Reddend zwemmen

Dinsdag, 21 juni, 2022

Geschreven door: Rob van Essen
Artikel door: Philipp van Ekeren

Dolkomische, ongeremde fantasie

[Recensie] Al eerder heb ik genoten van De goede zoon waarmee Rob van Essen definitief is doorgebroken. Zijn boek met losse verhalen Een man met goede schoenen sprak mij zelfs meer aan. Dus was ik van plan om Miniapolis te gaan lezen, maar tussentijds werd Reddend zwemmen in mijn handen gedrukt. Binnen twee pagina’s was ik verloren, ik kon niet meer ophouden om te lezen. Zwaar verslavend en meer dan gewoon leuk. Ik kreeg het vaak benauwd van het lachen. Dit boek is mijn ultieme bewijs aan de jeugd dat literatuur echt niet saai hoeft te zijn. Integendeel: dit super droge verhaal, oorspronkelijk uitgegeven in 1996, maar nu na 25 jaar heruitgegeven, ontdaan van foutjes en licht ‘versoepeld’, is ronduit hilarisch.

Het verhaal wordt verteld door een jongen die totaal geen idee heeft wat hij met zijn leven aan moet. Dus wordt zijn leven bepaald door toeval en ontmoetingen. Hij stapt zomaar op een trein, trein stopt in een weiland, hij stapt uit en loopt naar het dichtstbijzijnde dorp en komt terecht in een jeugdherberg waar hij eerder heeft gewerkt met een aantal kroegen in de buurt. Zo eenvoudig kan het zijn. De rode draad is de reactie van een onbekende Charlotte op zijn bizarre annonce in de krant: ‘a million rainy days’ (een songtekst van de groep ‘The Jesus And Mary Chain’) met daaronder ‘(wie begrijpt alles)’. De reactie van deze Charlotte laat hem niet meer los.
Juist omdat je als lezer mee wordt genomen in het denken, de geestige beschouwingen, associaties, lachwekkende fantasieën en rijmelarij op antieke carnavalshits van de hoofdpersoon.

“Ik pakte een tijdschrift uit de leesmap en sloeg het open. Het Vijftien Stappen Dieet. Vijftien stappen, daar kon je dus al van afvallen. En wie bracht je terug? Als je dezelfde weg terugging was je plotseling bezig met Het dertig Stappen Dieet.”

De hoofdpersoon communiceert minimaal met zijn omgeving. Het verhaal speelt zich grotendeels af in zijn gedachten en reacties op wat hij ziet of hoort. Of het nu een reclamebord bij Albert Heijn is met de tekst ‘Hoera herfst’ wat hem aanzet om de andere seizoenen in te vullen (‘Wreed winter’ en ‘Kut Kerst’). Vooral de grote finale van het verhaal; zijn aanwezigheid op een trouwfeest in een kroeg is om te smullen. Zijn tekstuele invallen bij het refrein van de carnavalshit ‘Wat Doe Ik Hier Wat Doe Ik hier Bis Bis Bis’ is de meligheid ten top.

Nederlandse Natuurkundige Vereniging

“God kijkt tevreden naar beneden/ waar wordt gewerkt en wordt gebeden/ Maar zij die niet meer in hem geloven/roepen met luide stem naar boven: refrein).”
“En Sören Kierkegaard/ was weken van de kaart/ nadat hij in de kroeg/ wanhopig aan mij vroeg: refrein).”

Het verhaal speelt zich duidelijk af in het verleden. Dat zou een nadeel kunnen zijn voor jonge lezers. Want die kennen niet meer besnorde Chiel Montagne met het televisieprogramma ‘Op losse groeven’ vol met Nederlandse hits of kunnen zich niet meer voorstellen dat roken in de trein nog heel gewoon was.


De stijl Van van Essen is uniek. Hij weet als geen andere schrijver je gedachteloos mee te nemen in het personage. Je beleeft het mee. Dat had ik ook in de al eerder genoemde boeken. En met zijn ongeremde fantasie zijn vergelijkingen dolkomisch. Als in een slapstick. Nog een voorbeeld. De beschrijving van de lach van zijn collega Steven in de herberg.


“Steven lachte weer. Je had het triomfantelijke gelach van de duivel die door zijn verrekijker ziet hoe bij de hemelpoort weer een buslading zondaars de toegang wordt geweigerd, en je had het lachje van Steven. Daartussen lag een diepe kloof van vulkanisch gesteente waarover slangen gleden met giftanden zonder cariës.”

Rob van Essen is een regelrechte verrijking in literair Nederland. Met zijn eigen stijl, bijzondere verhalen en onverwachte humor verdient hij een groot lezerspubliek. Jong en oud. Ik hoop nog veel boeken van hem te mogen lezen. Ik hoop nog vele jaren te genieten van zijn schrijversfantasie.

Eerder verschenen op Met de neus in de boeken