Lucassen

Auteur(s): Reinier Lucassen
Taal: Engels
0,2/5
1 recensie
Lucassen
Lucassen

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Jan Stoel
4/5

Lucassen laat je anders kijken, brengt verschillende werelden bijeen

[Recensie] “Reinier Lucassen (1939) weet de werkelijkheid door elkaar te schudden,” schrijft Benno Tempel, directeur van het Kunstmuseum, in zijn voorwoord in het fraai uitgegeven boek Lucassen. Hoewel hij met herkenbare vormen en afbeeldingen werkt zijn de kunstwerken die Lucassen maakt vaak een puzzel. Hij gebruikt cijfers, woorden, voorwerpen, symbolen, afbeeldingen uit bijvoorbeeld tekenfilms. Door een ‘optelsom’ van dit alles ontstaat een nieuwe werkelijkheid. De kijker kijkt dan op een andere manier naar de elementen die hij afbeeldt, moet er als het ware de code van ontsluiten.

Dit boek helpt je de beeldtaal en de codes die Lucassen gebruikt te begrijpen. Hans Janssen (conservator van het Kunstmuseum Den Haag) doet dat fantastisch in zijn bijdrage Af kijken. Waarom Lucassen zo’n voortreffelijk kunstenaar is. Hij behandelt de rijkdom van vijf van zijn werken. Als Lucassen op een schilderij een palm afbeeldt en erboven het woord ‘palm’ schrijft geeft het woord ‘palm’ aan waar je naar kijkt. Maar je kijkt niet naar een palm, maar naar een afbeelding van een palm. De palm is bovendien in de joods-christelijke traditie een symbool van onsterfelijkheid, eeuwigheid, vruchtbaarheid. Aan de rechterzijde van het schilderij gaat de voorstelling over in een met een dikke streep belijnende strook grijs die overgaat in een rood vlakje. Dat is een verwijzing naar Mondriaan, die in zijn werk ook kleine formaatjes gebruikte die vervolgens een monumentale werking kregen. Als je dat weet ervaar je het landschap met de palmboom ineens anders.

“De wereld, de werkelijkheid, is wat je zelf maakt. Het schilderij doet verslag van de ervaring van midden in de wereld te staan.”

De kracht van de schilderijen van Lucassen is dat alles van alles kan betekenen. Hij speelt als het ware met de illusie van het schilderij, associeert naar hartenlust en prikkelt de kijker, die op zoek is naar houvast.

“Elk doek is een confrontatie”, stelt Ron Kaal in zijn bijdrage. Lang werd de kunstgeschiedenis gezien als een stijlgeschiedenis, waarin de ene school de andere opvolgt. Lucassen werkte in de jaren zestig expressionistisch. Hij wordt samen met Roger Raveel, Etienne Elias en Alphons Freymuth vertegenwoordiger van de ‘Nieuwe Figuratie’, een reactie op het minimalisme, de abstractie het conceptualisme. Lucassen gaat altijd zijn eigen weg en zegt in 1966 dat hij een voorkeur heeft voor het interpreteren van objecten en voorstellingen die gelden als cliché of banaal, onecht of kitsch. Die laat hij botsen met ‘verheven’ onderwerpen uit de kunstgeschiedenis. Een schilderij wordt zo een beeldend commentaar op de kunstgeschiedenis. Zoals Duchamp die een reproductie van de Mona Lisa van een snor en baard voorzag.

In het midden van de jaren tachtig maakt de figuratie maakt plaats voor een symbolische beeldtaal.  Lucassen ontdekt dan ook de ‘primitieve kunst’ (refererend aan de dotpaintings van de Aborigines). Karel Schampers spreekt over een emotionele synthese. “Het gaat erom hoe ik de dingen beleef, wat voor betekenis ik ze toeken.” Daarvoor gebruikt Lucassen allerlei tekens, vormen, woorden (zoals model, systeem, utopie, vrijheid, chaos) en cijfers (waarbij de 2 staat voor onmacht, de 3 voor de werkelijkheid en de 7 voor de wereld).

Vlak na de eeuwwisseling komen de ‘modificaties.’ Overigens maakten Ensor en Asger Jorn ook ‘modificaties’. Lucassen koopt dan afgedankte schilderijen op rommelmarkten, bewerkt ze, schildert ze over (ook schilderijen van hemzelf schildert hij over). Hij voegt er kleine objecten aan toe, zoals knopen, plastic letter, poppetjes, buttons, een haarborstel. Die verliezen hun oude betekenis. Werken krijgen zo een nieuw leven; het is een statement ten opzichte van onze wegwerpcultuur, maar ook een poging om het werk van anderen te verbeteren.

Dan zijn er ook nog de assemblages, waarbij driedimensionale objecten samengevoegd worden tot een nieuwe compositie. In het boek staat de uit 2019 daterende assemblage ‘Herdershond vermomd als achteruitkijkspiegel beschermt Nederlands cultureel erfgoed, bijvoorbeeld de molens maar zeker de klompen’. Je ziet onder meer een achteruitkijkspiegel op zijn kop (dat is dus de herdershond), een ‘delfts blauw’ klompje met molens er op, een speldje van een auto, letters die samen het woord dutch vormen, het cijfer 3 (dat staat voor de werkelijkheid). De titel en de gebruikte objecten leveren nieuw beeld op, een nieuwe betekenis. Een achteruitkijkspiegel is het symbool voor terugkijken. En hoe zit het nu met vooruitblikken?

Het boek bevat nooit gereproduceerde werken, werken die in privécollecties terecht gekomen zijn of in musea, vroege schilderijen waarin je de confrontatie tussen abstractie en figuratie terugziet en een reeks modificaties en assemblages. Het boek is fraai vormgegeven door Adri Colpaart.

Bijzonder zijn de twee bijdragen van Lucassen zelf, een waarin hij zijn gedachten over het schilderij Hypokrites persona, Persona 2 uit 1995 beschrijft, waarin mythologie, toneelkunst en beeldende kunst tot een synthese komen. In de andere bijdrage hekelt hij de Belgische kunstpaus Jan Hoet, die in de jaren zeventig beweerde dat de schilderkunst dood was. Lucassen beweert het tegendeel en laat dat nog steeds zien.

Geniet van zijn onbevangenheid, zijn creativiteit en zet je verbeelding aan het werk. Puzzel dus mee.

Van 1 juni 2020 t/m 11 oktober 2020 de een tentoonstelling Lucassen, De gelukkig schilder te zien in het Kunstmuseum in Den Haag.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Firstly I remember the way Lucassen used to look at things, his eyes so indescribably still and attentive. The eyes of a painter looking at things in order to make them still. Painters look with intense patience so that they will not disregard even the smallest of things. They look that way at a painting for a long time while it is being made – until the work is finished. It is finished when the painter no longer knows how to continue.

But still he goes on looking and peering to see what the plane of colours and figures looks like and to make sure nothing has gone unnoticed. You never know what else might come along. (Rudi Fuchs)

The common thread in his work, as he formulates it himself, is “the search for an artistic form that is a synthesis of various perspectives. Art that, in doing so, gives shape to a variety of feelings.”

In pursuit of this, Lucassen brings contrasting concepts together in a way that removes their contradictory elements and allows them, instead, to complete one another. He wants to unite them in an organic whole. Combining apparently incompatible things ignites his fantasy and opens up the space for entirely unexpected and previously unknown images to exist. Taken out of their original contexts and placed in connection with new objects, the obviousness and casual existence of certain images are broken, and the images are given a new meaning. He breaks down old truths in order to present new associative possibilities.

This publication brings together unknown works of art, never before reproduced. Often fresh off the easel, they had disappeared into private collections or other Dutch museums. It is about time that these works become available to a broader public.

Featured here are the early paintings in which Lucassen provocatively brings figuration and abstraction in confrontation with one another. He doesn’t want to reconcile the young tradition of abstract art with art’s age-old mission of depicting reality. Rather, he seeks the overlap between the two, knowing that a good painting exists in the graces of stunning refinement. He goes on to make assemblages and modifications: ways for him to respond to and contradict our reality.

Influenced by his interest in “primitive art”, in which objects are ascribed a particular spirit and emotional value, Lucassen goes on to use different signs and symbols to express his thoughts and feelings. They become abstract mood drawings with no direct bearing on reality, devoid of anecdotal content, yet born out of real associations and intuition.

Lucassen creates an almost mystical worldview where each element has a particular symbolic value. He juggles with contrasting concepts of language and image, male and female, figurative and abstract, body and soul, nature and culture, beginning and end. And miraculously, they form an inextricable whole, strengthening one another.

Samsara

Toon meer Toon minder
Taal
Engels
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789492995605
Verschijningsdatum
februari 2020
Druk
1
Aantal pagina's
176 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
640: Kunst algemeen
Categorieën

Uitgever
Samsara

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden