Slechts een diefstal

Maandag, 21 februari, 2022

Geschreven door: Ann-Helén Laestadius
Artikel door: Ingrid den Oudsten

het leven van de minderheidsgroep Sami in een wereld waarin ze niet geaccepteerd worden door de overige bevolking.

[Recensie] Na diverse Young adult romans is Slechts een diefstal de eerste roman voor volwassenen van Ann-Helén Laestadius. Dat deze roman in Zweden goed is ontvangen blijkt uit de nominaties voor diverse prijzen en het feit dat de vertaalrechten aan zeventien landen zijn verkocht.

Haar roots liggen bij twee Zweedse minderheidsgroepen: de Sami en de Tornedalers. Haar moeder is van Sami afkomst die opgroeide met een verbod om Sami te spreken en geleerd was om zich te schamen voor haar afkomst. Zoals Laestadius op de flaptekst aangeeft “Hoe ouder ik werd, hoe beter ik begreep dat mijn afkomst haat opriep.” En die haat sijpelt het hele boek door.

Elsa wordt door haar familie “unna oabba”(klein zusje) genoemd. Ze groeit op met haar vader die rendierherder is, haar moeder, die niet van Sami afkomst is, en haar zeven jaar oudere broer Mattias. Haar áhkku en áddjá (oma en opa) wonen in het huis naast haar. Ze is negen jaar oud als ze in haar eentje naar de rendierkudde skiet en getuige is van de moord op haar rendierkalf Nástegallu. De dader bedreigt haar en ze besluit over zijn naam te zwijgen; een last die steeds zwaarder op haar schouders drukt.

Tien jaar later wil Elsa de rendierkudde van haar vader overnemen hoewel dit veel weerstand oproept; vooral bij de ouderen die vinden dat zij als vrouw daar niets te zoeken heeft. Ze moet vechten voor haar plek en haar geluk en tegen racisme en de steeds verder escalerende bedreigingen tegen de Sami.

Nederlandse Natuurkundige Vereniging

Het uit twee delen bestaande verhaal wordt vanuit de derde persoon verteld en het eerste deel begint wat traag. Hierdoor leer je wel goed de gezinsdynamiek kennen en het leven van de minderheidsgroep Sami in een wereld waarin ze niet geaccepteerd worden door de overige bevolking. Het verhaal van Elsa wordt vanuit een negenjarig meisje verteld. Hierdoor kijk je ook naïef en in verwarring naar haar wereld en hetgeen daar gebeurt. Deel twee vindt tien jaar later plaats. Elsa is jongvolwassen en heeft zich ontwikkeld tot een sterke, onafhankelijke vrouw. Er sluimert een constante spanning door vanwege de angst voor de moordenaar van haar rendier, de bedreigingen en het racisme. Onverwerkte gebeurtenissen uit het verleden geven een emotionele lading aan dit deel.

Het leven van Elsa en haar dorpsgenoten in de poolcirkel wordt prachtig beschreven. Je leest over het oneindige landschap, dat vaak met sneeuw bedekt is, en het zware, soms depressieve, bestaan. De Samische gebruiken leer je kennen en de traditionele, felgekleurde kleding die ze zelf maken komt tot leven. In het verhaal wordt gebruik gemaakt van Samische woorden. Zo is de hoofdstuknummering in het Samisch geschreven evenals de seizoenen. Ze hebben hele mooie benamingen voor de seizoenen, waar ze naast de bekende vier, seizoenen kennen zoals herfstwinter. Door deze woorden weet je gelijk wat ze bedoelen en ik vind dat een goede omschrijving voor de periode die van de herfst overgaat in de winter.

Ook voor de klimaatveranderingen is aandacht in het boek. Je wordt je hierdoor bewust van de invloed van deze verandering op mens en dier. Het is een prachtig verhaal met personages die een persoonlijke groei doormaken en waarin je een beeld krijgt van het leven en de gebruiken van de Sami in een leefomgeving waar ze niet door iedereen geduld worden. Ik waardeer het boek met vier sterren.

Eerder verschenen op Perfecte Buren