Filosofische wandelingen

Zondag, 31 juli, 2022

Geschreven door: Eric Brinckmann
Artikel door: Rita Pontororing

Méér dan een wandelgids

[Recensie] De tien wandelingen in dit boek zijn op diverse plekken in Nederland. Eric Brinckmann neemt je mee op wandeltochten, de kortste van 6 kilometer, de langste is 20,5 kilometer. De Inhoudsopgave vermeldt om welke wandeltochten het gaat. Naast de routebeschrijving is de wandeling ook op een kaart te zien.

Filosofische wandelingen is meer dan een wandelgids. Elke wandeling begint met een beschrijving van de plek en wetenswaardigheden zoals een stukje historie en hoe de mens in die tijd stond. Dat is de meerwaarde van deze wandelgids. Niet alleen wetenswaardigheden maar ook een stuk geschiedschrijving over de wandelroute èn over de mens. In Amersfoort ziet Brinckmann bijvoorbeeld dat er, nadat de beschermde muren om de stad verdwenen, een overgaan in het groene landschap om de stad heen is.  Het landschap wordt wijder en er is geen fysieke scheiding meer. Hij spreekt over de afstand tussen “binnen en buiten”.

Maar door technische ontwikkelingen versnelt het leven als het ware, daardoor wordt het verlangen van de mens naar rust, ruimte en natuur groter aldus Brinckmann.

Tijdens de wandeling (12.5 km) Romeins aquaduct in Berg en Dal-Nijmegen, herinnert Brinckmann ons er aan dat de Romeinen op grote schaal fysieke veranderingen aan het landschap aanbrachten. Grachten, kanalen, waterwegen leggen zij aan. Ze bouwen villa’s, tempels, steden en maken daardoor eveneens de afstand tussen ‘binnen en buiten’, legt Brinckmann uit.

Op deze wijze beschrijft de auteur de andere wandelingen die kriskras door Nederland lopen. Bij elke wandeling memoreert hij aan veranderingen in de omgeving. Niet alleen beschrijft hij fysieke veranderingen maar ook hoe hij deze veranderingen beleeft of hoe mensen deze veranderingen beleven. Zo verbindt hij de geschiedenis van de plek die hij beschrijft met wat de veranderingen te weeg hebben gebracht qua beleving.

Het gegeven “van binnen naar buiten” komt in elke wandeling terug. In Op pad langs de Wodanseiken (8.5 km) beschrijft de auteur dat ‘het buiten’ ook door theologen steeds sterker rationeel en empirisch overzichtelijk wordt gemaakt en van elke vorm van mystiek wordt ontdaan. Brinckmann: “Het sluit aan bij een andere tendens om de wereld inmiddels overzichtelijk te presenteren: in musea.” Interessant is te lezen dat volgens Brinckmann in heel Europa eind van de achttiende eeuw geordende verzamelingen in speciaal daarvoor ingerichte gebouwen zoals Teylers worden ondergebracht. Een museum dat nog steeds te bezichtigen is.

Filosofische wandelingen is een pittig boek omdat Brinckmann door de hele geschiedenis heen ‘wandelt’ en er heel veel informatie op de lezer afkomt. Zeker voor lezers die nog niet zo bedreven zijn in het lezen van boeken met een filosofische benadering. Er komt veel informatie op de lezer af.

De titel wekt misschien de indruk dat je het boek mee kunt nemen tijdens de gekozen wandeling. Dat is niet zo. Het is geen boek om mee te nemen om tijdens de wandelroute sommige passages terug te lezen. Het is wel een fijn boek om mee te gaan in de overpeinzingen van de schrijver.
De wandelingen zijn niet alleen fysiek te beleven maar ook thuis door de geschiedenis heen wandelen, met veel overpeinzingen, interessante inzichten, filosofen die een soort van meewandelen.

En steeds wordt van de lezer gevraagd om de benadering van Brinckmann goed te lezen, misschien stukken te herlezen. Thuis en niet tijdens het wandelen.



Voor het eerst gepubliceerd op Bazarow

Boekenkrant