Uit de hoek 96: Zotte openingszinnen

zondag, 22 januari 2023

Marc Schoorls brutale vrijplaats

[Column] Je leest wel vaker iets over mooie, intrigerende of op een andere manier heel goede eerste volzinnen van romans. Maar over laat ik zeggen minder geslaagde openingszinnen heb ik nog nooit iets gelezen. Gek eigenlijk. Want een aantal min of meer klassieke Nederlandse romans hebben merkwaardige beginzinnen. Neem nu een van mijn topfavorieten: De tranen der acacia’s van Willem Frederik Hermans. Daarover schreef ik in mijn boek Glas in lood (over 100 jaar WFH), dat het de lelijkste openingszin heeft van al zijn verhalen en romans. Namelijk: ‘De boerenmeid (of -vrouw) had tenslotte niet geprotesteerd toen hij zijn kin op haar schouder liet rusten.’ Die lelijke haakjes én de onduidelijkheid over die meid dan wel vrouw!… Maar voor de rest: niets dan lof.

Een ander boek dat me soms doet herinneren aan De tranen is het somber flonkerende Willem Mertens’ levensspiegel van J. van Oudshoorn – een auteur die vergeten lijkt. Ook die roman heeft een lelijke beginzin: ‘Hij draalde aan de glazen-als-winkeldeur.’ Onduidelijk beeld ook, vind ik.  Prachtig boek verder, daar niet van.

Zelfs een begenadigd stilist als A.F.Th. van der Heijden struikelt wel eens. Hij opende  nota bene Vallende ouders, zijn debuut in de prachtvolle tandeloze tijd-romanreeks, met een naar mijn smaak weinig geslaagde en zelfs clichématige volzin: ‘Catastrofes  treden zelden in hun eentje op.’ Nee, een ongeluk komt nooit alleen. Duh. Ook Hooft, Huygens en Bredero bezigden (of bezondigden zich aan) deze aloude wijsheid, maar openden er hun werk niet mee. Nulla calamitas sola. Ja, en dan gaat de schrijver Van der Heijden nog gewoon door ook: ‘Het liefst overvallen ze je in groepsverband.’ Enzovoort, enzovoort, een hele alinea lang. Erg ongelukkig. Maar ik heb het boek desondanks met onversneden genoegen uitgelezen.

Een vriend van me ergerde zich grondig aan de beginzin van Mulisch’ verder vakkundige roman De aanslag: ‘Ver, ver weg in de tweede wereldoorlog (…).’ Ver, ver weg, riep mijn vriend, dat is goddomme een afstandsbepaling, geen tijdvaststelling! Ik hoor het hem nog roepen. Hij vond het ook verder maar een klote boek, goedkoop Amerikaans, maar dat kon ik toch niet met hem eens zijn.  En trouwens, de volksmond spreekt ook doodleuk van ‘een ver verleden’. Logica is niet iets waar de taal zich veel aan gelegen laat. Taal leeft en alles wat leeft is absurd.

Boekenkrant

De romans die ik totnogtoe schreef in de reeks ‘Autobiografie van een romanpersonage’, dat trouwens meer een histoire d’une famille is en misschien zelfs wel de (of een) deelgeschiedenis is van wat wel de gedoemde generatie wordt genoemd, spelen zich ook in een betrekkelijk ver verleden af: de jaren zeventig. Een ver en dus vervagend verleden. Om dat te benadrukken openen die drie romans allemaal met iets van een waas. Zes broers en een zus: ‘De kamer hangt vol rook.’ Zo vader, zo zoon: ‘De zon kwam niet door de mist heen.’ O, moeder, zei de zoon: ‘Daar zaten we, plots in de volledige duisternis, terwijl we alleen geratel hoorden en het klepperen van het losgeschoten stukje film tegen de projector.’

Marc Schoorl (Wassenaar 1962) is de auteur van onder meer de romancyclus Autobiografie van een romanpersonage. Deel 1 is Zes broers en een zus dat in december 2020 verscheen. Het werd deels als feuilleton gepubliceerd op Bazarow.com. Deel 2, Zo Vader, zo zoon, is sinds vorig jaar juli verkrijgbaar en deel 3, O moeder, zei de zoon (en hij liep de zee in) verschijnt binnenkort. Hij publiceerde het eerste & enige Nederlandstalige boek over Joy Division, een kritische hagiografie over Willem Frederik Hermans en een monografie over aforismen (Veelzeggende zinnen). Schoorl schreef voor De Groene AmsterdammerVrij Nederland en andere bladen over literatuur en aanverwante zaken. In zijn zondagse column op Bazarow doet hij verslag van zijn schrijversleven en volgt hij kritisch het literaire wel en wee in Nederland. 


Uit de hoek 98: Vertellers en verkenners

zondag, 5 februari 2023

Marc Schoorls brutale vrijplaats [Column] Je leest wel vaker iets over mooie, intrigerende of op...


Veel steun voor kinderboekenschrijver Pim Lammers

zondag, 5 februari 2023

Marc Schoorls brutale vrijplaats [Column] Je leest wel vaker iets over mooie, intrigerende of op...


Longlist Managementboek van het Jaar 2023

vrijdag, 3 februari 2023

Marc Schoorls brutale vrijplaats [Column] Je leest wel vaker iets over mooie, intrigerende of op...


Antiquariaat komt met prijs voor mensen die zich inzetten voor het boek

donderdag, 2 februari 2023

Marc Schoorls brutale vrijplaats [Column] Je leest wel vaker iets over mooie, intrigerende of op...