Hard zijn

Auteur(s): Chris Reinewald
Taal: Nederlands
0,225/5
2 recensies
Hard zijn
Hard zijn
Hard zijn

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Max Meijer
5/5

Vanuit het perspectief der demagogen

[Recensie] Hard zijn is een interessant, uiterst leesbaar en moedig boek. Zowel door de vorm, de vele korte hoofdstukken die elk weer een nieuwe spanningsboog vertonen, maar uiteraard ook door de even rijke, gelaagde als ongemakkelijke inhoud. De historische laag is onthutsend, mede door het besef hoe weinig bekend eigenlijk het narratief van collaboratie – en de ‘bestraffing’ daarvan na afloop van de oorlog – is. Interessant dat Chris Reinewald die geschiedenis laat ontstaan door mee te kijken met een relatieve omstander: Leen, de hoofdfiguur in deze roman. Ze lijkt me representatief te zijn voor heel veel mensen die meedeinden op de golven van de geschiedenis en het perspectief dat demagogen hen leken te bieden. 

Reinewald is er goed in geslaagd om in zijn roman een, tot nu toe vrijwel ongehoorde, stem te geven aan een grote groep landgenoten en daarmee ook aan hun nazaten. Het is zoals gezegd een ongemakkelijk boek. Hoewel de schrijver zijn romanpersonages met zekere empathie tot leven brengt, wordt Hard zijn door de droge wijze van schrijven nergens larmoyant. De auteur geeft de lezer alle ruimte om zijn eigen oordeel te vellen over de keuze die Leen, haar man en haar zoon voor de NSB maakten. Bij lezing wisselden ongeloof, begrip, onthutsing, mededogen en verwarring elkaar af.  

Op menig moment, zeker de eerste zeventig bladzijden, deed de sfeer mij denken aan de Duitse auteur Hans Fallada, bekend van meesterwerken als Wat nu kleine man en Alleen in Berlijn vanwege de beklemming van het alledaagse en de worsteling tussen collectiviteit en persoonlijk leven.

Recensie door: Rita Pontororing
4/5

Een leefwijze

[Recensie] Een roman die het leven van een klein gezin beschrijft, een NSB gezin. Vader Frits, moeder Leen en Frits junior die nog bij zijn ouders inwoont. Het boek trekt aan maar stoot ook af.

Ogenschijnlijk lijkt het alsof het boek wat aan de oppervlakte blijft, maar op de een of andere manier vertelt Chris Reinewald heel veel. Er wordt verteld over de dagelijkse bezigheden van alle drie de gezinsleden, over hun gedachten en ideeën. Wat dit boek zo uitzonderlijk maakt is het inzicht dat je als lezer krijgt van het leven en het gedachtegoed van een NSB-gezin.

Moeder Leen, een  huisvrouw die boodschappen doet en voor man en zoon zorgt. Die graag ziet dat haar zoon een goede positie in kan nemen, bijvoorbeeld NSB burgemeester worden. Een ambitie die Frits junior nastreeft.

Vader Frits, een postbode die op zijn werk ook graag in het NSB uniform verschijnt. Die zich in de buurt opstelt als een fanatieke NSB aanhanger. Buren die de gordijnen sluiten als Jeugdstormers voorbij marcheren dreigt hij aan te geven.

Een fragment waarbij Leen een oponthoud krijgt tijdens het boodschappen doen geeft een beeld van het alledaagse leven in een Amsterdamse buurt. Een deel van een straat is afgezet, er worden Joden opgepakt. Als lezer ken je de geschiedenis en het geeft een verbijsterend gevoel dat er gezegd wordt: “Joden. Ze gaan uit werken in Duistland.” Een opmerking die wordt afgedaan als een achteloze waarneming.

Op een dag vertelt Frits dat Leen weg moet, om een veilig onderkomen te zoeken. De geallieerden komen er aan. Ook Frits en Frits junior slaan op de vlucht. Leen komt in een opvangcentrum met andere NSB vrouwen. Ze voelt zich daar niet prettig en verlangt naar haar beide Fritsen.  

Al vanaf de eerste bladzijde word je als lezer het verhaal ingetrokken. Een vreemde gewaarwording is het wel, een roman geschreven vanuit de NSB beleving. Op de eindbestemming in Duitsland worden de vrouwen toegesproken, er wordt onder andere gezegd: “Woonsteden, ziekenhuizen, cultuurmonumenten, kortom alles wat het lief is, verkruimelt onder de beestachtige Joodse bommenterreur”.  Een schokkend moment bij het lezen van deze passage.

Zo zijn er vele fragmenten die onaangenaam te lezen waren. En dat is wat dit boek doet. Het informeert, doet verslag, fascineert maar stoot ook af. Frits blijft verongelijkt, blijft een hoge dunk houden van zichzelf. Leen blijft haar mond houden om geen spanningen op te roepen. En Frits junior? Hij wil best een ander, nieuw leven opbouwen. “De jeugd van tegenwoordig. Ze hebben geen idee van wat wij hebben moeten meemaken. In ons eigen land nota bene. Het interesseert ze niet.”

Het boek is knap geschreven. Achterin geeft de schrijver een verantwoording en toont een lijst van geraadpleegde archieven, boeken en websites. Een roman waarin Chris Reinewald kan vertellen over een geschiedenis die donkere kanten heeft. Waarin hij een beeld heeft gegeven van die tijd en waarbij hij zo schrijft dat het heel wat met je doet. En nergens oordeelt hij. Dat laat hij aan de lezer over om zelf zijn indrukken een plek te geven. 

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

In zijn donkere, op historische feiten gebaseerde roman HARD ZIJN vertelt CHRIS REINEWALD in 51 korte hoofdstukken het relaas van het Amsterdamse NSB-gezin Waldeneck. Nieuwsgierig geworden naar zijn eigen incomplete familiegeschiedenis ging de auteur op onderzoek uit en reconstrueerde in fictievorm wat gebeurd is en wat gebeurd zou kunnen zijn.Midden 1940. De naïeve hoofdpersoon Leen schikt zich willig naar haar man Frits, een postbode, uniformen en gehard NSB'er in de Amsterdamse wijk De Pijp. Zoon Frits junior wil NSB-burgemeester worden. Als op 5 september, Dolle Dinsdag, het gerucht gaat dat de geallieerden op het punt staan Nederland te bevrijden, vluchten Leen en andere NSB-vrouwen en -kinderen naar nazi-Duitsland. In een opvangcentrum verblijft ze tussen lotgenoten. Ondertussen misdraagt Frits zich in Nederland als Landwachter. Uiteindelijk moet Leen in de Duitse oorlogsindustrie werken. In april 1945 wordt ze - terug in Nederland - geïnterneerd als landverraadster. Kort na de Bevrijding pakken de Canadezen Frits en Fritsje op: zij moeten een lange gevangenisstraf uitzitten. Leen komt als 'meeloopster' als eerste vrij en wacht thuis op man en zoon.In 1948 is het gezin Waldeneck weer herenigd. Hun verzwegen 'foute' verleden blijft echter tot 1978 opspelen. De roman eindigt in 1978.CHRIS REINEWALD [Amsterdam, 1955] is cultuurjournalist en (co-)auteur van boekpublicaties over Bas Oudt, Tomado, Aat Veldhoen, André Thijssen, Marijke van Os, Aldo Bakker, Cecile van der Heijden, Keith Haring

Toon meer Toon minder
€ 24,00

Verwachte leverdatum: woensdag 13 november


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789491738579
Verschijningsdatum
september 2018
Druk
1
Aantal pagina's
pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Categorieën

Uitgever
Voetnoot, Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden