Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De onzichtbare keizer

Napoleon op Elba

Auteur(s): Mark Braude
Taal: Nederlands
2 recensies
De onzichtbare keizer
De onzichtbare keizer
De onzichtbare keizer

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marijke Laurense

Napoleon op Elba

[Recensie] Aan biografieën geen gebrek als het om Napoleon gaat. U kunt vermoedelijk een riante, dubbel geïsoleerde vakantiewoning bouwen van de dik driehonderdduizend bakstenen die over de man geschreven zijn, plus een schuurtje van alle levensverhalen van de mensen uit zijn entourage, zoals zijn eerste gemalin Joséphine of zijn stiefdochter en schoonzus Hortense, Neerlands allereerste koningin.

En het gaat nog altijd door, ook in het Nederlands. Een paar jaar geleden was de slag bij Waterloo (1815) voor de Vlaamse Johan Op de Beeck al aanleiding voor een positief besproken trilogie (15 centimeter), die onlangs opnieuw in stemmig blauw, wit en rood is uitgebracht, opdat u komende 15 augustus goed voorbereid de 250ste verjaardag van dit genie dan wel monster kunt herdenken – de meningen zijn al eeuwen verdeeld. En de liefhebber heeft zich afgelopen winter via Adam Zamoyski’s biografie (ruim 5 centimeter) vast al verdiept in de man achter de mythe.

Je vraagt je af: valt daar nog iets aan toe te voegen? Heel wat, bewijst de Canadese historicus Mark Braude, die eerder de geschiedenis van Monte Carlo schreef. In De onzichtbare keizer zoomt hij in op de tien maanden dat Napoleon als banneling op Elba zat en tot vrijwel ieders verrassing in maart 1815 opnieuw de macht in Parijs greep – om vervolgens honderd dagen en tienduizenden dode soldaten later in Waterloo voorgoed op de snufferd te gaan.

Waar Zamoyski in nog geen tien bladzijden klaar is met Napoleons verblijf op Elba, volgt Braude hem daar vier seizoenen lang van dag tot dag en soms zelfs van uur tot uur op de voet. Het verhaal begint met zijn abdicatie, zijn mislukte zelfmoordpoging (het vergif was over de datum) en een antwoord op de vraag waarom hij naar dat dorre eilandje van krap 224 kmverbannen werd, met behoud van zijn keizerstitel, een jaarlijkse pensioen van twee miljoen frank, plus een gammel oorlogsschip en een eigen legertje van uiteindelijk achthonderd veteranen om zich te kunnen beschermen tegen moordaanslagen en Barbarijse kapers.

Braude vertelt meer dan nauwgezet hoe de keizer op het eiland aankomt en hoe voortvarend hij aanvankelijk zijn nieuwe leengoed begint te moderniseren met een fatsoenlijk drainagesysteem en geplaveide wegen, hoe hij achterstallige belastingen uit de bevolking perst en tussendoor ook nog even een onbewoond eilandje inpikt. Hoe hij ’s avonds een (vals) kaartje legt met zijn moeder en zus en zelfs een toeristische attractie wordt, bij wie elke buitenlander welkom is voor een praatje over de toestand in de wereld.

Maar een gelukkige, rondkuierende en klussende pensionado? Die rol vloekte toch te veel met zijn zelfbeeld, helemaal toen de nieuwe Franse regering weigerde het beloofde jaargeld te betalen en zijn Oostenrijkse schoonpapa snode stokjes stak voor zijn hereniging met vrouw en kind. Wanneer de in zijn mannelijke eer gekrenkte Napoleon serieus plannen is gaan smeden om opnieuw de macht in Frankrijk te grijpen, durft Braude niet te zeggen. Maar dat hij uiteindelijk een onwaarschijnlijk listig alles-of-niets-spel heeft gespeeld, zoveel wordt wel duidelijk uit Braude’s verslag van de avontuurlijke overtocht naar het Franse Golfe-Juan, waarvan iedereen met een drup piratenbloed in d’aderen zal smullen.

Het pakt goed uit dat Braude het verhaal van Napoleon op Elba vooral laat vertellen door de mensen die hem daar van dichtbij hebben meegemaakt en in (onderschepte) brieven, dagboeken en latere memoires vlijtig en vaak minutieus verslag hebben gedaan van zijn woorden, daden en gemoed: zijn naaste getrouwen hofmaarschalk Bertrand en betaalmeester Peyrusse, de lokale mijndirecteur, een mysterieuze handelaar in olijfolie annex spion, wiens informatie niet wordt geloofd…

En al draait het uiteraard allemaal om de streken van Napoleon, de boeiendste figuur uit De onzichtbare keizer is uiteindelijk kolonel Neil Campbell, die hem namens de Engelsen in de gaten moest houden. Hij hield daarvoor een dagboek met akelig veel details bij; een neiging waarmee hij overigens Braude helaas soms heeft besmet. De rechtlijnige Campbell is in het Elbadrama een tragisch-komische held die zich keer op keer door Napoleon laat misleiden. Hierdoor heeft Campbell nogal eens de schuld gekregen van de ontsnapping en dus van het bloedbad in Waterloo – ten onrechte, concludeert Braude. Want de schuld daarvan ligt volgens hem toch nog altijd eerder in “de identiteitscrisis van één rusteloze man van middelbare leeftijd”. Blijven oppassen dus bij zo’n signalement.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Recensie door: Henk Slechte

Napoleon op Elba

[Signalering] In de talloze biografieën van Napoleon hebben zijn tien maanden op Elba een bescheiden plek. Hij zat er zogenaamd als staatshoofd, maar feitelijk als balling met behoud van titel. De recente vuistdikke biografieën van Johan Op de Beeck en Adam Zamoyski besteden meer aandacht aan de depressieve toestand van de verslagen keizer (die een mislukte zelfmoordpoging deed), aan het Verdrag van Fontainebleau dat de voorwaarden voor zijn troonsafstand en ballingschap regelde, en aan de politieke ontwikkelingen in Frankrijk tussen Napoleons vertrek in mei 1814 en zijn terugkeer in februari 1815.

Mark Braude daarentegen vertelt waarom Napoleon naar juist dit kleine eiland tussen Corsica en Livorno werd verbannen en concentreert zich op zijn verblijf daar. Napoleons groeiende behoefte aan een hernieuwde machtspositie in Parijs is een logische rode draad in het boek dat een grotendeels nieuw en spannend verslag geeft van zijn terugkeer. Braude beschrijft boeiend Napoleons leven bijna dag voor dag, met zijn emoties over het verlies van de keizerlijke macht, de scheiding van zijn vrouw Marie-Louise en hun zoon – haar vader, de Oostenrijkse keizer Frans I, hield die bij hem vandaan. Napoleon reisde meteen over het eiland: om zich als de nieuwe vorst te laten zien maar ook om de economische en militaire mogelijkheden te verkennen en te kijken hoe hij zijn eigen inkomsten kon aanvullen.
De toelage uit Parijs was namelijk onvoldoende. Hij bemoeide zich met de mijnen, de bouw, en de aanleg van wegen, wat Elba geen windeieren legde, maar ook met de inrichting van het bestuur van zijn ‘rijkje’. Braude karakteriseert Napoleons verblijf op Elba treffend. Nu hij geen veroveringen kon plegen, concentreerde hij zich op praktische zaken en bestuur, maar sloeg ook de verveling toe.

Interessant is de rol van de Britse kolonel Neil Campbell die hem in de gaten moest houden en een dagboek bijhield. Uit de vergelijking van zijn notities met de daadwerkelijke gebeurtenissen blijkt dat Napoleon Campbell consequent en met succes misleidde. Dit dagboek was een belangrijke bron voor Braude, evenals de brieven, dagboeken en herinneringen van anderen die Napoleon tien maanden van nabij meemaakten. De lezer kan voor extra informatie terecht in het soms analytische notenapparaat, dat kritische aandacht besteedt aan Campells dagboek. Afbeeldingen van Napoleons paleis Villa dei Mulini, zijn zomerresidentie Villa di San Martino en portretten van de hoofdrolspelers (die beschikbaar zijn) hadden dit tot nu toe enigszins verwaarloosde maar wel belangrijke hoofdstuk van Napoleons biografie iets concreter gemaakt.

Eerder verschenen in Geschiedenis Magazine

Samenvatting

De onzichtbare keizer biedt helder nieuw inzicht in een periode die in de geschiedschrijving meestal wordt verwaarloosd, maar in feite een zeer dramatische episode was in de carrière van Napoleon.

€ 24,99

Verwachte leverdatum: donderdag 13 augustus


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789463820196
Verschijningsdatum
mei 2019
Druk
1
Aantal pagina's
408 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Thema's
  • Geschiedenis en archeologie
  • Geschiedenis
Categorieën

Auteur
Uitgever
Balans, Uitgeverij

Vertaald door
Fred Hendriks

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen