Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Gabrielle Petit

Dood en leven van een Belgische spionne tijdens de Eerste Wereldoorlog

Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Gabrielle Petit
Gabrielle Petit

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Henk Slechte

Symbool voor nieuwe doelen

[Recensie] Dit boek vertelt hoe een ‘gewoon’ meisje symbool kon worden voor idealen waarmee zij tijdens haar leven niets te maken had, terwijl haar eigenlijke heldendaad vergeten raakte. De Belgische Gabrielle Petit groeide op in een internaat dat ze op haar zestiende verliet om in Brussel dienster te worden. Ze ging na de Duitse inval in België in 1914 naar Engeland, waar de Britse inlichtingendienst haar aanwierf en als spionne terugstuurde. ‘Ik ben niet langer waardeloos,’ schreef ze trots. Dat haar informatie belangrijk bleek, maakte haar overmoedig en in 1916 lokte de Duitse contraspionage haar in de val. Ze schreef op de muur van haar cel: “Ik weiger mijn gratieverzoek te tekenen om de vijand te tonen dat ik mijn voeten aan hem veeg.” Vlak voor de executie zei ze: “U zult zien hoe een Belgisch meisje sterven kan.”

De Schaepdrijver beschrijft de heldenstatus van Gabrielle: een maagd, een onberispelijke verloofde, een hardwerkend gewoon meisje, maar ook het meesterbrein van een gigantisch spionagenetwerk. Volgens de auteur zijn dit de mythen die bij een heldenstatus horen, en was Gabrielle in werkelijkheid een flirt, een slons en een drama queen, verliet ze haar banen met ruzie en had ze zelfmoordgedachten. Iemand uit een aan lager wal geraakte voorname familie die status terug wilde winnen. Dit deed ze met het spionagewerk, dat verdienstelijk en dapper was, maar bescheiden van omvang en kort van duur. Het maakte haar een nationale heldin en zo gedenkt sinds 1923 een Brussels standbeeld haar. Zo’n heroïsche opsteker kon het sombere België, dat in een morele crisis verkeerde, na de oorlog goed gebruiken.

Gabrielle stond in de Tweede Wereldoorlog opnieuw symbool voor het verzet, maar naarmate ‘sterven voor het vaderland’ geen ideaal meer was en België de behoefte aan een nationaal verhaal en aan eigen helden verloor, raakte haar oorspronkelijke heldendom in de vergetelheid. Volgens de auteur functioneert haar verhaal nu anders. Zo gebruikte een Belgische extreemrechtse beweging Gabrielle in een campagne tegen de ‘immigranteninvasie’, werd ze in 2016 bij haar honderdste sterfdag vergeleken met de Amerikaanse burgerrechtenactiviste Rosa Parks en stond ze na de terroristische aanslagen in Brussel in 2016 voor “noodzakelijk verzet tegen obscurantisme en stompzinnigheid”. Nog steeds een symbool, maar voor nieuwe doelen. Dit boek is een analyse van de betrekkelijkheid van nationaal heldendom, en dus veel meer dan een biografie.

Eerder verschenen in Geschiedenis Magazine

Recensie door: Nathalie Brouwers
4/5

Leven en dood van de Belgische Jeanne D’Arc

[Recensie] Sophie barones De Schaepdrijver is een wereldwijd erkende Belgische historica, die sinds 2000 les geeft aan de Pennsylvania State University. Ze publiceerde al verschillende werken over de Eerste Wereldoorlog, migratie, 19de-eeuwse steden en nationalisme zoals haar standaardwerk De Groote Oorlog – Het Koninkrijk België tijdens de Eerste Wereldoorlog.  Over die Eerste Wereldoorlog weet zij zeer veel te vertellen. Zo kwam in 2015 al Gabrielle Petit: The Death and Life of a Female Spy in the First World War uit voor de Engelstalige markt.

Belgische spionne

De titel behelst duidelijk over wie dit vuistdikke boekwerk gaat: Gabrielle Petit was een Belgische spionne tijdens de Eerste Wereldoorlog die in 1916 door de Duitse bezetters werd gefusilleerd en slechts 23 geworden is. De auteur vertelt in dit boek het korte leven van Petit, over hoe zij in de harten van de Belgische bevolking verder leefde, tot heldin werd gekroond, en hoe ze uiteindelijk in de jaren ’60 van de vorige eeuw in de vergeethoek is beland. Het boek is een studie geworden van hoe Petits leven er uit zag, hoe en voor hoe lang ze werd herinnerd in het openbaar.

Gabrielle Petit wordt wel eens op één lijn gezet met de Britse Edith Cavell en de Franse Louise De Bettignies, beide ook beroemde verzetsheldinnen. Hoewel haar ouders van goeden huize waren van vooraanstaande Doornikse families, had Petit geen gemakkelijke jeugd. Haar vader Jules Petit joeg zijn geld erdoor en haar moeder stierf jong. Zij en haar oudere zus Hélène groeiden nadien op in weeshuizen en internaten. Gabrielle kon geen vervolgopleiding volgen, ze werkte vanaf haar 14de , wat sowieso voor vele werkmensen niet abnormaal was in die tijd, en moest in Brussel toekomen met baantjes als verkoopster, huismeid of serveuse in een café. Door met de Britse inlichtingendienst in aanraking te komen aan het begin van de Eerste Wereldoorlog kreeg ze de kans om terug ambitie te tonen, en iets van haar leven te maken, dat heeft ze echter ook met haar leven moeten bekopen. Ze werd verraden door een Nederlandse mol.

Wapenstilstand

Landen als Groot-Brittannië en Frankrijk hebben een meer ingebedde herinneringscultus als België. Na de 100ste verjaardag van de Wapenstilstand kwam er wel terug een hausse in de belangstelling voor de Eerste Wereldoorlog in België. Niet toevallig kwam deze vertaling hier toch uit in 2017. In de jaren vlak na de Eerste Wereldoorlog was dat in België toch nog anders dan nu: verschillende groepen aanbaden de helden en heldinnen die hun leven gegeven hadden voor het land voor verschillende redenen. In het Belgische parlement werd Gabrielle Petit vergeleken met Jeanne D’Arc, een jonge vrouw van wie de opofferingen en wier heldhaftige leven de jongere generaties zouden moeten inspireren. In 1923 werd het eerste en bekendste standbeeld van Gabrielle Petit opgericht in Brussel op het Sint-Jansplein. Verder werd ze nog geëerd met meerdere standbeelden, vieringen, scholenbrochures, een aantal biografieën en films, en haar geboortehuis in Doornik werd opgewaardeerd met een herinneringsplaat. Vrij snel daarna kwam er echter een omslag in de hoofden van de mensen, en was het niet langer een ideaal om voor het land te sterven.

Léon Degrelle

Petits standbeeld werd nog door fascist Léon Degrelle in de jaren ‘30 als nationaal symbool verdedigd tegenover Manneke Pis, terwijl zij anderzijds tijdens de Tweede Wereldoorlog ook weer als symbool van verzet werd vereerd. Haar bekendheid, nog sterk in het begin van de jaren ‘50, ging nadien en vooral in de jaren ’60 met rasse schreden naar beneden. Toen was sterven voor het vaderland natuurlijk helemaal uit den boze geraakt, en nog meer in een land als België waar al na WO I de taalverschillen enorm aan de oppervlakte waren gekomen.

België heeft sindsdien amper nog nationale held(inn)en van dit kaliber gekend. Gabrielle Petit was een heldin die uit het volk kwam, een onbekend volksmeisje tijdens haar leven, een beroemdheid na haar dood. Sophie De Schaepdrijver schreef een eerlijk en helder verhaal over haar neer, waarin mythe en werkelijkheid van elkaar gescheiden worden, en waarin haar herinneringscultus en haar verdwijning uit ons gemeenschappelijke bewustzijn treffend worden geanalyseerd in de context van de Belgische sociale geschiedenis.  

Eerder verschenen op Hebban

Samenvatting

Ze was de eerste arbeidersvrouw in Europa die een standbeeld kreeg. Haar leven werd tweemaal verfilmd in Hollywood. Toch is Gabrielle Petit in de vergetelheid geraakt. De internationaal gerenommeerde historica Sophie De Schaepdrijver vertelt het boeiende levensverhaal van de jonge patriottische vrouw die tijdens de Eerste Wereldoorlog in België spioneerde voor het Britse leger, tot ze in 1916 door de Duitsers werd ontmaskerd en voor een vuurpeloton kwam te staan. Sophie De Schaepdrijver wekt Gabrielle Petit opnieuw tot leven in deze beklijvende biografie.

Toon meer Toon minder
€ 29,99

Verwachte leverdatum: woensdag 19 augustus


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789463962698
Verschijningsdatum
mei 2020
Druk
1
Aantal pagina's
448 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
689: Oorlog en vrede
Categorieën

Uitgever
Horizon

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen