Doe zelf normaal

Zondag, 19 februari, 2023

Geschreven door: Maxim Februari
Artikel door: Marnix Verplancke

Erudiete waarschuwing voor de mensheid

De klimaatcrisis eist snelle en forse actie, menen steeds meer mensen. Volgens rechtsfilosoof Maxim Februari komen onze democratie en grondrechten daardoor stilaan in het gedrang.

[Recensie] Het Wereld Economisch Forum werkt samen met Stanford University aan de ontwikkeling van AI for the Earth. Tegen 2040 wil het over een systeem van monitoring, modellering en beheer van de hele aarde beschikken dat bepaalt welke acties er ondermeer op het vlak van landbouw, waterwinning, visserij en bosbeheer moeten ondernomen worden om de planeet te redden. Mensen zullen er niet aan te pas komen. Alles zal beslist worden door computers. Machtig, zal u nu misschien denken, waartoe de mensheid zoal in staat is, maar niet zo de Nederlandse essayist en rechtsfilosoof Maxim Februari. We moeten de planeet niet redden, schrijft hij in het essay Doe zelf normaal, die zorgt wel voor zichzelf. De grootste bekommernis zouden we moeten hebben voor de mens. Want de combinatie van de klimaatcrisis en de belofte dat AI alles zal oplossen zorgt ervoor dat onze democratie en grondrechten steeds meer in de verdrukking komen. Een gedigitaliseerd informatiesysteem is immers geen verbeterde versie van de mens. Het dreigt politiek te herleiden tot een dashboard, aldus Februari.

Rechtvaardig systeem?
We leven in een wereld waarin het steeds makkelijker is om data te verzamelen en dus te weten te komen wat mensen doen en denken. Die laten immers overal sporen na, via zoekmachines natuurlijk, maar ook via klanten- en lidmaatschapskaarten. We worden gevolgd door slimme camera’s en slimme vuilnisemmers houden bij wat we weggooien. Op basis daarvan is het dus mogelijk om het profiel van de modale Vlaming, Belg of Europeaan te bepalen en deze op zijn wenken te bedienen. Hoe wil hij dat het beschikbare overheidsgeld gespendeerd wordt? Daar valt best een gemiddelde in te vinden, wat AI vandaag trouwens al doet, maar leidt dit ook tot een rechtvaardig systeem waarbij voor iedereen gezorgd wordt, ook voor de kleine minderheid?

Algoritmes doen wat hen opgedragen wordt, en zij doen dit heel secuur en strikt. Gevoel hebben ze niet en uitzonderingen op de regel kennen ze niet. Bovendien worden ze ook nogal eens door privéfirma’s ontwikkeld, waardoor de overheid steeds meer geprivatiseerd wordt en stadsambtenaren geen idee hebben waarom bepaalde zaken gedaan of gelaten worden. Ze doen gewoon wat de computer hen zegt.

Technisch Weekblad

Een samenleving bestaat bij conflict en discussie, aldus Februari, en laat het nu net deze twee zaken zijn die zowel klimaatwetenschap als AI willen uitbannen. Doe zelf normaal is een bijzonder overtuigende en erudiete waarschuwing voor de mensheid. Geef je rechten niet uit handen, bezweert het essay de burger, maar zoals we met het grote succes van de Covid Safe-app zagen, is die maar al te bereid zijn grondrechten in te leveren voor een paar zilverlingen.

Eerder verschenen in Knack

Boeken van deze Auteur: