Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Kleinzeer

De onzichtbare wereld van ziekte

Auteur(s): Nadia de Vries
Taal: Nederlands
1 recensie
Kleinzeer
Kleinzeer

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Liliane Waanders

Genezen is niet het einde

[Recensie] Nadia de Vries beschrijft in Kleinzeer: de onzichtbare wereld van ziekte hoe zij heeft moeten leren leven met de wetenschap dat zij niet voor haar vijftiende gestorven is. Toen ze elf was, werd geconstateerd dat de auto-immuunziekte systemische mastocytose de loop van haar leven zou bepalen. Wat volgde was een verwachtingsloos leven. De ziekte kende echter een ander verloop dan voorspeld, en ook de leukemie die als ‘bijverschijnsel’ had kunnen optreden, bleef uit.

“Nadat ik genezen was verklaard, was het afgelopen met de vrijbrieven. Mijn leven als pseudoterminaal was immers voorbij,” blikt Nadia de Vries in Kleinzeer terugEenmaal genezen, begon de ellende echter pas goed:

“Die realiteit maakte me eerst timide en vervolgens rancuneus, en leidde ertoe dat ik een jaar later, enkele weken voor mijn zestiende verjaardag, in de rij bij de drogist stond om dat doosje paracetamol te kopen. Als het noodlot niet naar mij toe kwam, dan zocht ik het zelf wel op.”

Psychisch en dus voor de buitenwereld onzichtbaar ziek zijn – officiële diagnose: stemmingsstoornissen – maakt de patiënt die Nadia de Vries bleef kwetsbaarder dan de zeldzame ziekte die ze aanvankelijk had. Die kwetsbaarheid maakt haar redelijk rücksichtslos, zowel voor zichzelf als voor degenen die haar pad kruisen en zich niet op de juiste wijze weten te verhouden tot de situatie. Zelf moet ze de valkuil van het slachtofferschap leren ontwijken. Van anderen verwacht zij dat ze niet meelijden maar meeleven.

Kleinzeer is het verslag van het in het reine komen met veranderende omstandigheden. In haar  zelfonderzoek haalt Nadia de Vries ook andere patiënten aan. Patiënten als Anne Sexton, Sylvia Plath, Virginia Woolf en haar moeder Julia Stephen die in hun werk blijk gaven van getormenteerde periodes in hun leven. Nadia de Vries kan aan hun literaire kwaliteit (nog) niet tippen. Zij lijkt in Kleinzeer op twee gedachten te hinken: zo open en eerlijk mogelijk verslag doen van haar eigen ervaringen én het abstraheren van die ervaringen.

Haar literaire potentie blijkt vooral uit de relatief kleine intermezzi – niet per se als intermezzi bedoeld, maar door de manier waarop ze zijn vormgegeven en zich verhouden tot het voorafgaande werken ze wel zo – waaruit een zekere afstand tot haar eigen leven spreekt.

“De dag staat op. In verlaten huizen beginnen vaatwassers moedig te kirren. Sla de deur achter je dicht. Geef je over! De komende acht uur worden de klokken in je huis door niemand gehoord. In de auto en op het perron hebben de liedjes op je telefoon een kosmische betekenis.
Twee eksters gadeslaan betekent dat alles goed komt. Een wikkel van een Bounty op het spoor: Vandaag zij, niet jij. De kebabshop op de hoek van het perron draait overuren. Je bestudeert het roterende vlees en beseft dat schapen twee keer worden geschoren, één keer bij leven en één keer in de dood. Niet huilen.”

In die passages lijkt Nadia de Vries haar woorden zorgvuldiger te kiezen en te doseren, en is zij minder ongeremd activistisch (er is niets mis met activisme, maar het is jammer als het ten koste van de zeggingskracht van een tekst gaat). Dat – de nog niet volop benutte literaire potentie – laat onverlet dat het essayerende zoeken van Nadia de Vries inzichten oplevert waar niet alleen de schrijver zelf baat bij kan hebben.

“Als je het niet eens bent met de afloop van een bestaand verhaal, dan kun je het bestaande verhaal herschrijven. Als jouw versie van de wereld een bron van pijn en schaamte is, kun je een versie van de wereld creëren waarin die pijn en schaamte niet bestaan. Helaas bewijs je niemand een gunst met dergelijke ficties, inclusief jezelf,”

concludeert Nadia de Vries in het laatste hoofdstuk van Kleinzeer, dat Anne Sexton doet haar ringen af heet. Overleven vraagt een andere strategie. Verantwoordelijkheid nemen, zichtbaar zijn en daarmee dat wat kwetsbaar maakt bestaansrecht verlenen, daar gaat het volgens Nadia de Vries uiteindelijk om.

Met Kleinzeer schaart Nadia de Vries zich onder schrijvers van een zekere generatie die schijnbaar zonder schroom van hun eigen ziektegeschiedenis (non-)fictie maken. Bregje Hofstede (Drift) en Hanna Bervoets (Welkom in het rijk der zieken) gingen haar recent voor.

Eerder verschenen op Hanta

Samenvatting

Toen Nadia de Vries nog een meisje was kreeg ze te horen dat ze misschien nooit volwassen zou worden. Na eindeloze ziekenhuisonderzoeken en een even lang verblijf bleek dat ze systemische mastocytose had, een zeldzame ziekte die soms ontaardt in een agressieve vorm van leukemie, zo goed als dodelijk. Ze deed een stapje terug van de wereld. ‘Normale’ mensen moesten nadenken over wat ze gingen studeren, waar ze gingen wonen en wat voor baan ze zouden krijgen, maar niet zij. Haar leven speelde zich af voor de tv met doosjes kipnuggets en haar favoriete kattenboek. Tot ze als puber hoorde dat ze genezen was verklaard. Ze zou dus toch leven. Maar hoe dat precies moest, had ze nooit geleerd. Hoe vind je een plek in een wereld waaraan je nooit hebt deelgenomen, en hoe pik je de draad weer op na een traumatische gebeurtenis?

Fast forward. Jaren later krijgt De Vries een andere diagnose: zware depressies en zelfmoordneigingen blijken het gevolg te zijn van een persoonlijkheidsstoornis. Dat is ook een ziekte, maar waarom worden ziektes van het lichaam serieuzer genomen en anders behandeld dan ziektes van het hoofd? Vanuit persoonlijke interesse en ervaring als ernstig zieke aspirant-zelfmoordenaar, wetenschapper, schrijver en dichter onderzoekt Nadia de Vries wat ziekte betekent voor iemands identiteit en hoe de wereld op haar beurt kijkt naar mensen die afwijken: te dik, te dun, ongezond, instabiel, of lichamen die op een andere manier ‘anders’ zijn. En wat zegt die blik over medeleven, menselijkheid en ieders recht op een eigen plek hebben in de wereld? Dit boek is veel meer dan een persoonlijk verhaal, maar ook een verkenning van hoe de samenleving omgaat met haar zwakkeren.

OVER DE AUTEUR

Nadia de Vries (1991) bracht eerder de Engelstalige dichtbundel Dark Hour uit bij de Britse uitgever Dostoyevsky Wannabe en veroverde daarmee internationale podia. Werk van haar werd vertaald in het Spaans, Pools en Duits. Ze trad op in Londen, New York en Los Angeles en vond ze haar plek in een levendige, spannende literaire wereld. Eerder bracht ze ook de bloemlezing Sisternhood uit met werk van nieuwe, vrouwelijke Europese auteurs. In Nederland schreef ze eerder essays voor De Gids en nY. Momenteel werkt ze aan een proefschrift over het menselijk lichaam in digitale cultuur.

Toon meer Toon minder
€ 19,99

Verwachte leverdatum: zaterdag 08 augustus


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789492928269
Verschijningsdatum
augustus 2019
Druk
1
Aantal pagina's
220 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
320: Literaire non-fictie algemeen
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Biografie en non-fictieproza
Categorieën

Uitgever
Uitgeverij Pluim

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen