Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Kabbala als levenskunst

op zoek naar eenheid en heling

Auteur(s): Marcus van Loopik
Taal: Nederlands
0.2/5
2 recensies
Kabbala als levenskunst
Kabbala als levenskunst
Kabbala als levenskunst

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Philippe van Heusden

De hemel ligt vlak voor je voeten

Kabbala is ‘hot’ maar aardser en joodser dan menigeen denkt: “Mystiek is te doen.”

[Recensie] De kabbala geniet al geruime tijd een grote belangstelling onder vooral spirituele zoekers van allerlei slag. Zeker sinds Madonna zich ‘bekeerde’ tot de kabbala en andere bekende Hollywoodsterren meetrok in haar enthousiasme, gaat het crescendo met deze mystieke joodse leer en traditie, ook ver buiten het jodendom. Overigens tot verdriet van menig rabbijn of mystiekkenner, die deze belangstelling afdoet als ‘blasfemie’ en ‘decadente aanstellerij’. Dat is misschien wat sterk uitgedrukt, maar ook niet helemaal bezijden de waarheid als je bedenkt voor welke spirituele karretjes de kabbala allemaal wordt gespannen.

Intussen is ook best verklaarbaar waarom de kabbala zo’n grote aantrekkingskracht uitoefent op menig afgehaakte of nog-net-gelovige. Het klassieke, zogeheten theïstische, godsbeeld, dat deels ontleend is aan de Bijbel, heeft voor de meesten wel afgedaan. Wij geloven niet meer zo hard in een god die massief en zichtbaar ingrijpt in de geschiedenis en de levens van individuele mensen bestiert. Die god is definitief gestorven in de gaskamers van Auschwitz. Wie speurt naar de aanwezigheid van de Allerhoogste, komt uit bij ‘zijn’ hoogste vertegenwoordiger op aarde, de mens, beeld en gelijkenis van God. De mens maakt God zichtbaar waar ‘Hij’ afwezig lijkt te zijn. Hoe dan? In en door daden van menslievendheid en heling tegenover de medemens. God zelf is als het ware in ballingschap sinds de schepping en is voor ‘zijn’ (eigen) bevrijding afhankelijk van het werk van ‘zijn’ partner, de mens.

Zo beschouwd is de kabbala een geradicaliseerde versie van wat we deels al in Bijbel en Talmoed aantreffen. De eeuwenoude joodse traditie geeft daarmee nieuwe brandstof aan de wending naar de mens die de theologie in de afgelopen decennia heeft gemaakt: theologie is antropologie. De halacha, de dagelijkse praktijk van normen en waarden én de discussies daarover, is voor de kabbalisten dan ook even wezenlijk als de theosofische en kosmogonische speculaties. Net als hun gerichtheid op het welzijn van de gemeenschap. “Geen kabbalist wil zich gedragen als de man die voortdurend naar de hemel of in de verte staart en vervolgens in een kuil valt, omdat hij niet oplet waar hij loopt,” schrijft Marcus van Loopik in zijn indrukwekkende studie van de Kabbala als levenskunst.

Dat boek is zeer welkom, om meerdere redenen. Van Loopik slaagt erin de complexe kabbalistische concepten te verhelderen voor een breed publiek. Hij doet dat door de Kabbala weer ‘thuis’ te brengen in de bredere context van het jodendom waarin het ontstaan is. En hij concentreert zich daarbij vooral op de psychologische en praktische toepassing van de Kabbala voor het dagelijks leven. Mystiek is te doen.

Het boek is met zorg uitgegeven. Dat mag ook wel eens gezegd worden. Het lichtgetinte papier zalft de ogen bij het lezen. De bladzijden slaan soepel open. En op het omslag staan enkele fraaie afbeeldingen van etsen die kabbalistische concepten weergeven. De etsen zijn gemaakt door de auteur zelf, die behalve geleerde en ‘rebbe’ ook een begenadigd kunstenaar is.

Eerder verschenen in Volzin.

Recensie door: Marijke Laurense
4/5

Verstandige taal over kabbalistische mystiek

Recensie van Marcus van Loopik, Kabbala als levenskunst. op zoek naar eenheid en heling

De schrijver

Marcus van Loopik (1950) is grafisch kunstenaar en als theoloog gespecialiseerd in de judaica. Hij promoveerde begin jaren ’90 aan de VU op het messianisme in de joodse liturgie; een recentere titel is Balk en splinter (2011), waarin hij laat zien hoe de Bergrede ingebed ligt in het rabbijnse gedachtengoed uit Jezus’ tijd. Van Loopik is sinds maart 2017 lid van de liberaal joodse gemeente in Rotterdam.

De thematiek

Ik weet niet hoe het u vergaat, maar bij ‘kabbala’ denk ik toch al gauw aan zinzoekende popsterren als Madonna, die met een rood wollen draadje om hun pols over het podium stuiven. Of, misschien wel vanuit een oude argwaan van antisemitische oorsprong, aan geheimzinnige joodse genootschappen van numerologen en tarotisten, waarmee we gevaarlijk dicht in de buurt komen van de waarzeggerij – iets waar een weldenkende ziel zich natuurlijk verre van houdt. Het maakt dus nieuwsgierig als er bij de gerenommeerde uitgeverij Skandalon een boek over dit onderwerp verschijnt van een gekwalificeerd en hoogst belezen theoloog als Van Loopik.

Kabbalist Van Loopik beschrijft aan de hand van een fraai chassidisch 18e eeuws sprookje waar het volgens hem in de joodse mystiek om draait. Het verhaal: een vooraanstaand man moet een verdwenen prinses terug naar het huis van haar vader brengen. De diepere, theosofische duiding ervan: de held doorloopt in een jarenlange speurtocht met vallen en opstaan alle fasen van een mystiek leerproces dat de heling van de gebroken mens en wereld als doel heeft.

Dat proces verloopt via een tiental goddelijke ‘emanaties’ (‘sefirot’) uit het spirituele model van Jitschak Loeria (1534-1572) van ‘de hemelse mens’. En dan hebben we het over bijvoorbeeld het zeer aardse ‘koninkrijk’ aan zijn voeten, de bipolaire ‘majesteit’ en ‘overwinning’ in zijn heupen, de ‘empathie’ en het ‘recht’ in zijn bovenlichaam en de ‘wijsheid’ en het ‘inzicht’ in zijn hoofd, waarboven zich dan een uiteindelijke, lege ‘kroon’ bevindt.

De kunst voor de rechtvaardige mens (de ‘tsaddiek’) is om op alle niveaus het juiste evenwicht te vinden. Maar dan nog zal het verhaal nooit een definitief gelukkig einde kennen, zolang de Messias nog op zich laat wachten. Wel brengt elk gevonden evenwicht diens komst iets dichterbij.

Opvallendste stelling

Veel religieuze symboliek dus, maar het stelsel is ook psychologisch interessant, weet Van Loopik. Want gaat het in psychotherapie en –analyse niet ook om zelfkennis, evenwicht en sublimering?

Ander opvallend punt is de grote waardering voor de cognitieve en intellectuele vermogens van de hemelse mens: ‘lernen’ is een immers een belangrijk onderdeel van de joodse traditie. En ook als wijsheid uiteindelijk toch boven ratio gaat, hoeven we volgens Van Loopiks kabbalistische levenskunst ons verstand en bewustzijn gelukkig niet op nul te zetten.

Programmatische zin

“Het is de taak van de mens en van de mysticus in het bijzonder, om hemel en aarde met elkaar te verbinden.”

Redenen om dit boek niet te lezen

Hoewel Van Loopik zichzelf veelvuldig herhaalt en parafraseert, leest hij bepaald niet makkelijk weg, zeker als u niets met paradoxen en abstracte algemeenheden hebt. Daarnaast blijkt kabbala nog altijd een mannelijk onderonsje te zijn: mystici hebben wel echtgenotes, maar zijn dat zelf zelden en de hemelse mens is vanzelfsprekend een met een fallus gezegende kerel. En of er nu echt zo’n holistisch, kosmisch verband bestaat tussen boven en beneden en tussen binnen en buiten als Van Loopik aanneemt?

Redenen om dit boek wel te lezen

Als u zich nog nooit in de joodse theologie en mystiek heeft verdiept: aan Van Loopik heeft u een intelligente en gedreven inleider, die er even goed voor is gaan zitten om in overwegend verstandige taal uit te leggen welke levenswijsheid zijn kabbala te delen heeft, ook met niet-joden. Het hoofdstuk over Loeria’s mystiek is eveneens zeer de moeite waard. Het mag in kabbala dan om het mysterie gaan, Van Loopik laat zien dat er toch heel wat aan te begrijpen valt.

Eerde verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Samenvatting

Geluk, liefde, eigenbelang en rechtvaardigheid. Het zijn thema's die elk individu en elke gemeenschap raken. Hoe geven we op een zinvolle manier vorm aan ons leven en dragen we bij aan dat van anderen? Kortom: wat is de kunst van het leven?

'Kabbala als levenskunst' gaat op deze bestaansvragen in. De kabbala, een oeroude joodse traditie, geeft een diepgaand inzicht in het wezen van de mens. De kabbala vertelt veel spirituele verhalen en laat die hand in hand gaan met een zorgvuldige analyse van de mens. Ook al is de mens 'een vat vol tegenstrijdigheden' en is de wereld gebroken, de kabbala biedt een helend perspectief.

Een manier van leven en beleven, dat is joodse mystiek in de eerste plaats. De psychologische en therapeutische waarde en toepassing van kabbala staan in dit boek dan ook centraal. Voor iedereen die verlangt en streeft naar helend inzicht en mystieke wijsheid.

Dr. Marcus van Loopik (1950) is judaïcus en grafisch kunstenaar. Joodse mystiek is voor hem een vanzelfsprekend onderdeel van zijn joods zijn. Hij promoveerde aan de VU op joods messianisme en publiceerde veel over het jodendom, onder andere voor het tijdschrift Tenachon.

'Als u zich nog nooit in de joodse theologie en mystiek heeft verdiept: aan Van Loopik heeft u een intelligente en gedreven inleider, die er even goed voor is gaan zitten om in overwegend verstandige taal uit te leggen welke levenswijsheid zijn kabbala te delen heeft, ook met niet-joden. Het hoofdstuk over Loeria's mystiek is eveneens zeer de moeite waard.

Het mag in kabbala dan om het mysterie gaan, Van Loopik laat zien dat er toch heel wat aan te begrijpen valt.'

Trouw * * * *

'De complexe kabbalistische ideeën worden aan de hand van Marcus van Loopik glashelder. Dat komt omdat hij de brug slaat naar het innerlijk van ieder mens. Zo boven, zo beneden, dat is het geheim van de kabbala.'

Marcel Poorthuis, hoogleraar interreligieuze dialoog, Universiteit Tilburg.

'Ontroerend hoe Van Loopik de kern van joodse mystiek ontsluit. Gods scheppingslicht is verborgen geraakt in de schepping, maar dit boek helpt om dat licht in het dagelijkse leven weer op het spoor te komen.'

Rabbijn Awraham S. Soetendorp

Toon meer Toon minder
€ 29,95

Verwachte leverdatum: vrijdag 03 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789492183644
Verschijningsdatum
april 2018
Druk
1
Aantal pagina's
320 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
716: Jodendom
Categorieën

Uitgever
Skandalon Uitgeverij B.V.

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden