Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Bowie's boekenkast

De 100 boeken die het leven van David Bowie veranderden

Auteur(s): John O'Connell
Taal: Nederlands
0,2/5
3 recensies
Bowie's boekenkast
Bowie's boekenkast
Bowie's boekenkast

Recensie

Aantal recensies: 3

Recensie door: Tea Lierop van
4/5

Een literaire, muzikale en culturele trip

[Recensie] Dit boek past in het rijtje “Waar word ik vrolijk van bij het zien van het omslag”. De eerste associatie met David Bowie is Space Oddity. In 1969 waren er natuurlijk meerdere muzikale hoogtepunten, maar deze was erg vernieuwend vonden ‘wij tieners’. Om dan ruim 50 jaar later een boek in handen te krijgen met de verhalen achter veel van Bowie’s werk is een waar feestje. Eigenlijk dekt de titel de lading niet helemaal, het is veel meer dan een boekenkast. Elk van de 100 boeken uit zijn kast lijkt op bijzonder micro-college waarin aan het werk van Bowie gelinkt wordt.
In de heldere inleiding is te lezen dat Bowie niet van vliegen hield en hij zijn draagbare bibliothèque bij zich had tijdens zijn treinreizen. Het genre hing af van zijn interesse op dat moment, maar altijd was er een ruime hoeveelheid boeken, keurig verpakt en gerangschikt, voorradig. Die lijst van 100 boeken is historisch gezien ook interessant, het schijnt dat Luis Borges zo’n lijst maakte op verzoek van zijn uitgever, alleen kwam hij slechts tot 74, hij stierf voordat hij de 100 kon volmaken. Bowie maakte de lijst (niet zijn meest favoriete, wel de belangrijkste, invloedrijkste) wel af en het resultaat is een veelkleurige mix van stijlen door en naast elkaar die het beeld van David Bowie laat oprijzen. Dat wil zeggen, het beeld dat hij ons wil laten zien, hij stelde de lijst immers zelf op, het is een greep van 100 uit de duizenden die hij las.

In de lijst komt een aantal boeken voor die misschien vooral in een bepaalde (sub)cultuur populair was, maar ook (moderne) klassiekers, occulte boeken, boeddhistische werken en boeken die niet in een hokje passen. Het eerste boek is A Clockwork Orange van Anthony Burgess. Het schijnt dat Bowie met zijn eerste hit Space Oddity geïnspireerd werd door 2001: A Space Odyssey een film van Stanley Kubrick. Van dezelfde regisseur verscheen de verfilming van OrangeClockwork en deze maakte enorme indruk op Bowie, het personage Ziggy Stardust was geboren:


[…] een biseksuele buitenaardse rockster met rood pluishaar en een zwak voor gebreide asymmetrische bodysuits die uiteindelijk gedood wordt door zijn fans.”

De film verscheen in 1971, 9 jaar na het boek, het schokeffect was enorm. Achteraf past dit in een tijd dat Engeland in een periode zat vol conflicten, de sinistere film illustreerde dit beeld.
Opvallend is de diversiteit in Bowie’s keuze, verreweg de meeste boeken dateren uit de twintigste eeuw, maar ook De goddelijke komedie van Dante Alighieri wordt genoemd (veertiende eeuw). Wat Bowie precies bewoog juist dit boek op te nemen laat zich raden, maar voor de kunst in het algemeen waren de opgeroepen beelden van Dante’s hel een geschenk uit de hemel. Surrealisten die de hel verbeeldden konden rekenen op bewondering van Bowie en misschien is de plaats waar Bowie en Iman in het huwelijk traden ook niet helemaal toevallig, ze trouwden in Florence….
Diversiteit is er ook in bekendheid. We zien in de lijst onder meer bekende klassieker staan zoals Lolita van Vladimir Nabokov, Madame Bovary van Gustave Flaubert en Het barreland van T.S. Eliot. Een aantal andere werken doen misschien niet bij iedereen een belletje rinkelen en daarom is dit boek ook een schatkist om nieuwe titels te ontdekken buiten de gebaande paden. Vooral in combinatie met teksten die Bowie schreef naar aanleiding van boeken die hem op dat moment inspireerden. Tijdens zijn cocaïnepsychose zou Bowie zowel ‘doodsbang als dolenthousiast’ gemaakt worden door de Zangen van Maldoror (1868) van Comte de Lautréamont:

“Want Maldoror is deels duivel, deels buitenaards wezen en op-en-top kwaadaardig. Als een voortdurend van gedaante veranderende grotbewoner met één oog midden op zijn gegroefde groene voorhoofd ziet hij wellustig toe op het lijden van de hele mensheid. En o ja, hij vindt het leuk om jongetjes te martelen.”

Het gedicht zou ten grondslag kunnen liggen aan The Width of a Circle. In dit nummer wordt de hoofdpersoon “verkracht door een duivels monster met een opgezwollen tong.”

Bowie’s boekenkast is een bijzonder boek dat zich niet zo goed leent voor een bespreking als deze. De hoeveelheid informatie is dermate gevarieerd en uitgebreid dat alleen een lezing van het boek een duidelijk beeld kan geven. Er is ook ruim aandacht voor kunst in de brede zin van het woord. Exposities over Japanse kunst lieten Bowie totaal onderdompelen in de Japanse schoonheidsleer. Tadanori Yokoo, maker van provocerende collages, wordt in het boek genoemd als hogepriester van popart. Bowie’s optredens en kleding komen geheel in het teken van Japan te staan. Overigens staat er aan het einde van elk besproken boek een luistertip : Tadanori Yokoo krijgt als tip het instrumentale nummer Crystal Japan en de tip voor een vervolgboek is: Angela Carter – Nine ProfanePieces.
Aan de enkeling die geen enkele nieuwsgierigheid of verwondering voelt bij het lezen van de 100 boeiende boekbesprekingen en tips zal dit boek minder goed besteed zijn. Voor alle anderen: Lees dit boek, laat je onderdompelen in de literatuur, in de muziek, kortom in de hele kunst en cultuur en geniet!

Over de auteur
John O’Connell (1972) was senior-redacteur bij Time Out en muziekcolumnist bij The Face. Hij schrijft voor onder andere The Times en The Guardian.

Eerder verschenen op Met de neus in de boeken

Recensie door: Roeland Dobbelaer
4/5

Was David Bowie een luie lezer?

Popmuzikant David Bowie was een verwoed lezer, tijdens zijn vele reizen en tours las hij alles wat los en vast zat. Maar las hij eigenlijk wel (de) goede boeken?

[Essay] Natuurlijk is Bowie’s boekenkast een heerlijk boek. Muziekkenner en journalist John O’Connell heeft er een waar feest van gemaakt. In 100 korte stukjes vertelt O’Connell over Bowie’s 100 belangrijkste boeken, een lijst die Bowie drie jaar voor zijn dood samenstelde. O’Connell is belezen en kent David Bowie goed, zowel zijn muziek als zijn leven. De journalist weet bij elk boek dat hij beschrijft interessante biografische informatie over Bowie’s leven te koppelen aan de intellectuele en kunstzinnige interesses en voorkeuren van de artiest. Het gaat dan niet om de roddels, over met wie Bowie het wanneer deed of hoeveel drugs hij gebruikte, maar vooral om te snappen hoe het genie Bowie in elkaar stak, waar hij zijn inspiratie vandaan haalde en hoe dat vervolgens in zijn muziek terecht kwam. We lezen hoe de romans of gedichten van Camus, Eliot en Kerouac indruk maakten en waar en waarom Bowie hun boeken las. We lezen hoe hij op zoek was naar voorbeelden in kunst en popmuziek, geen wonder dat bijna 20 van de 100 boeken gaan over deze domeinen.

Zoektocht
Volgens O’Connell was Bowie heel zijn leven op zoek naar wie hij was en kon zijn. Hij citeert Bowie die in 2002 zei: Ik ben afgrijselijk lang […] eigenlijk alleen maar op zoek geweest naar mezelf, naar inzicht in het hoe en waarom van mijn bestaan, naar waarvan ik gelukkig werd in het leven, naar wie ik precies was en datgene van mezelf waardoor ik me wilde verschuilen.”

O’Connell vervolgt dan: “Het belang van lezen in deze zoektocht kan niet onderschat worden, want lezen houdt onder […] meer in dat je ontsnapt naar andere mensen, naar andere zienswijzen, andere denkwerelden. Het stelt je in staat jezelf achter te laten om er oneindig verrijkt naar terug te keren.” En dat deed Bowie. Interessant maar niet verwonderlijk is dat Bowie, die in zijn leven als kunstenaar als een ware kameleon de ene identiteit na de andere aannam, als lezer een ware eclecticus is. Hij las boeken vanuit alle windstreken, zowel fictie als non-fictie, zowel populaire wetenschappelijke werken, veel geschiedenis en politiek, als obscure boeken over esoterie en religie. Bij elke nieuwe identiteit die Bowie zich aanmat, ging eerst een eerder toevallige en chaotische dan grondige studie aan vooraf. Bowie verdiepte zich in UFO’s, las veel sciencefictionauteurs en romans over buitenbeentjes, mensen die we abnormaal zouden noemen. Uiteindelijk leverde hem dat het karakter van Ziggi Stardust op. Voor het album Heroes verdiepte hij zich in de Duitse geschiedenis van de Weimarrepubliek en las hij bijvoorbeeld Berlin Alexanderplatz van Döblin en Before The Deluge by Otto Friedrich. 1984 van Orwell, een roman die grote indruk maakte, kwam terug in nummers als Big Brother en We are the dead op Diamonds Dogs.

Racisme
Niet alleen als het om zijn carrière aankwam, maar ook rond andere zaken in zijn leven las Bowie zich in. Om meer te snappen hoe racisme werkte, zeker relevant met een zwarte vrouw en getinte dochter, las hij meters romans, autobiografieën en studies van zwarte auteurs of (zwarte) deskundigen. Bowie las psychologieboeken om zijn broer die psychiatrische patiënt was beter te snappen. Veel boeken in zijn lijst gaan over het moderne Amerika, waar hij zich als Engelsman vestigde.

Bowie zocht voortdurend naar vernieuwing en nieuwe inzichten, en boeken lezen bracht hem dat, dat is de conclusie van Bowie’s Boekenkast.

Excessen-literatuur
Toch missen er een hoop boeken die je in de lijst met belangrijkste boeken van deze intellectuele en bevlogen zanger zou mogen verwachten. We weten natuurlijk niet of hij veel Russische, Franse of Duitse literatuur heeft gelezen, mogelijk bevielen hem deze boeken niet, maar op de lijst komen ze nauwelijks voor. Geen Dovstojevsky of Tolstoi, geen Zola, geen De Beauvoir, geen Thomas Mann, nauwelijks negentiende-eeuwse literatuur, vooral twintigste-eeuwse.

Literatuur bij Bowie was excessen-literatuur, tot zijn belangrijkste boeken behoren nauwelijks psychologische of historische romans, het gaat vooral over buitenbeentjes, mensen die niet meedoen met de mainstream, mensen die anders zijn, absurde levens leiden of in absurde situaties moeten zien te overleven. Boeken als De vreemdeling van Camus en A Clockwork Orange over de perverse mots van Anthony Burgess waren enkele van zijn favorieten. Je zou haast durven concluderen dat Bowie alleen maar literatuur las om weer een zoveelste typetje te kunnen bedenken.

Opvallend ook hoe weinig filosofie of wetenschap op Bowie’s lijst staan. Ik kom maar één echt filosofieboek tegen en niet eens een goed boek aldus O’Connell. Nietzsche wordt een keer genoemd, maar ook andere filosofische buitenbeentjes als Kierkegaard of Schopenhauer hadden hem toch moeten boeien. Of Foucault desnoods, om de mensen die buitengesloten worden te snappen. En waarom niet wat boeken over sterrenkunde geraadpleegd voor Ziggy, maar uitsluitend SF-romans?

Taaie studies
Bowie, zo schetst John O’Connell, was een intellectuele omnivoor, maar ik zou daaraan willen toevoegen dat hij ook een gemakkelijke of zelfs luie lezer was, vooral boeken die gemakkelijk weglezen, geen taaie studies. Niet dat we dat Bowie kunnen verwijten met een zo druk en complex leven. Dan ga je misschien niet zo snel even rustig zitten voor Thomas Manns Der Zauberberg of de Kritik der Reinen Vernunft van Kant.

O’Connell waarschuwt voor overhaaste conclusies. In zijn voorwoord zegt hij: “Let wel [de lijst bevat] de belangrijkste en invloedrijkste boeken, dus niet zijn favoriete boeken.” Een lijst van boeken die Bowie hielpen om te worden die hij was, de kameleontische artiest met tientallen gedaanten, de liefhebbende echtgenoot die boeken over racisme en onderdrukking las om beter te snappen wat het is in de VS om zwart te zijn, de nieuwkomer in Amerika die wilde snappen wat de VS nu was. En daar is natuurlijk ook weer helemaal niets mis mee, maar toch is het jammer dat O’Connell niet de lijst met de echt favoriete boeken van Bowie als basis voor zijn boek kon gebruiken. Bowie was altijd een meester in het zich verbergen, wilde zich niet bloot geven. Hij gaf weinig interviews, beschermde zijn privéleven. Bowie’s boekenkast laat vooral de artiest Bowie zien. Ook als het om zijn boeken gaat mogen we weer gissen wie de echte David Bowie was.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Genres in Bowie’s boekenkast

  • Geschiedenis: 10 (Geschiedenis van de VS: 4, Geschiedenis Rusland: 3, China: 1, Engeland: 1, Duitsland: 2)
  • Popmuziek: 10
  • Strips/boeken over strips: 5
  • Literatuur: 48, waaronder 1 toneelstuk en diverse gedichten of epen zoals de Ilias, Dantes Inferno en The Wasteland van Eliot. Van de 48 boeken zijn er slechts 10 niet van oorsprong Engelstalige boeken. Slechts 1 Russische roman (De Meester en Margarita van Michail Boelgakov, 3 Franse (De vreemdeling van Camus, Madame Bovary van Flaubert en De zangen van Maldoror De Lautréamont)
  • Psychologie: 2
  • Religie: 3
  • Essays: 4, met name over hoe het er in Amerika aan toe gaat (racisme, fakenieuws, onwetendheid)
  • Kunst en boeken over de Kunstscene: 8
  • Filosofie: 1
  • Science Fiction: 2
  • Reclame: 1
  • Reisboeken: 1
  • Diversen: 5

Totaal: 100

Recensie door: Marjon Nooij
4/5

Een inspirerende blik in Bowie’s boekenkast (en muziek)

Wat is uw idee van ultiem geluk?
Lezen.’
– David Bowie in Vanity Fair

[Recensie] Een van de meest invloedrijke rocksterren vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw is beslist de Britse en veelzijdige, kleurrijke David Bowie (1947-2016), die in diverse extravagante gedaanten het podium betrad en zijn songs ten gehore bracht.

Er zullen weinigen zijn die nooit over dit fenomeen gehoord hebben en zijn muziek klinkt nog altijd regelmatig. Wat echter wél weinigen zullen weten is dat Bowie een grote voorliefde had voor literatuur en – zoals een echte lezer betaamt – nooit de deur uitging zonder boeken. Naar verluidt had hij in 1975 beloofd om tijdens de opnamen van de film The man who fell to earth geen drugs te gebruiken. Zijn verslaving aan cocaïne wist hij te vervangen door een andere overweldigende behoefte, want naast zijn hang naar verdovende middelen was hij addicted to books. Deze verslaving leek volgens sommigen dwangmatige vormen aan te nemen, maar menig echte lezer zal zichzelf hierin herkennen. Een persoonlijke bibliotheek, bestaande uit vele honderden boeken, reisde op zijn tournees met hem mee in speciale kisten, waarin ze overzichtelijk waren opgeborgen, zodat hij altijd voldoende keuze had. Hij schuwde het niet om zich als ambassadeur op te werpen voor de boeken die de meeste indruk op hem hebben gemaakt en de meeste invloed hadden gehad op zijn leven en werk.

In 2013 heeft Bowie een lijst van 100 boeken – in navolging van Jorge Luis Borges die voor zijn dood helaas niet verder is gekomen dan 74 titels – opgesteld die de meeste impact op zijn leven hebben gehad. Deze boeken zijn destijds te zien geweest tijdens de tentoonstelling in het Victoria & Albert Museum in Londen.

Uitgeverij Orlando heeft naar aanleiding van het verschijnen van Bowie’s Boekenkast in januari 2020, het initiatief gelanceerd om het land in te gaan met Bowie Boeken Club. De uitgeverij heeft hierbij afgetrapt met nummer 31 van de lijst; Circusnachten van Angela Carter, een titel die zij begin 2020 ook heeft uitgegeven.

Aan de hand van Bowie’s lijst heeft de Britse muziekjournalist Joseph O’Connell een zeer inspirerend boek geschreven, waarin hij elk boek kort beschrijft en vertelt wat de connectie is met Bowie. De keuzes die hij daarin maakte waren heel divers, zoals:

– de Afro-Amerikaanse roman Niet door water, maar door vuur van James Baldwin
– Franse klassiekers van onder andere Gustave Flaubert en Albert Camus
– mythologie in de vorm van Homerus’ Ilias & Odyssee
– een Britse klassiekeroman De beste jaren van juffrouw Brodie van Muriel Spark
– het beroemde gedicht Het barre land van T.S. Eliot
– de Russische klassiekers
– de Amerikaanse beatschrijver Jack Kerouac met Onderweg

Wat het in dit boek zo bijzonder maakt is dat bij alle 100 titels van de lijst, een suggestie staat voor een connectie met een te beluisteren nummer van Bowie dat goed aansluit bij het besproken boek en welk ander boek (voor het overgrote deel van dezelfde auteur) tevens een aanrader is.

Het resultaat is een heel overzichtelijk naslagwerk, mooi uitgevoerd in een stevige hardcover met kapitaalbandjes en met een schat aan inspirerende titels, om steeds even in te kijken en stukjes te lezen. Daarbij laat het interessante weetjes zien uit de verschillende perioden in het leven de rocklegende.

Achterin het boek is een literatuurlijst opgenomen van een selectie van de geraadpleegde boeken en tevens een alfabetisch overzicht van de lijst van de 100 besproken titels.

Verwacht geen uitgebreide biografie, want dat is niet de opzet van dit boek. In de ongeveer twintig bladzijden van de inleiding beschrijft O’Connel beknopt het leven van Bowie en wat de invloed is geweest op zijn songs. De auteur heeft doelbewust het accent gelegd op de literatuur die Bowie las en de perioden die hem als mens hebben beïnvloed cq gevormd. O’Connell gaat ook in op titels die de lijst níet hebben gehaald en stelt zichzelf de vraag, wat daar mogelijk de reden van is geweest.

“Als je er (naar de lijst tt) lang genoeg naar kijkt, zie je twee patronen. Het eerste patroon bestaat uit de uiteenlopende culturele elementen die tezamen met Bowie’s artistieke ontvankelijkheid vormen. Het minder duidelijke tweede patroon vormt een tijdspad. Als de boeken in de juiste volgorde worden gezet, schetsen ze Bowie’s weg door het leven: van kind en tiener naar een in drugsnevelen gehulde superster en uiteindelijk naar de teruggetrokken, beschouwelijke gezinsman.”

Heel raak wist Bowie te omschrijven waardoor hij zijn grote passie heeft ontwikkeld.

“Het stelt je in staat jezelf achter te laten om er oneindig verrijkt naar terug te keren.”

Eén ding is zeker… nog vele lezers zullen de 100 boeken van Bowie lezen, mede aangewakkerd door het lezen en bladeren in deze overzichtelijke, helder geschreven en verrassende boekenkast.

Overzichtelijk… precies zoals David Bowie zelf ook gewild zou hebben.

Eerder verschenen op Met de neus in de boeken

Samenvatting

Zijn hele leven was David Bowie een groot lezer. In 1975 bracht hij naar de filmset van The Man Who Fell to Earth een paar koffers vol met boeken mee, en ook de rest van zijn leven ging Bowie nooit op reis zonder boek. Drie jaar voor zijn dood in 2016 stelde hij een lijst op van de honderd belangrijkste en invloedrijkste boeken van zijn leven. Samen vormen ze de autobiografie van een lezer. Van Lolita tot Madame Bovary, van De vreemdeling tot In koelen bloede, deze boeken maakten David Bowie tot het genie dat hij was. Bowie’s boekenkast is oprecht, analytisch en origineel, deels een geweldige leesgids en deels de biografie van een muzieklegende.

Toon meer Toon minder
€ 23,99

Verwachte leverdatum: donderdag 06 augustus


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789493081307
Verschijningsdatum
januari 2020
Druk
1
Aantal pagina's
352 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
320: Literaire non-fictie algemeen
Categorieën

Uitgever
Uitgeverij Orlando

Vertaald door
Rene van Veen

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen