Alles wat er was

Auteur(s): Hanna Bervoets
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Alles wat er was
Alles wat er was

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Agnes Eikema

Verhaal zonder einde

[Recensie] Vol smart zat ik te wachten tot ik eindelijk kon beginnen in Alles wat er was van Hanna Bervoets. Via diverse social media had ik al vernomen hoe ‘verbluffend’ en ‘meeslepend’ het verhaal was. De quotes logen er niet om; dit boek moest ik gewoon gelezen hebben, anders zou ik compleet buiten de boot vallen.

Het verhaal gaat over acht mensen die zijn opgesloten in een basisschool. Op zondagmiddag zijn zij naar de basisschool gekomen om opnamen te maken van een wetenschapsprogramma. Een plotselinge knal zorgt ervoor dat zij  bevelen van de autoriteiten op moeten volgen. Er is geen contact met de buitenwereld mogelijk en de groep mensen moet zich staande houden op een hevig slinkende voedselvoorraad.

Het verhaal wordt verteld door Merel en het boek begint direct bij dag 91. Dit zorgt bij mij al direct voor wat verwarring, maar daarnaast ook een stukje nieuws-gierigheid. Vol enthousiasme las ik door, omdat ik graag het moment suprême wilde lezen van de daadwerkelijke knal en de oorzaak daarvan!

De hoofdstukken zijn dagen die verstrijken, maar dit loopt niet in chronologische volgorde. Naarmate het verhaal vordert, slaat de verwarring bij Merel maar daardoor ook zeker bij de lezer toe. De onderlinge intriges, verwarring en onstabiliteit zorgen ervoor dat niets meer was wat het was. Of juist wel? Geen idee,  ik denk niet dat ik er ooit achter zal komen.

Om eerlijk te zijn was ik nogal kritisch toen ik de laatste bladzijde had gelezen. In een sneltreinvaart heb ik de laatste hoofdstukken gelezen, in de hoop dat er een einde zou komen aan de verwarring. Maar het tegendeel is minder waar, was dat alles wat er was?

Nee, ik houd niet van open eindes. Ik houd van verhalen waar ik geen einde meer bij hoef te verzinnen en waarbij de clue duidelijk is. Dit boek zou ik niet positief beoordelen. Echter heeft het verhaal mij de afgelopen week nog meerdere malen door het hoofd gespookt en het verhaal is van het ‘even’ laten bezinken nu al een week aan het bezinken. Blijkbaar is dit verhaal toch onder mijn huid gaan zitten en moet ik mij er toch bij neerleggen; dit is alles wat er was.

Eerder verschenen op Boekenz

Recensie door: Nathalie Brouwers
4/5

Origineel, onheilspellend, onbehaaglijk

[Recensie] Hanna Bervoets (1984) is een Nederlandse schrijfster, journaliste en columniste die al heel wat prijzen op haar palmares heeft. Haar romans zijn naar verluidt allemaal uniek en in 2017 won ze de Frans Kellendonk-prijs voor haar hele oeuvre. Onlangs kwam haar laatste boek Welkom in het rijk der zieken uit. In Alles wat er was volgen we een groep van acht mensen die op een zondag in een schoolgebouw samen zijn gekomen voor de opnamen van een wetenschapsprogramma. Dan klinkt er opeens een knal en moeten ze op bevel van de overheid alle ramen, deuren en gordijnen sluiten. En dat blijft zo tot nader order.

Via de tv-redactrice Merel volgen we wat er gebeurt als een groep mensen op elkaar aangewezen is en moet zien te overleven zonder hulp of inmenging van buitenaf. Er worden regels opgelegd, ze zijn afgesneden van de buitenwereld, en raken in een roes van isolatie, eenzaamheid en aan elkaar hakende dagen van troosteloze eentonigheid. Want het is ook niet duidelijk wat er buiten gebeurd is. Internet was er onmiddellijk na de knal al niet meer, en ook de elektriciteit, de watertoevoer en de voedselvoorraden vallen na verloop van tijd weg. De groep durft het als het ware er niet met elkaar over hebben over wat er gebeurd kan zijn om het onherroepelijke niet in te moeten zien. Lotteke, de cameravrouw, was de eerste die toch naar buiten gevlucht is, en toen zagen ze even dat er een dikke zware mist rondom het gebouw hing. Door het feit dat zij niet terugkwam en ook niemand kon sturen om hen uit hun benarde situatie te halen, oordeelde de groep al snel dat het beter was om in de school te blijven schuilen.

Merel vindt een achtergebleven agenda van een leerlinge en gebruikt dit om een dagboek te beginnen, dat echter in door elkaar gehusselde stukken is achter gebleven voor de lezer en waardoor de dagen waarover ze schrijft chronologisch niet op elkaar volgen. In haar dagboek lezen we in die wanorde, met enkel de genummerde dagen als aanduiding, wat er gebeurt binnen de groep en hoe de verschillende personages op elkaar reageren. En die reacties en houdingen gaan na het verergeren van hun situatie over in overlevingsmodus. Basale menselijke neigingen worden zichtbaarder en de normen en waarden die normaal gezien een zekere vorm van beschaving kenmerken, vallen weg.

Merel is als ik-figuur ook heel onbetrouwbaar, want ze geeft slechts haar interpretatie weer van de personages rondom haar die we zonder enig ander perspectief te hebben niet kunnen verifiëren. Ze kan de lezer dus ook zoveel manipuleren als ze zelf wil natuurlijk.
Zowel dit ik-perspectief als de door elkaar gehusselde dagen maken het verhaal soms moeilijk te volgen, maar ook wel heel fascinerend en uitnodigend tot analyse. En de auteur daagt de lezer uit om te bedenken wat hij/zij in een dergelijke situatie zelf zou doen. Niet dat je dit zonder zelf in dergelijke toestand te raken echt kan weten natuurlijk, maar je gaat er over nadenken. Een mens zal ook wel oerinstincten hebben om te overleven die hij niet kan uitschakelen. Bervoets heeft duidelijk research gedaan naar dit overlevingsthema, en zich ook gebaseerd op gelijkaardige bestaande verhalen. Er wordt bv. hardop berekend hoe men het voedsel beter kan afbouwen en beter in steeds kleinere porties kan verbruiken om langer te overleven dan direct over te gaan naar een zeer strikte rantsoenering.

Alles wat er was schept een groot onbehagen, net als Merel raak je het tijdsbesef kwijt omdat je de dagen niet meer uit elkaar kan houden, en zal je uiteindelijk niet meer weten wat echt is en wat niet. Ook zullen hallucinaties door gebrek aan voedsel en water daar op den duur aan bijdragen. Tot op het einde zullen een aantal leden van de groep het risico kiezen om tegen beter weten in hun lot buiten te gaan opzoeken en of er toch niets veranderd is in de buitenwereld.

Bervoets schrijft dit boek op een zakelijke, niet-poëtische en tevens vrij afstandelijke manier, ze gebruikt ook wetenschappelijke kennis in combinatie met een goed doorzicht in de menselijke psyché. De belangrijkste drijfveren in deze extreme toestand zijn voldoende voedsel hebben om te overleven en liefde en seksualiteit om de eenzaamheid te counteren. Letterlijk de warmte aan elkaars lijven te kunnen doorgeven. Ook al is er een tussenstuk dat wat veel over het zelfde gaat door de beschreven eentonigheid op zich, komt er terug een keerpunt in het boek en wordt de situatie hallucinanter naarmate de tijd vordert en kruipt het verhaal je meer en meer onder de huid. Je wordt consequent in het ongewisse gelaten. Het boek blijft nazinderen en je blijft er over nadenken omdat er ook geen oplossingen aangereikt worden. En dat is wat Bervoets uiteindelijk wil: dat we proberen meer te zien dan wat er in eerste instantie te zien is en dat we ons vragen blijven stellen. 

Eerder verschenen op Hebban

Samenvatting

In 'Alles wat er was' van Hanna Bervoets komen acht mensen op een zondag in een schoolgebouw samen voor de opnamen van een wetenschapsprogramma. Maar die worden nooit gemaakt. Want plotseling klinkt er een knal. Op bevel van de autoriteiten gaan ramen, deuren en gordijnen dicht. En ze blijven dicht. Eerst dagen, dan weken. Door de ogen van tv-redactrice Merel zien we hoe de groep zich probeert staande te houden in een nieuwe wereld. Een wereld van duisternis en isolatie. Van slapen op een gymmat en tien korrels rijst per dag. Naarmate de voedselvoorraden verder slinken, lopen de spanningen tussen de schoolbewoners steeds hoger op. Als alles wat er was er niet meer is, wat is dan nog de waarde van liefde, loyaliteit en vriendschap?

Toon meer Toon minder
€ 14,50

Verwachte leverdatum: zaterdag 06 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789492928795
Verschijningsdatum
september 2019
Druk
1
Aantal pagina's
pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Categorieën

Uitgever
Uitgeverij Pluim

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden