Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De andere stad

Auteur(s): Michal Ajvaz
Taal: Nederlands
0,175/5
2 recensies
De andere stad
De andere stad
De andere stad

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Elisabeth Francet

Fantasmagorie van een waanzinnige droom

[Recensie] In winters Praag, wanneer de duisternis valt en de stemmen in de kroegen verstommen, werpen versteende figuren op gevels in het zwakke licht van lantaarns hun schaduw op de besneeuwde kasseien. Een occasionele wandelaar wordt in de verstilde stad mogelijk gestalten gewaar, die lijken op faunen. Hij ziet dingen die anderen niet zien. Hij hoort liturgisch gezang opklinken – in de vertrouwde werkelijkheid slechts het geluid van een golfplaat, bewogen door de wind. Op het plein stopt een marmerachtig groene tram met ondoorzichtige ramen. Waar komt ie vandaan en wat is zijn bestemming? Stapt hij op, dan ziet niemand hem ooit terug…

De verteller van De andere stad van Michal Ajvaz treft in een antiquariaat een mysterieus boek aan, opgesteld in een onbekend schrift (het lijkt wel een oeroude codex). Sinds hij het aanschafte, doolt hij ’s nachts onrustig door de oude Praagse wijken. Het zesenzeventig tekens tellende schrift oefent een onaardse kracht op hem uit. Er vallen hem dingen op die hij nooit eerder zag. Onweerstaanbaar aangetrokken door tussenmuren en andere holle ruimtes achter de façades van de bestaande stad, vangt de verteller een glimp op van een complex labyrint, bevolkt door vreemde creaturen. Hij hoort flarden van gesprekken uit een Escheriaanse, Borgesiaanse wereld, die overkookt van wonderbaarlijk leven. In nachtelijk Praag is hij getuige van groteske taferelen “over de gevel van het Kinskýpaleis kroop een octopus” en hij ontmoet ingewijden wier levens zich grotendeels afspelen aan de andere zijde.

Een onbehaaglijk gevoel neemt bezit van de verteller. Hoe hardnekkig hij ook doorgangen naar de andere stad zoekt, hij slaagt er niet in de grens te overschrijden. De mysterieuze stad laat zich niet inlijven in de vertrouwde wereld. Ze is vrij van betekenis, soeverein, betoverend én onverschillig. Toch bestaat ze in symbiose met de vertrouwde, betekenisvolle, reële wereld. In onze wereld vormen oorzaak, reden, betekenis en innerlijke samenhang tussen de dingen het weefsel. We hebben onszelf erin opgesloten en voelen onbehagen wanneer iets of iemand weigert mee te doen aan ‘onze spelen’, onze conventies. Onmogelijk kunnen wij zien wat voorbij de grens leeft, omdat de wezens daar zich laven aan een andere betekenisbron, waardoor ze zich aan onze blik onttrekken.” Misschien merkt een kind “dat nog geen stap gezet heeft in de nauwe corridor van het zinvolle” het wel op. Of een dolende.

Hoewel de magisch-realistische andere stad binnen handbereik is, huivert de verteller bij elke mogelijke toegangspoort. Zal hij kunnen terugkeren? Telkens hij zich die vraag stelt, hult de doorgang zich opnieuw in nevelen. De verteller posteert zich achter glas in eethuizen. Door het glas ziet hij “droomachtige, dwingende golven van gestes, waaruit de geheime rivieren van het bestaan tevoorschijn komen”. De verteller vraagt zich af of de andere stad concreet, abstract, dan wel existentieel is. Hij twijfelt: wíl hij de andere stad wel incorporeren in de bestaande orde? Anderzijds: hoe lang nog zal hij dolen “op de donkere binnenplaatsen van het bestaan?”

De andere stad is een boek als een uitgerangeerde trein in niemandsland. Hoe meer gehecht je bent aan de strikte regels van de taal en de orde van de gekende wereld, hoe moeilijker het zal zijn deuren te openen naar de andere stad en er demonen en andere fantastische creaturen onder ogen te komen. Dan zullen in de vertrouwde stad versteende gestalten gewoon roerloos blijven. De andere stad kan je lezen als een fantasmagorie van een waanzinnige droom, als een poort naar de verbeelding (uit de kindertijd). Dit wonderbaarlijke boek is een zwerftocht op de grens tussen twee volkomen verschillende werelden, slechts van elkaar gescheiden door een holle ruimte vol mogelijkheden.

Het oeuvre van Michal Ajvaz (1949) werd in 2020 bekroond met de Tsjechische Staatsprijs voor Literatuur. Hopelijk volgen er nog vertalingen van zijn werk.

Eerder verschenen op Geendagzonderboek

Recensie door: Juno de Bruin
3,5/5

Aan de grenzen van het normale

[Recensie] Van Michal Ajvaz (1949) is De andere stad het eerste boek dat een Nederlandstalige vertaling ontving, meer dan twintig jaar na de oorspronkelijke publicatie. De Praagse schrijver en dichter is een voorstander van het ‘magische realisme’: een literaire stijl die aan realistische weergave mengt met magische elementen, zodat fantasie en realiteit niet langer van elke te onderscheiden zijn. Met deze stijl ontving Ajvaz vorig jaar de Tsjechische Staatsprijs voor Literatuur vanwege zijn volgens de jury ‘eminente oeuvre’.

Tijdens een strenge winterstorm vlucht het naamloze hoofdpersonage van de roman een antiquariaat in de Praagse binnenstad in. Terwijl hij daar rondsnuffelt vindt hij, weggestopt in de holte van een boekenkast, een mysterieus boek geschreven in een onbegrijpelijk schrift. Het ik-figuur raakt geïntrigeerd en begint een zoektocht naar de oorsprong van het boek.

Dit brengt hem in contact met de randen van Praag, de uithoeken waar normaal gesproken niemand waarneming van maakt. Alle plekken die net buiten het blikveld liggen, weggestopt bovenop een toren of achter in een verlaten coupé. Op deze plekken verlaat het ik-figuur het vertrouwde Praag en treedt hij de zogenaamde andere stad binnen, waar alles anders is dan waarmee hij vertrouwd is. Ondanks zijn schrik raakt hij geïnteresseerd in deze vreemde plek. Met als doel de andere stad te leren snappen keert hij er steeds terug.

Het is lastig een goede grip te krijgen op wat gebeurt tijdens de ronddwalingen van het hoofdpersonage. Hoewel het personage zich begeeft in het Praag dat iedere lezer kan bezoeken, vervaagt Ajvaz de werkelijkheid zodanig dat Praag niet langer te herkennen is als dezelfde stad. Allerlei irreële taferelen nemen de plaats van de alledaagse normaliteit in: een enorm lange hal behangen met schilderijen die gezamenlijk een verhaal met steeds een tussenpoos van één seconde vertellen, elanden die standbeelden tot hun stal maken, een ogenschijnlijk oneindige vlakte bestaande uit kussens.

Ook de inwoners van de andere stad zijn grotendeels lastig te volgen. Hun gebruiken en rituelen worden beschreven in langlopende zinnen gevuld met gebeurtenissen die zowel arbitrair als absurd klinken. Neem als voorbeeld het onderstaande citaat:

“De artilleriesoldaten keren nooit terug, ze zullen studeren in een bedorven, onvoorstelbaar Oxford van opslagplaatsen, de versuikerde boeken worden in beslag genomen en ter ere van glimmende en wrede machines vanaf de tribunes voor de hagedissen gegooid, die lopen dan nog gehoorzaam op vier poten, maar kort daarna zullen ze samenzweren met ons, kleine meisjes, en hardop zeggen wat eeuwenlang is verzwegen, namelijk dat honden geen objectief bestaan hebben.”

De handelingen die beschreven worden, de verhouding tussen oorzaak en gevolg, missen alle logica. Althans, voor iemand afkomstig uit onze wereld. De inwoners van de andere stad lijken alles over hun wereld te begrijpen. Voor hen bestaat er dus wel degelijk een logica in wat ze doen, en zijn onze gewoonten veeleer onbegrijpelijk. De andere stad is veelal een verwarrende plek wier logica haaks op de onze staat. Op deskundige wijze lukt het Ajvaz om onze gebruikelijke wijze van denken te ontwrichten en deze geheel andere wereld te presenteren.

Minder interessant is het hoofdpersonage zelf. Niet alleen mist hij een naam, uiterlijke beschrijving of enige interessante karaktertrek, maar ook is hij grotendeels passief. Het ik-figuur verhoudt zich voornamelijk tot de periferie van het verhaal. Hij tuurt de andere stad in als toerist in plaats van iemand die er wil verblijven. Gezien het type verhaal dat Ajvaz met De andere stad probeert te vertellen is dit begrijpelijk. Toch neemt dit niet weg dat deze aspecten het lezen lastiger maken dan nodig is. Hoewel de oplossing aan het einde het lezen rechtvaardigt, kan het slome en onduidelijke begin iemand ervan weerhouden zover te komen.



Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

In een antiquariaat in de oude Praagse binnenstad vindt de hoofdpersoon van deze roman een mysterieus boek in een onbekend schrift. Het oefent een onweerstaanbare aantrekkingskracht op hem uit en hij besluit het te kopen. Dat is het begin van een odyssee naar de oorsprong van het boek, een onbekende stad die in een wonderlijke symbiose met Praag lijkt te existeren.

In De andere stad toont Michal Ajvaz Praag zoals geen toerist de stad zal kennen. Een magische trip langs pratende dieren, opmerkelijke standbeelden en rondwarende geesten. Iedereen kent bijvoorbeeld het decor van de St. Nicolaaskerk en de indrukwekkende bibliotheek van het Clementinum, maar in De andere stad is niets wat het lijkt. Michal Ajvaz (Praag, 1949) is essayist, dichter, vertaler en prozaschrijver. Zijn romans zijn ongekend speelse fantasieën, die bol staan van symboliek en absurdisme. Zijn volgens de jury ‘eminente oeuvre’ werd in 2020 bekroond met de Tsjechische Staatsprijs voor Literatuur.

De andere stad is vertaald door Tieske Slim. Eerder vertaalde zij werk van Marek Šindelka, Zuzana Brabcová en Jiří Kratochvil. Haar vertaling van Kratochvils roman Een bedroefde God prijkte in 2020 op de longlist voor de Europese Literatuurprijs.

Toon meer Toon minder
€ 22,50

Verwachte leverdatum: woensdag 27 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789493170483
Verschijningsdatum
juni 2021
Druk
1
Aantal pagina's
200 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Categorieën

Auteur
Uitgever
Kleine Uil, Uitgeverij

Vertaald door
Tieske Slim

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden