Terug naar Rottumerplaat

Vogelwachtersdagboek

Taal: Nederlands
0,225/5
2 recensies
Terug naar Rottumerplaat
Terug naar Rottumerplaat
Terug naar Rottumerplaat

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Roeland Dobbelaer
4/5

Natuur in de hoofdrol

[Recensie] Het leven zit vol met toevalligheden die ertoe leiden dat mensen, juist omdat die toevalligheden zo onwaarschijnlijk kunnen zijn, een hoger plan vermoeden. Natuurliefhebber en boswachter Aalderik Pot woont in zijn jeugdjaren op de Rottumerplaat, een eenvoudig straatje in een nieuwbouwwijk in Delftzijl met nog meer straatnamen genoemd naar zandplaten en mini eilandjes van de Waddenzee. Pot droomt ervan dat hij die eilandjes ooit eens zal bezoeken en vraagt zich af hoe zou het zijn om er te wonen.

35 jaar later, in 2019, wordt Pot samen met zijn geliefde, Nicolette Branderhorst, uitgekozen om een lente en een zomer op het ‘echte’ Rottumerplaat als natuurvorsers door te brengen. Rottumerplaat, krap acht vierkante kilometer groot en onbewoond, wordt beheert door Staatsbosbeheer. Elk jaar plaatst de natuurorganisatie twee vogelwachters op het eiland die Rottumerplaat bewaken, de vogelstand inventariseren, andere natuurmetingen verrichten en de stranden schoonmaken van aangespoeld afval. Sinds in 1991 Rijkswaterstaat besloot tot het staken van de kustverdediging van het eiland hebben zee, zand en wind vrij spel. In het westen kalft het eiland af, in het oosten komt er land bij. Het eiland verplaatst zich zo naar het oosten. Voor Pot en Branderhorst was het een prachtige kans en een schitterende ervaring op dit grote natuurgebied een zomer te mogen doorbrengen. Kinderdromen die uitkomen, het kan dus echt.

In Terug naar Rottumerplaat doen het stel verslag van hun verblijf en het is een prachtig boek geworden, mooi vormgeven, oogverblindende foto’s van het tweetal en vooral mooie en ontwapende teksten over de fascinatie van Aaldrik en Nicolette voor de natuur.

“En ja, ik weet het, ik weet het. Het is een ongekende luxe dat ik in een land leef waar ik vier maanden ‘verlof’ kan krijgen om op een onbewoond eiland vogeltjes te gaan tellen en onderzoeken Ik ben een bevoorrecht mens, dat besef ik me zo ongeveer elk uur dat ik hier buiten loop wel een paar keer.
Ongeveer op het moment dat ik echt op het kookpunt begin te komen, zie ik de huismus in ons tuintje zitten. Eergisteren was hij er ineens. Dat is voor Rottumerplaat zo ongeveer als een pinguïn op de Noordpool. […] Tsjonge, een huismus… Wat zijn ze eigenlijk ontzettend mooi als je er eens goed naar kijkt.”

Alderik ten voeten uit. Samen met zijn geliefde, struint hij het eiland af, overal zien ze de schoonheid van de natuur en vertellen ze over hun vondsten. Natuurlijk over de bijna 150 vogelsoorten die ze waarnemen, waarvan de kolonie scholeksters de meeste aandacht van ze krijgt. Het is wonderlijk te lezen dat verschillende vogels veel te dicht bij de zee broeden in de kwelders rond het eiland en dat hun nesten als het hoogwater wordt wegspoelen met eieren of kuikens en al. “Dat die beesten dat niet weten?” vraag je je af. Ook verdiept het tweetal zich in de bloemenpracht en andere dieren zoals de insecten op het eiland. Ze zien hoe de wadpieren in het zand op het strand de basis vormen voor het voedsel van veel strandvogels zoals de wulp en rosse grutto. Elke dag zien ze wat nieuws, elke dag is een dag met ontdekkingen. Ze hebben een uitstekende pen en schrijven zo aanstekelijk, dat je meteen je laarzen aan wilt trekken en met verrekijker de natuur in wil.

Toch is Terug naar Rottumerplaat ook een somber boek. Door de opwarming van het klimaat verdwijnen diverse planten en dierensoorten. Omdat er al jaren tellingen worden gedaan heeft het tweetal een goed inzicht in de afname van de biodiversiteit op het eiland. Bij veel vogelsoorten melden Aaldrik en Nicolette het aantal paren of broedsel dat er die zomer zijn en dat het al jaren minder is. Doordat er elk jaar vogelwachters op het eiland zitten die de standen bij houden weet Staatbosbeheer precies hoe het met de vogelstanden is. Overal rukt de aanwezigheid van de mens op, de Waddenzee en de Waddeneilanden hebben daar ook last van en daar komt de klimaatopwarming nog bovenop.

“Een van de ‘attracties’ op Rottermerplaat is de lepelaarkolonie op de Zuidkwelder. Vandaag hebben we met laagwater en warm weer, zodat de eieren niet te veel afkoelen, de nesten in de kolonie geteld. […] We weten nu, lepelaars zijn ontzettende relaxte vogels. Een stuk meer ontspannen dan meeuwen. Ze blijven lang op het nest zitten en komen heel snel weer terug. Binnen een paar minuten hebben we de verschillende clusters va nesten in kaart gebracht en het aantal eieren geteld. In totaal vonden we 31 nesten met gemiddeld 2,7 ei. […] Eigenlijk waren we best tevreden over onze snelle actie. En we waren nog maar een meter of vijftig van de kolonie verwijderd, toen de eerste vogels alweer terugkeerden […]. Dat was een pak van ons hart.
Eigenlijk waren we best tevreden over onze snelle actie, maar bij het invoeren van de gegevens moesten we toch even slikken. 31 nesten zijn 20 nesten minder dan vorig jaar en bijna 50 nesten minder dan in 2017.”

Aaldrik en Nicolette zijn geïnspireerd door de milieufilosoof Arne Naess (1912-2009). Hij was een van de eerste denkers die de mensen opriep weer in balans met de natuur te komen, minder te consumeren, minder te vervuilen. Het is mooi te zien hoe het duo worstelt met kleine dagelijkse dingen waarvan ze vinden dat die niet klopt met hun ‘levensfilosofie’ maar toch wel fijn zijn om te doen of te hebben. Ontwapend en eerlijk. Tegen het eind van het boek wordt het steeds beschouwender. “Wat voor ons wel duidelijk is geworden is dit: om de natuur te beschermen hoeven we niet per se meer te doen, we zouden vooral meer moeten laten.”

Heerlijk boek. “Toch een klein punt van kritiek, er had iets meer geologische informatie over Rottumerplaat in kunnen staan, over bijvoorbeeld de vorm en de grootte van het eiland. Een thematische kaart met geologische en begroeiingskenmerken had ook geholpen.” Toch klein punt van kritiek, er had iets meer geologische informatie over Rottumerplaat in kunnen staan. Misschien iets voor een tweede druk.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Evert van der Veen
5/5

[Recensie] Na een proefweek in augustus 2018 verbleef het echtpaar, dat samen dit boek schreef, van maart tot augustus 2019 op Rottumerplaat. Aaldrik Pot was boswachter in Drenthe en is nu provinciaal adviseur voor Staatsbosbeheer.

In de inleiding vertellen Pot en Branderhorst iets over hun motieven en achtergronden. Ze zijn geboeid door wat genoemd wordt de ‘diepe ecologie’, van de Noorse filosoof Arne Naess uit de 20e eeuw: “de aarde als een levend ecosysteem is van waarde, onafhankelijk van de mens en het belang van de menselijke gemeenschap. De mens is onderdeel van de natuur en staat daar niet boven”, pag 11. Praktische uitgangspunten zijn een eenvoudige en zoveel mogelijk zelfvoorzienende manier van leven, verbinding met de natuur en respect voor het leven. Op dit kleine eiland komen die uitgangspunten volop tot hun recht.

In een korte geschiedenis wordt onder andere verteld dat Rottumerplaat één van de negen onbewoonde eilanden of zandplaten in de Waddenzee is.

Hoofdmoot van het boek is een dagboek van 122 dagen waarin de auteurs verslag doen van hun belevenissen waartoe met name het onderzoeken van vogels behoort maar ook vlinders, insecten, planten en grassoorten krijgen hun aandacht. Uit de verhalen blijkt hun grote liefde voor de natuur en betrokkenheid bij het kleine eiland waar van alles gebeurt. Ook de wisselende weersomstandigheden krijgen de nodige aandacht en met name storm en regen heeft direct invloed op hetgeen mogelijk is. Behalve de natuur schrijven de auteurs ook over hun huis, kleine tegenslagen die daar plaatsvinden en de voedselvoorziening. De schrijfstijl is levendig waardoor de lezer zich de dingen goed kan voorstellen; de sfeer van de dag komt zo goed over. Uit alles blijkt dat de auteurs genieten van hun verblijf.

Dit boek is voor de lezer een prachtige gelegenheid om de sfeer van dit eiland te proeven en te genieten van de vele fraaie foto’s die een mooie impressie geven van wat er valt te zien. Zo zijn er prachtige foto’s van ganzenkuikens, de westgeul bij avondlicht, een tapuit bij ochtendlicht, een meeuw die uit z’n ei komt. Bijzonder zijn de foto’s met de close-ups van de kop van een slechtvalk en het oog van een scholekster en het onweer.

Het tellen van vogels wordt uitgelegd: “Door consequent, jaar in jaar uit, eens in de veertien dagen alle vogels te tellen kun je over langere tijd iets zeggen over de veranderingen in de vogelbevolking”, pag. 23. Op dag 5 worden maar liefst 12.000 vogels geteld, verdeeld over 58 soorten en op dag 25 worden 76 soorten vogels geregistreerd. De zilvermeeuw en de mantelmeeuw zijn de meest voorkomende vogels. Over enkele vogelsoorten wordt iets meer verteld zoals over de drieteenstrandloper, de noorse stern die 90.000 kilometer per jaar vliegt en de lepelaar die zijn jongen met z’n vleugels beschermt. Zo is het boek ook leerzaam. Ook is er een kolonie van 350 zeehonden.

Toch zeggen de auteurs ook eerlijk: “Het tellen van al die vogels is niet altijd even ontspannend.” De overtuiging dat zij een bijdrage kunnen leveren aan betere bescherming van vogels is hun drijfveer om dit werk te doen. De humor ontbreekt ook niet want soms zijn de auteurs in hun medelijden met dieren die het niet redden “meer weekdier dan we al dachten.”

Het boek eindigt met deze ervaring: “Om de natuur te beschermen hoeven we niet perse meer te doen, we zouden vooral meer moeten laten,” pag. 213.

Dit rijk geïllustreerde boek is interessant voor de liefhebbers van vogels, natuur en de Waddenzee.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Rottumerplaat is een van de negen onbewoonde eilanden of zandplaten in de Waddenzee. Het eiland is niet toegankelijk voor publiek en wordt alleen in het zomerseizoen bewaakt door twee vogelwachters. In 2019 waren Aaldrik Pot en Nicolette Branderhorst de gelukkigen. Met het vier maanden durende verblijf op Rottumerplaat ging een langgekoesterde wens in vervulling. Hoe is het om langere tijd op een afgelegen plek, omringd door zee, zand en vogels, te wonen en werken?

Hun dagelijkse werk op Rottumerplaat bestaat uit het inventariseren van de flora en fauna, met speciale aandacht voor de scholeksters. Daarnaast ‘bewaken’ ze het eiland tegen ongewenst bezoek, brengen ze verstoring door vliegtuigen in kaart en proberen ze steeds opnieuw het vuil op te ruimen dat aanspoelt op het eiland.

Aaldrik en Nicolette doen in Terug naar Rottumerplaat via woord en beeld verslag van het dagelijkse leven op een onbewoond eiland. Ze vertellen over hun streven naar een eenvoudiger bestaan en de grote dynamiek van zand, zee en wind. Over de soms ontelbare hoeveelheid vogels, de bijzondere zoutplanten en opvallende strandvondsten. De worstelingen komen eveneens langs: door hun aanwezigheid verstoren ze de vogels ook. Bovenal genieten ze van dit natuurleven. Voor hen draagt het bestuderen van de natuur inderdaad bij aan het levensgeluk, zoals de beroemde natuurvorser Jac. P. Thijsse dat al bijna honderd jaar geleden beweerde.

Toon meer Toon minder
€ 29,95

Verwachte leverdatum: woensdag 01 april


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789493170025
Verschijningsdatum
november 2019
Druk
1
Aantal pagina's
272 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
410: Natuur populair algemeen
Categorieën

Uitgever
Uitgeverij Kleine Uil

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden