‘De bergen zingen’

Donderdag, 24 september, 2020

Geschreven door: Phan Que Mai Nguyen
Artikel door: Perfecte Buren

Dit jaar zal voor mij vooral blijven hangen als de periode waarin het onmogelijk was om verre reizen te maken. Maar gelukkig verschijnen er veel nieuwe boeken die ons meenemen naar verre exotische plaatsen. Vietnam was voor mij een bijzondere reisbestemming, ik had mezelf klaargestoomd voor mijn reis door heel wat boeken over het land te lezen, zowel fictie als non-fictie, maar geen enkel boek had me voorbereid op wat bij mij de grootste indruk heeft nagelaten: de naweeën van de Vietnamese oorlog. De meeste boeken over Vietnam gaan over de Vietnamese oorlog, de Franse kolonisatie, de Aziatische cultuur, religie of hun heerlijke keuken. Bitter weinig boeken geven echter weer hoe het was net na de oorlog en hoe vele families verscheurd werden. Het War Renmants Museum in Ho Chi Minh, waar de verschrikkelijke gevolgen van Agent Orange aan de kaak gesteld worden, liet een diepe impressie bij mij na, maar ook elders in het land zijn de gevolgen nu nog steeds zichtbaar. Met De bergen zingen heeft Nguyen Phan Que Mai een krachtig verhaal geschreven over dit thema.

Ha Noi, 1972-1973, de vader van Huong is in het leger gestapt om er deel te nemen aan de grote Vietnamese oorlog. Haar moeder is bezorgd om hem en beslist om hem achterna te gaan naar het Zuiden en hem te zoeken. Huong blijft hierdoor alleen achter bij haar grootmoeder. Maar dan wordt ook Ha Noi zwaar gebombardeerd en beiden moeten verschillende malen naar de schuilkelders vluchten. Om de tijd daar wat te doden begint Huongs grootmoeder Dieu Lang haar levensverhaal te vertellen.

Nghe An, 1930-1942 wanneer de grote landhervorming plaatsvindt, de bourgeoisie niet meer aanvaard wordt en het communisme bejubeld wordt, krijgt Dieu Lan het moeilijk. Zij is grootgrondbezitter en heeft bovendien ook mensen in dienst waardoor zij al snel verplicht wordt haar dorp uit te vluchten. Maar al vanaf de eerste dag verliest ze haar oudste zoon Minh uit het oog, en later ze zal ook nog eens gescheiden worden van enkele andere van haar kinderen. Ze weet niet of ze hen ooit nog zal terugvinden en doet er alles aan om te overleven, wat gezien haar goede afkomst niet makkelijk wordt.

“Voor mijn grootmoeder, die omkwam tijdens de hongersnood;
Voor mijn grootvader, die stierf door de landhervorming;
En voor mijn oom die zijn jeugd offerde aan de Vietnamoorlog”

Wordt Vervolgd

Na het lezen van De bergen zingen ben je toch even stil. Het verhaal is fictief maar werd gebaseerd op de ervaringen van de familie van Nguyen en andere families uit haar omgeving. Wat een ellende brengt oorlog met zich mee, niet alleen tijdens de gewelddadige oorlogsjaren zelf, maar ook de periode erna, waarbij er grote onzekerheid is of familie en vrienden die nog niet terugkeerden van het front het wel overleefden. Letterlijk vanaf de eerste pagina, waarbij de auteur vermeldt aan wie zij het boek opdraagt, wordt duidelijk welke brede gruwelijke impact oorlog wel niet heeft.

De auteur hanteert een eenvoudige manier van schrijven, maar slaagt er toch in om alles op een aangrijpende manier te vertellen. Met weinig woorden maakt ze duidelijk welke grote impact de oorlog op een mensenleven heeft.

Hierbij wil ik toch even verwijzen naar de vertaler, die een grote pluim verdient voor het sterke vertaalwerk waarbij hij uitdrukkingen en typisch Vietnamese termen niet heeft vertaald, maar heeft laten staan met hun betekenis er telkens bij vermeld. Persoonlijk vind ik dit toch wel belangrijk, zeker wanneer het over Aziatische termen gaat, gezien wij er in het Nederlands niet altijd woorden voor hebben en zo aan betekenis verloren gaat.

“Maar stel dat een van mijn kameraden zijn geweer op jullie voorhoofd zou richten?
Zou ik dan mijn wapenbroeder doden om mijn bloedbroeder te redden?”

De auteur drukt ons met de neus op de feiten en het greep mij dan ook ontzettend aan hoe vrienden, familie, etc… plots vijanden van elkaar kunnen worden in een conflict en hoe snel een conflict uit de hand kan lopen. De Vietnam oorlog is een vijftigtal jaar geleden ten einde gekomen, maar hebben we wel geleerd uit deze geschiedenis en zullen we niet in herhaling vallen?

Het verhaal is sterk, doch eenvoudig geschreven, met af en toe toevalligheden om het geheel te doen kloppen en het uiteindelijk dan toch een mooi einde te geven. Ik begrijp dat dit waarschijnlijk commerciëler is, want een mooi einde verkoopt beter, maar hier ik had ik het misschien toch liever anders gezien, het lijkt nu eerder op een sprookje met een mooi, voorspelbaar einde.

De bergen zingen is een mooie historische roman, voor lezers die toch al wat bekend zijn met de geschiedenis van Vietnam. De Frans kolonisatie, de landhervorming, en de Vietnam oorlog zal niet nog een keer uitgelegd worden, de Vietnamese bevolking zit er midden in en ondergaan de gevolgen ervan. Indien je niet bekend bent hiermee zal je waarschijnlijk af en toe onze grote mister google moeten raadplegen. Vier grote sterren!

Silke

Eerder verschenen op Perfecte Buren.