? Je leest twee versies van dezelfde gebeurtenis. Hoe ben je op dit idee gekomen?

“Het idee van het dubbele omslag kwam vrijwel tegelijk met het idee voor het boek zelf. Wanneer je over een beschuldiging van seksueel misbruik hoort, of het nu in de media is of in je persoonlijke omgeving, hoor je altijd één versie het eerst. Áls je de andere kant van het verhaal al hoort, dan is het daarna. Je hoort ze eigenlijk nooit door elkaar heen. Een meer traditionele vertelvorm waarin de hoofdpersonen elkaar per hoofdstuk afwisselen, vond ik daarom niet logisch. Ik ben ook benieuwd of het uitmaakt welk verhaal je als eerste leest. En ik hoop dat mensen daar zelf over gaan nadenken: oordeel je vaak niet veel te snel? Niet alleen bij seksueel misbruik, maar sowieso in het leven.”

Wat me opvalt is dat beide verhalen ook op een andere manier in balans zijn: korte hoofdstukken, beide versies zijn even lang, de ontwikkeling van het verhaal is volgens dezelfde opbouw: hun levensloop van voor, tijdens en na hun seksuele ontmoeting wordt beschreven. Hoe heb je dat aangepakt?

“Ik werk altijd erg gestructureerd, zo zit ik in elkaar. Balans was voor dit boek, in deze vorm, een absolute voorwaarde. Anders zou het niet werken. Als de ene versie veel langer is dan de andere, dan kun je de indruk wekken dat die versie belangrijker is of juist meer uitleg nodig heeft. Al dat soort twijfel leidt af. Bij het schrijven en redigeren heb ik daar dus telkens op gelet. Het boek is in meerdere opzichten een spiegel en zo is het ook gecomponeerd.”

Als je het boek leest dan is er eigenlijk geen ‘schuldige’. De argumenten van zowel Milan en Ruben zijn plausibel. Je verhaal brengt nuance aan. En dat is heel anders dan de beschuldigingen die in #MeToo geuit worden. Milan zou signalen afgegeven hebben dat hij de wijze waarop Ruben hem seksueel benaderde niet prettig vond. Je hecht blijkbaar aan nuance. Hoe zit dat? Opgeheven vingertje richting #MeToo en de pers die meteen gaan (ver)oordelen?

“Bij opgeheven vingertjes probeer ik weg te blijven, maar ik heb wel vaak de sterke neiging om nuance aan te brengen. Bij dit onderwerp ligt dat gevoelig. Kijk, er zijn helaas heel veel overduidelijke gevallen van seksueel misbruik – los van de vraag of ze bewezen kunnen worden. Daar vind ook ik nuance niet nodig, dat is gewoon afschuwelijk, maar over die gevallen gaat dit boek niet. Er zullen vast ook mensen zijn die iemand bewust vals beschuldigen. Uit wraak, vanwege geld, wat dan ook. Dat is schandalig, maar ook daar gaat dit boek niet over. Ik schrijf over het grijze gebied. En daar is, naar beide kanten, nuance wél van belang. Stel je eens voor dat je door de hele wereld als verkrachter wordt gezien terwijl je je oprecht van geen kwaad bewust bent. Of juist dat je na een traumatische ervaring een trap na krijgt van mensen die roepen dat je maar duidelijker nee had moeten zeggen. Seks, lichaamstaal, communicatie: het hangt van misverstanden aan elkaar. Dan heb ik het nog niet eens over de rol van drank en drugs. Als je dat erkent, kun je veel bewuster bezig zijn met de vraag wat de ander wel en niet wil doen. En beseffen dat je zelf niet alles hoeft te doen wat van je verwacht lijkt te worden.”

Je schrijft twee verhalen over dezelfde gebeurtenis. Ik kan me zo voorstellen dat je het moeilijker vindt om vanuit het standpunt van of Ruben of Milan te schrijven. Had je een voorkeur? Op welke problemen stuitte je?

“Een voorkeur had ik niet, ze zijn me allebei even lief. Juist vanwege mijn gedrevenheid om dit punt te maken, wilde ik dat beide stemmen geloofwaardig waren. Het was wel iets moeilijker om Milans deel te schrijven. Iedereen is weleens ergens vals van beschuldigd. Dat kan heel klein zijn, maar het gevoel kun je oproepen. Dat moest ik voor Ruben zien uit te vergroten op basis van de ernst van de beschuldiging. Seksueel misbruikt heb ik mij echter nooit gevoeld, dus het verwoorden van Milans pijn vergde meer inlevingsvermogen.”

Hoewel de thematiek zwaar is, heb je toch geen ‘zwaar’ boek geschreven. Je zoekt steeds de balans tussen het serieuze en het lichtvoetige in heel het verhaal: Zou de vader van Milan, Ajax-fan, hem genoemd hebben naar AC Milan, dat PSV in 2005 de weg naar de Champions League versperde? Of is hij genoemd naar schrijver Milan Kundera of naar de Servische koning Milan? Voetballen kan Milan in ieder geval niet. “Tot aan mijn middelbareschooltijd werd ik TOP Oss genoemd.” In zijn studententijd houdt een kat met de naam Memphis hem gezelschap. Die is niet genoemd naar voetballer Memphis Depay, maar naar de Amerikaanse stad Memphis. Doe je dat met opzet?

“Ja, zeker. Een boek mag je hard raken, het mag je verschrikkelijk aan het denken zetten, het mag je nog lang achtervolgen, maar ik wil niet dat het lezen zelf een worsteling is. Juist bij zware onderwerpen vind ik een beetje luchtigheid noodzakelijk.”

Je portretteert Ruben als het uithangbord van modemerk Dolce & Gabbana. En als je wat zoekt op internet dan zou het zomaar waar hebben kunnen zijn. Je beschrijft de zomershow uit 2017 waar 97 jongens op de catwalk liepen, met onder meer Presley Crawford en Rafferty Law. De kleding, de muziek van The Hot Sardines, de aankleding, het klopt allemaal precies. Stevig research gedaan, Roelof? En heb je nog meer research gedaan voor je boek?

“Anders jij wel! Ook al is het verhaal fictie, ik wil dat de feiten kloppen en dat de sfeer van het decor geloofwaardig is. Ik geloof dat dat bijdraagt aan de kracht van het verhaal. De modewereld kende ik zelf nog niet goed, dus daar moest ik flink onderzoek naar doen. Daarbij ben ik veel dank verschuldigd aan een ex-model met wie ik uitgebreid gesproken heb. De show van Dolce & Gabbana die je beschrijft heb ik heel wat bekeken voor die scène. Ook overigens moest ik mij in een aantal dingen behoorlijk verdiepen, zoals technomuziek en alles wat daarbij komt kijken.”

Je schrijft in korte hoofdstukken. Het zijn eigenlijk allemaal kleine scenes die passen in een grote film. Maar je schrijft ook beeldend. Ik denk aan de scene in het studentenhuis waar Milan worstelt met wat er gebeurd is. Esmée, een van zijn huisgenoten heeft een wat ruimere opvatting over seks: “De scharnieren in het bed van Esmée gilden om een hernieuwde montage, of ten minste een druppeltje olie.” De verplichte avondmaaltijden bij Ruben waar vader uit de Metamorfoses van Ovidius voorleest over Adonis en Narcissus. Het past zo op de levensfase van Ruben. Maar je ontroert ook: Als Milan met zijn oma bij een bezoek aan een kinderboerderij reïncarnatie bespreekt bij de hindoes en zich afvraagt of zijn moeder in een geitje was teruggekomen, zegt oma: “Als je heel veel liefde van dat geitje voelt, dan zit de ziel van je moeder er misschien wel in.” “Ik knuffelde het geitje voor de zekerheid extra stevig.” Heb je dit soort dingen voorbereid of dienen die zich aan tijdens het schrijven?

“Dat laatste. Ik maak een structuur voor het boek, waar ik wel van mag afwijken maar die in grote lijnen staat. Daarin maak ik notities van de sfeer die ik wil overbrengen of de informatie die ik wil prijsgeven. Daarbinnen gun ik mezelf de ruimte om vrij te associëren, om scènes of details te bedenken die passen bij mijn personages en het moment in hun verhaal. Soms wordt dat iets wat vaker terugkeert, zoals de mythologische obsessie van Rubens vader.”

Wat zit er van jezelf in dit verhaal?

“Voornamelijk mijn wens om mensen over dit thema te laten nadenken. En daarnaast details. Het verhaal speelt zich grotendeels af in Leiden, mijn thuisstad. Ik heb aan het Utrechtse Veer gewoond, net als Milan; mijn vriend aan de Maredijk, net als Ruben. Het vakantiehuis in Toscane waar Milan heen gaat bestaat echt: daar ben ik als tiener met mijn familie geweest. Net als Ruben heb ik weleens met mijn ziel onder mijn arm op een feest rondgelopen omdat ik als enige niet aan de xtc zat. Net als Milan ben ik gehecht aan mijn oude fiets.”

De verschillende stemmen van de personages. Je brengt gelaagdheid aan in de personages door te schrijven over hun openbare leven en hun gevoelsleven. Dat is bij Milan en bij Ruben anders. Het onzekere, twijfelachtige, intelligente, gevoelige van Milan en het meer flamboyante en brutale van Ruben. Je ziet dat in het taalgebruik terug dat steeds ernstiger wordt. Hoe heb je je zo kunnen verdiepen in deze tegengestelde personages?

“Dat is moeilijk te zeggen. Het ontstaat. Ik heb ze van tevoren de nodige karaktereigenschappen gegeven en er zijn er een aantal tijdens het schrijven gegroeid. Uiteindelijk zijn het twee mensen die in je hoofd gaan leven en die je zelf steeds beter leert kennen.”

Twee schrijvers van De Speld wisten het televisieprogramma De Slimste Mens te winnen: Tom Roes en Diederik Smit (geen broer). Wanneer kunnen we jou verwachten op het scherm?

“Sterker nog, ook Arjen Lubach heeft ooit iets voor De Speld geschreven. Gezien onze staat van dienst zou ik dus eigenlijk niet echt kunnen weigeren als de uitnodiging ooit komt, maar kan ik tegelijkertijd alleen maar verliezen. Mooie boel.”

Eerder verschenen in Bazarow Magazine

Recensie door: Guido Goedgezelschap
4/5

#MeToo-situaties: stof voor eindeloze discussies over schuld en onschuld

[Recensie] #MeToo-situaties hebben in het verleden al zeer dikwijls geleid tot eindeloze discussies, langslepende rechtszaken, persoonlijke drama’s en dramatische ontwikkelingen. Veel, zo niet alles, hangt af van de belevenis van het individu. Ieder mens is een uniek exemplaar en heeft, in het beste geval, een mening over zichzelf, maar ook een mening over anderen. In De dubbele waarheid brengt de auteur de lezer in een situatie van waaruit het zeer moeilijk is om een standpunt in te nemen over schuld en onschuld. Vaak heb ik aan het volksgezegde, “Waar twee vechten zijn er twee schuldig”, gedacht. En zoals de geschiedenis ons leert: winnaars na een vechtpartij zijn er zelden of nooit. Kan men uit twee verschillende meningen misschien één waarheid destilleren?

Roelof Smit is een zelfstandig tekstschrijver in Leiden. Voor De Speld schrijft hij onder het pseudoniem Rudolf Julius. Hij debuteerde in 2019 met Kerst in Essen en zijn jongste roman De dubbele waarheid dateert uit 2021.

“Als twee mensen samen zijn, dan zijn ze niet met zijn tweeën, maar met zijn zessen: wat elk van hen is, wat elk van hen denkt te zijn en wat elk van hen denkt dat de ander is.”
– Antόnio Guterres

Je kunt haast geen beter motto verzinnen om vooraan in dit boek te zetten. Want daar gaat het over: over mensen, vooral over twee mensen: Milan de Groot en Ruben Staal. Samen beleven zij een zeer kortstondige relatie: na één nachtje hield vooral Ruben het voor bekeken. Wat betreft het aantal onenightstands had deze adonis, zeker niet te klagen. Milan was voor hem een vluchtige passage. Milan voelt het anders aan en is teleurgesteld: hij kan het moeilijk slikken dat Ruben hem laat staan en het ene nachtje samen voelt voor hem aan als een verkrachting, ook al loopt hij lange tijd met schuldgevoelens rond: hij voelt zich onzeker, tot hij tot het besef komt dat er geen enkele reden is om zichzelf onderuit te halen. Toch bewijst het woord ‘slachtoffer’ in de volgende quote dat hij het verleden niet volledig kan loslaten.

“Ik erkende dat ik het niet had uitgelokt en me niet had aangesteld. Ik was het slachtoffer van iets wat niet had mogen gebeuren.”

Ruben is niet voor niets een bekendheid geworden in de modellenwereld: moeder natuur heeft hem alles meegegeven om het te maken in de modellenwereld. Maar zijn carrière krijgt pas een boost, nadat zijn gezicht het uithangbord wordt van Dolce & Gabbana. Hij heeft zeker niet te klagen – zijn bankrekening evenmin – maar het is moeilijk aan de top waar het vaak eenzaam vertoeven is, een toestand waar velen aan ten onder gaan.

Het kantelpunt in De dubbele waarheid is het ogenblik wanneer Milan een poster ziet van Ruben. Ik sluit niet uit dat jaloersheid op het succes ook een belangrijke rol speelt in deze zaak. Milan besluit aangifte te doen.

“De hele wereld vergaapte zich aan de schoonheid van mijn verkrachter.”

Advocaten ruiken geld en de sensatiepers wrijft zich in de handen: een bekend fotomodel beschuldigd van verkrachting. Maar is het dat wat Milan uiteindelijk wil? De wereld van Ruben stuikt als een kaartenhuisje in elkaar en namen als Weinstein en Spacey worden in één adem genoemd met Ruben Staal van Dolce & Gabbana. Hoe reageert Ruben en wat beslissen zijn werkgevers? Eén gebeurtenis, twee belevenissen, twee ervaringen, twee meningen. hoe pak je dat aan als auteur zonder je eigen mening te etaleren of op te dringen aan de lezer?

Smit komt met een originele vondst. Je kunt het boek omdraaien als een zandloper. Precies in de helft van het boek, waarin je het verhaal vanuit het standpunt van één van de protagonisten gelezen hebt, moet je het boek omdraaien om dan het verhaal van de ander te lezen. De zandloper zal precies even lang lopen, hoe je het boek ook draait of keert: een totaal evenwicht. Vanuit de ik-persoon – wat je als lezer een sterke binding geeft met de hoofdpersonages – vertellen ze over hun achtergronden, hun jeugd en hun gemeenschappelijke ervaring.

De auteur zet twee scherp afgelijnde personages neer en het wordt duidelijk dat beide heren hun opvoeding en jeugdervaringen meedragen in hun latere leven. Het gezin van Milan, enige zoon, wordt geconfronteerd met de vroege dood van de moeder. De kinderen in het gezin van Ruben ‘kreunen’ onder de Griekse mythologie die hun vader rijkelijk declameert. Milan straalt vooral door het gemis van zijn moeder wat onzekerheid en gevoeligheid uit, maar hij is intelligent. School is voor Ruben een noodzakelijk kwaad, tot ergernis van zijn vader. Hij wil DJ worden maar zijn fysieke kwaliteiten brengen hem op een heel ander pad.

Tegenstrijdige gedachten, maar ook menige raakvlakken ontdek je in kort gehouden hoofdstukken die elkaar in TGV-snelheid opvolgen. Korte zinnen zorgen voor tempo, langere exemplaren brengen wat rust, maar alles is geschreven in een duidelijk, strak en correct taalgebruik. Opvallend is het tempo dat Roelof Smit in zijn twee-in-een-boek kan aanhouden. Zonder te verzwakken, zonder adempauzes leidt hij de lezer door de gedachten van Milan en Ruben, vaak gebruikmakend van humoristische toetsen, ja, zelfs sarcastische passages die de verhalen een levendig karakter bezorgen. Zoeken naar juist en onjuist, schuld of onschuld is nooit gemakkelijk. De meningen bieden nooit een eensluidende uitkomst en ook de auteur geeft dit niet: hij laat het volledig aan de lezer over om zich een mening te vormen in deze #MeToo-situatie. Een grote verdienste van de schrijver is dat hij naast het zware hoofdthema ook nog andere actuele thema’s aan bod laat komen: eenzaamheid aan de top, seksuele geaardheid, sensatie in de media, de rol van justitie.

De dubbele waarheid zet aan tot nadenken: ligt de waarheid, zoals zo dikwijls het geval is, niet in het midden? (Vandaar misschien dat je het boek precies in het midden moet omdraaien). Roelof Smit heeft mij kunnen raken in dit sterke en diepgaande verhaal waarin duidelijk blijkt dat het moeilijk is om te oordelen over de daden van mensen en dat het nog moeilijker is om mensen te veroordelen naar aanleiding van hun daden. Dit kan heel wat ravage aanrichten bij het betrokken individu en zijn/haar entourage. Het is onmogelijk om binnen te dringen in de innerlijke mind van het individu, laat staan om af te wegen of zijn beleving juist of fout was.

Dit verhaal zou voor de lezers een leidraad kunnen zijn om alles wat de pers verspreidt over #MeToo-situaties te leren nuanceren. Het is altijd goed om twee klokken te horen luiden alvorens onjuist of te snel conclusies te trekken. Een eenzijdige benadering van een probleem is nooit een goede keuze en het blijft altijd opletten in dergelijke situaties. En dan blijft er ook nog het sluipende gevaar van geënsceneerde #MeToo-beschuldigingen die alleen maar bedoeld zijn om iemand ernstig te beschadigen.

De dubbele waarheid is een boek dat je moet gelezen hebben.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Ruben: model, knap, succesvol. Milan: intelligent, onzeker, gevoelig. Ze brengen een nacht met elkaar door, maar beleven die allebei anders. Terwijl Ruben zijn weg vervolgt naar internationale roem, stort Milans wereld in. Jaren later gaat Milan de confrontatie met Ruben aan en worden de levens van beide jonge mannen beheerst door #metoo, advocaten en sociale media.
Wat is er werkelijk gebeurd? Wie is de dader en wie is het slachtoffer? En is de wereld wel zo zwart-wit?
In De dubbele waarheid zijn de twee kanten van het boek ook de twee kanten van het verhaal. Milan en Ruben vertellen ieder hun eigen versie. Het maakt niet uit welk perspectief het eerst gelezen wordt. Of misschien ook wel...

Toon meer Toon minder
€ 20,99

Verwachte leverdatum: woensdag 29 september


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789463810807
Verschijningsdatum
maart 2021
Druk
1
Aantal pagina's
208 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
  • Moderne en hedendaagse fictie
Categorieën

Auteur
Uitgever
Podium Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden